Wandelen langs de Limes van Bunnik naar Kesteren

Vandaag zet ik de Limeswandeling voort met de dagetappes 7 en 8, van Bunnik naar Kesteren. Voor de gelegenheid gebruik ik een met korting via Vakantieveilingen gekochte NS dagkaart. Ik stap ‘s morgens om 7.23 in Ommen op en heb in Utrecht geluk. Anders dan de NS reisplanner aangeeft, heb ik net overstaptijd genoeg om de aansluitende sprinter naar Bunnik te nemen in plaats van een half uur later. Bijna in BunnikEn zo kan ik om 8.50u de GPS logger op het Stationsplein aanzetten. Eén waarschuwing vooraf. Mocht je net als ik de routebeschrijving die op Limeswandeling.nl staat willen volgen, besef dat deze op de computer is uitgewerkt en niet het resultaat is van nalopen ‘in het veld’. Ik ontdek vandaag op teveel punten de bij deze werkwijze ingeslopen fouten: ter plekke niet aanwezige straatnaamborden of nummers van provinciale wegen, van Google Maps / OpenStreetMap in het echt afwijkende straatnamen (Rijndijk in plaats van Rijnbandijk op de elektronische kaarten tussen Bontemorgen en Kesteren) en niet-bestaande straten (Groenestraat in Maurik).

Bunnik – Wijk bij Duurstede (22,5km)

Jaagpad langs Kromme Rijn BunnikAls ik de bebouwing van Bunnik verruil voor het Jaagpad langs de Kromme Rijn is het me duidelijk. De Limeswandeling zal waarschijnlijk tot Wijk bij Duurstede hetzelfde traject volgen als het Kromme Rijnpad, dat ik in maart 2015 hier vanaf Utrecht komend liep. Dat kan ook beter de enkele instructie in plaats van tweederde A4 vol vage en onjuiste aanwijzingen zijn. De blauwe markeringspalen van het Kromme Rijnpad zijn keurig en overal duidelijk te vinden. Langs dit Jaagpad gaat ook het SP13 Utrechtpad en op diverse stukken één of meer Klompenpaden.

Kasteel Beverwoud tussen Werkhoven en CothenDe neerslag van de afgelopen tijd heeft het zand en gras langs het jaagpad veranderd in modder en glibberige ondergrond. Een paar maal ga ik bijna onderuit. De blauwe wandelbroek wordt bruiner en bruiner en ook de wandelschoenen vragen na afloop van de tocht om een harde borstel.

Vergeleken bij twee jaar geleden is het pad bij de passage van de A12 gelukkig weer direct langs de rivier in plaats van een fietspad langs de N229 en een eindje om via de Singel van Odijk. Het kasteel Beverweerd en bijgebouwen staan er nog verwaarloosder bij, jammer toch. Ik rust kort, zittend op de rugleuning van een wandelbankje om zo weinig mogelijk van mijn zitvlak nat te krijgen in de aanhoudende regen, op de hoek van de Jachtrustlaan en Broekweg aan de oostzijde van de Kromme Rijn. Voor de voorbijkomende fietsers ben ik een wat vreemde verschijning deze morgen. Nee, dit is niet het weercijfer 7 dat voor wandelen rond Bunnik gisteravond nog bij weeronline stond aangegeven. Met regelmatig de poncho over de winterjas hoop ik niet helemaal kletsnat aan te komen.

Welkom in CothenNa een kleine 15 kilometer wandelen kom ik in het Brienkneuter dorp Cothen, waar nu al de carnavalswagens door de straten gaan. De routebeschrijving is niet aangepast op de nieuwbouw rond de Riederwaard en Bloemenwaard. Ik focus me op de genoemde molen, dat wandelt makkelijker. Dat is de laat 19e eeuwse korenmolen Oog in ‘t Zeil die letterlijk de wind in de zeilen heeft. Sinds 1936 draait de molen op motorkracht, een soort hulpmotor voor de wind dus. De molen is sinds 2005 eigendom van het Utrechts Landschap. Vrijwilligers malen er wekelijks graan tot meel voor de liefhebbers. Kasteel Rijnestein Cothen voorzijdeEen slinger om de Kromme Rijn voert langs de voorzijde van de 13e eeuwse ridderhofstad, kasteel Rhijnestein, dat sinds 1810 als woning van de familie Van Beeck Calkoen in gebruik is. Het oude poortgebouw van vóór 1361 is overigens het enige element van het bouwwerk, dat resteert uit vroeger tijden..

Het Zandpad langs de kerk en fruittelers is modderig. Aan de andere kant van de N229 brengt de Groenewoudseweg me weer dichterbij de Kromme Rijn. Bij de Langbroekseweg steek ik weer over, over voetpaden door de parken aan de rand van de bebouwing van Wijk bij Duurstede. En dan zowaar een afwijking van het Kromme Rijnpad: de Limeswandeling neemt de binnenstad van Wijk bij Duurstede mee. Kerk Wijk bij Duurstede

De Grote of Johannes de Doperkerk op de markt is sinds 1580 een protestantse kerk. De toren is uit 1486 en het interieur is 16e eeuws. Het orgel binnen is één van de oudste van ons land. De aanwijzingen voorbij de Markt en Grote Kerk kloppen niet. De poort in de Peperstraat komt uit op een doodlopend hofje ,niet de Mazijk, zo ontdek ik met wat andere wandelaars die ook komen teruglopen. Thuisgekomen zie ik dat de afslag rechts tegenover het Kerkstraatje bedoeld was. Ik loop nu door de Peperstraat naar de Oeverstraat, Dijkstraat en Lekdijk. Het fietspad onderlangs de dijk, het Vrouwepoortpad leidt naar het veerpont over de Lek. In afwachting van het pont eet ik een volgende bol en drink ik wat. Vanaf hier is de omgeving nieuw voor me.

Wijk bij Duurstede – Kesteren (23,5 Km)

Veerpont Wijk bij Duurstede - Rijswijk komt eraanEen automobilist biedt me op het pont een lift aan. Ik vertel hem dat ik door wil naar Kesteren, maar dan wel per benenwagen. Toch aardig aangeboden. DE €0,60 voor een overtocht als voetganger is trouwens ook prima. Het fietspad naar de Rijnbandijk, waar een paneel uitleg geeft over het voormalige fort Levefanium ter plekke. De winterdijk langs de Nederrijn is de eenvoudige routeaanwijzing voor de komende tijd. Huis aan kolk vijver RijswijkRechts het dorp Rijswijk. De Limes bij Eiland van MaurikWaar aan de linkerhand het recreatiegebied Eiland van Maurik begint, staat een informatiepaneel over het in de Romeinse tijd ergens in de huidige uiterwaarden en plassen langs de rivier gelegen castellum Mannaricium.

Als het dorp Maurik echt in beeld is na 29km wandelen, gaat de route van de dijk af, door de dorpskern. Bij een zorgcentrum aan de Saffatinstraat vraag ik een voorbijgangster naar de Groenestraat uit de routebeschrijving. Zonnestralen en blauwe lucht op Groene Laantje MaurikDie bestaat niet, de boomsingel voorbij het water wordt in de volksmond het Groene Laantje genoemd en is onderdeel van Klompenpaden. Ah, dan zal het wel de bedoelde ‘straat’ zijn. Wauw, stukjes blauwe lucht en een beetjes zonneschijn aan de hemel! Droog over de 2,5km lange Buitenweg / Wielseweg tussen de fruittelers en boerderijen door naar de Rijnbandijk. Op de rugleuning van een wandelbankje bij de Veerweg (Amerongen ligt aan de overzijde van de Nederrijn) rust ik na 33km.


Zicht op Rijndijk voorbij BontemorgenRuim 5km Rijnbandijk liggen achter me, als ik bij het buurtschap Bontemorgen de slingerende Rijndijk langs de Oude Rijn neem. De regen wordt weer zwaarder. De drooggewaaide jas wordt zo weer nat. Met de poncho op stap ik door langs het dorp Lienden en het buurtschap Aalst. Waar de dijk uitkomt op de Cuneraweg / N233 van Rhenen naar de aansluiting op de A15 bij Ochten, sla ik af, ga onder de provinciale weg door. De Limeswandeling gaat hier meteen weer linksaf om de Rijnbandijk te vervolgen. Zelf steek ik Kesteren door. Het dorpscentrum bestaat uit een dorpshuis, PKN gemeente, een christelijke basisschool en daarnaast een Hervormde basisschool, ook wel bijzonder in 2018. Verderop zie ik nog wat straten met winkels, maar in het gure weer is het begrijpelijk niet gezellig shoppen.  Na 45,9km wandelen kom ik om 16.15 bij het station. Stationsgebouwen KesterenIn de agenda had ik rekening gehouden met de 16.56 Arriva trein naar Arnhem, maar op deze koude zaterdagmiddag was een 16.26 trein ook welkom geweest. Eenmaal in het uur gaat hier een trein. En dus dribbel ik wat heen en weer, doe rek- en strekoefeningen, nu met de handschoenen aan, om mezelf zo warm mogelijk te houden. Een beker koffie en twee nieuwe mueslibollen bij de Broodzaak op Arnhem Centraal smaken prima. De tweede helft van Wij zijn slim en andere dwaalwegen van de hersenen lees ik tot Zwolle helemaal uit. In Ommen aangekomen is de Superb bedekt onder een laag sneeuw. Hmm, ook dat had ik wandelend over me heen kunnen krijgen. Al het ongemak is relatief 😉

Wandelen buiten de binnenstad van Utrecht tussen Tuinwijk en De Uithof

Rietveld stoelen in viaduct Prins Hendriklaan-Waterlinieweg UtrechtMet een weercijfer 7 en slechts wat motregen in het vooruitzicht stap ik vanochtend in de auto om naar de P+R De Uithof in Utrecht te rijden. Doel is het aan elkaar rijgen van 3 routes uit de wandelgids Wandelen buiten de binnenstad van Utrecht aan de oostzijde van de Domstad. Om bij zonsopgang al te kunnen wandelen, ben ik vandaag met de auto, niet trein. Onderweg regent het stevig, en dat is om 8u in Utrecht aangekomen niet gestopt. De regenjas kan meteen aan, de vochtgevoelige apparatuur weggestopt. De handschoenen aan, want het is waterkoud!

Student Cloud De Uithof UtrechtDe Uithof – – Rijnsweerd – Oudwijk – Abstede – Singels – Vogelenbuurt (10km)

Het zijn gisteren en vandaag open dagen op de diverse faculteiten van de Universiteit Utrecht. En geloof het of niet, zo vroeg op de ochtend zijn de eerste belangstellende ouders met tieners al aan de wandel naar hun toekomstige studierichting. Ik loop langs de Uppsalalaan en de Hoofddijk waar oud en nieuw elkaar treffen, over de Padualaan naar de Cambridgelaan. Universiteitsbiliotheek, studentenhuisvesting, de aankomende nieuwbouw van het RIVM en wat verderop tussen Limalaan en Zandlaan, Bisschopssteeg om precies te zijn, het juist gisteren in de Volkskrant voor het voetlicht gebrachte Student Cloud met de heel Hollandse naam Johanna van architect Onix NL.

Het Hoge Bospad en de Weg naar Rhijnauwen, verderop ligt het Fort Rhijnauwen, voert onder de A27 door langs restaurant Het Oude Tolhuys (ik heb hier ooit al een keer met Capgemini collega’s gegeten) aan de Kromme Rijn. De aansluiting van route 11 op 9 zoek ik vervolgens voornamelijk door m’n ogen de kost te geven, enigszins de kaart te volgen en me vooral te laten verrassen door fotogenieke gevels, kunstwerken en panden onderweg.

Rietveld-Schröderhuis Prins Hendriklaan UtrechtEerst het Rietveld-Schröderhuis aan de Prins Hendriklaan, UNESCO werelderfgoed. Het Antoniushof en het Wilhelminapark met de fraaie panden aan de Koningslaan. Linksom door Oudwijk en via Abstede naar de Maliesingel om deze naar het noorden te volgen langs het water, door het Park Lepelenburg en het Zocherpark. Een enkele zwerver, wat meer hondenbezitters met paraplu en veel moedige hardlopers in regentenue kruisen m’n weg. Met een festival urinoir tegenover de Stadsschouwburg op het Lucasbolwerk ben ik erg blij. Het is één van de nadelen deze stadswandelingen buiten het centrum: géén horeca onderweg en erg weinig gelegenheden om ongezien wild te plassen. Als vrouw zijn deze routes nog lastiger.

Een geblindoekte Vrije Wolf houdt de wacht voor de eind 2014 gesloten Penitentiare Inrichting Wolvenplein. Bij het volgende bolwerk (Begijnekade) houd ik links aan en neem de Lange Lauwerstraat, omdat ik verderop een watertoren op de foto wil zetten. Diverse gevels hier zijn beschilderd. Vanuit de smalle zijstraten is de Dom in beeld. Ik steek de singel over, neem even de Weerdsingel, omdat ik weer een kunstzinnige gevel zie, en pak dan de Vogelenbuurt met een molen als richtpunt. Dit blijkt Molen Rijn en Zon te zijn. De kap en wieken zijn in onderhoud. Ik heb er 10km wandelen opzitten, de regen wordt wat minder, een goede gelegenheid voor een eerste pauze.

Vogelenbuurt – Tuinwijk – Blauwkapel – Voordorp – Voordorpse Polder (10km)

Barak Fort Blauwkapel UtrechtVanaf hier volg ik route 9 Zwarte Waterpad, dat me voor het gevoel weer even in Noordwest-Overijssel brengt. Het Zwarte Water is hier deels gedempt en vormt nu een groene long langs de Zaagmolenkade / Willem Arntszkade. Ik steek het Majoor Bosshardtplantsoen door, langs het Lubroveld en dan de Professor Sprengerlaan en Professor Reinwardtlaan in Tuindorp die me naar de nieuwbouw van het Rietveldcollege aan de Eykmanlaan brengen. Aan de overzijde een ronde om en door het Fort Blauwkapel, ook een deel van de Hollandse Waterlinie. Nu wonen er mensen, de buurtbewoners zijn er druk met herfstbladeren ruimen. Diverse spoorlijnen komen hier samen. In de kom van Ringweg Noord, A27, treinen en het in 2011 gesloten Veemarktcomplex ligt de jaren ’90 wijk Voordorp. Karakteristieke bouwstijl voor die tijd. De route gaat met een slinger door het volkstuinencomplex Ons Buiten. Sportvoorzieningen en nieuwbouw vervangen de Veemarkt, geslaagde stadsvernieuwing wat mij betreft. Park Voordorpse Polder is de volgende groene zone op de route. Bij de Karel Doormanlaan pauzeer ik op een picknickbank achter een flat.

Oudewijk – Rijnsweerd – De Uithof (7,5km)

Aan de overzijde van de Berekuil het Hogelandse Par. Bij het schrijven zie ik dat het een gedoogzone voor ontmoetingen tussen homo’s was, bij beter weer, zo veronderstel ik. Het Rosarium Oudwijk en een onverhard pad langs en onder de Waterlinieweg door naar Park Bloeyendael. Tien jaar geleden – toen ik projecten bij Fortis ASR leidde – gingen de lunchwandelingen hier langs. Nu leiden de stukken Biltsche Grift (en dus niet de Kromme Rijn, zoals foutief in Google Maps wordt aangegeven) om het door de Provincie Utrecht van Fortis overgenomen hoofdkantoor en het hoofdkantoor van ASR Verzekeringen dat in de afgelopen jaren van 1974 bruin omgetoverd is tot wit en glas. Aan de overzijde van de Archimedeslaan een bekende oud-Capgemini locatie. In de tijd dat de consultancy-tak van Ernst & Young was overgenomen, zaten we met Financial Services hier op de Varrolaan. Nu is een deel van het pand in gebruik bij FNV Bondgenoten. Helaas staat er ook veel leeg. Euclideslaan en Boylelaan brengen me naar de Van Goghlaan.

Parallel aan de Waterlinieweg gaat het naar de Prins Hendriklaan, waar ik vanochtend ook was. Iets verderop ligt aan het voormalige exercitieterrein van de Kromhoutkazerne, dat nu Campusplein heet, de University College Utrecht met de School of Economics. Ook hier open dag, dus gezellig druk. Ik probeer midden op het terrein de 360 graden panoramastand op de nieuwe smartphone.
Kormhoutkazerne, nu Campusplein UtrechtPanorama exercitieterrein voormalige Kormhoutkazerne nu Campusplein Utrecht. Leslokalen en studentenhuisvesting is hier op een eigen campus georganiseerd. In de ernaast gelegen vernieuwde Kromhoutkazerne – op het voormalige Fort Vossegat – ben ik in 2014 voor Capgemini geweest, ook interessant.

Langs de Kromme Rijn gaat het door Rijnsweerd naar de Archimedeslaan met de voormalige Capgemini ‘campus’ aan de Daltonlaan. Hier begon in 1999 mijn Capgemini carrière en heb er veel van m’n initiële vakopleidingen gevolgd. De A27 weer onderdoor. Het faculteitsgebouw van de Bètawetenschappen uitgevoerd als betonnen ponskaart aan de Sorbonnelaan is verdwenen. Aan de Padualaan staat het kleurrijke pand van de Hogeschool Utrecht en die wil ik fotograferen. Een zowaar niet afgesloten Dixi langs de weg benut ik meteen.

Het laatste stuk gaat over de Leuvenlaan, langs Minnaert, de Botanische Tuinen en de sportterreinen van Olympos terug naar de P+R. Een relatief korte wandeling, veel gefotografeerd en ook veel regen opgenomen, genoeg om er nu een punt achter te zetten en de uitrijkaart te gaan betalen.

Kromme Rijnpad van Utrecht naar Wijk bij Duurstede en over Klompenpaden door naar Culemborg

Jaagpad met knotwilgen langs Kromme Rijnpad AmelisweerdVandaag de eerste 2 etappes van het Streekpad Utrechtpad (SP13). Inspiratie voor deze route is een vergadering enkele weken geleden ‘s avonds in restaurant Vroeg in Bunnik. Toen ik met Google Maps de locatie en routebeschrijving nakeek, viel me het verloop van de Kromme Rijn vanuit de Domstad op en was ik benieuwd of er een wandelpad langs de rivier was. Ja dus. En ga ik na 5 retourtjes Utrecht deze werkweek nog een keer vrijwillig naar het midden van het land. Voor de gelegenheid maak ik gebruik van een NS Dagkaart van Blokker. Op de vraag wie zin heeft om mee te lopen komt vrijdagavond een verrassend antwoord van Joël Visser die vorige week met de ChristenUnie de Utrechtse grachten nog ontdeed van plastic afval.

Utrecht – Werkhoven (17 km)

Oudegracht voorheen Kromme Rijn Utrecht 1Met een kop koffie op Winkelcentrum Hoog Catharijne door en naar het stadscentrum. Het is koud en dat zal vandaag zo blijven, ik ben blij met de meegenomen handschoenen.

Wat we nu kennen als Oudegracht met de verlaagde terrassen aan het water, de vele winkels, hofjes en fietsen hoort bij de Kromme Rijn. Ergens halverwege vindt de GPS logger eindelijk satellietsignalen om z’n werk te doen.
Het Utrechtpad is op deze etappes tot in Wijk bij Duurstede gelijk aan het Kromme Rijnpad, dat grotendeels over de jaagpaden aan linker- of rechteroever van de rivier gaat. Bijzonder om eens zo traag en toch eenvoudig door Utrecht te navigeren. De Herculeslaan, het Galgenwaard stadion en het uitzicht op De Uithof. In Utrecht en Amelisweerd zijn ook veel andere wandelaars en groepen hardlopers actief zo vroeg op de zaterdagmorgen.

Ook voor mensen die een kortere afstand willen lopen, is dit eerste stuk Kromme Rijnpad / Utrechtpad vanuit de binnenstad naar het oosten een aanrader. Fort Lunetten, Oud-Amelisweerd, Nieuw-Amelisweerd en Rhijnauwen zijn ridderhofsteden uit de 13e en 14e eeuw, de bossen aangeplant in de 17e en 18e eeuw. Bij Theehuis Rhijnauwen kun je een terras pakken en dan weer teruglopen. Of je huurt een kano om de rivier vanaf het water te verkennen.

Restanten Nieuwe Hollandse Waterlinie, bunkers en inundatiekanalen. De omgeving laat je op een andere manier kijken naar plannen voor verbreding van de A27 en de geluidsoverlast van de A27 en A12. In het middeleeuwse brinkdorp Bunnik ga ik even het centrum in om de 12e eeuwse kerk en het Oude Raadhuis uit 1897 te fotograferen. Verderop wordt aan nieuwe, natuurvriendelijke oevers gewerkt en moet ik om de A12 te passeren even omlopen langs de N229. Bij Odijk kan ik weer naar de Kromme Rijn en wandel ik verder naar Werkhoven.

Werkhoven – Wijk bij Duurstede (19 km)

Kasteel Beverweert vanaf Kromme RijnpadOp de linkeroever staat het in 1835 verbouwde kasteel Beverweerd. In de tuin ernaast spelen 2 mannen met een drone. Via het Kerkpad en de Jachtrustlaan is een ommetje ingelast om de Achterrijn te kruisen, en langs kasteel Sterkenburg het landgoed Hardenbroek te gaan. Van een geasfalteerde 60km weg langs loslopende kippen tussen de knotwilgen, banjeren door een net bemest weiland, oversteken via loopplanken en smalle kronkelpaden door een bosje. Aan de oevers van de Kromme Rijn op de stroomruggen zijn veel fruitboomgaarden aangelegd.

In Cothen leidt het pad langs weer een kasteel, de Hervormde Kerk (tegenwoordig Protestantse Kerk Cothen) en de kasseien door het oude centrum. Het Zandpad – vreemd, juist dit is wel verhard – voert uiteindelijk weer naar de provinciale weg N229. Aan de overzijde gaat de Kromme Rijn en ik dus ook verder om de wijk Noorderwaard heen. Waar de Kromme Rijn in Wijk bij Duurstede uiteindelijk op de inlaat vanuit het inundatiekanaal bij de Lek stuit, volg ik de Lekdijk om het stadscentrum. Uiteraard gaan de veerpont naar Rijswijk, de open molen en de ridder naast de dijk op de foto. Bij het in steen gegrifte gedicht Herinnering aan Holland van Hendrik Marsman op de dijk sta ik even stil, zelf mijmerend bij het uitzicht op het rivierenlandschap. Om bij de Prinses Irenesluizen moet ik even 2km saai asfaltfietspad langs de Lekdijk volgen.

Wijk bij Duurstede – Culemborg (9 km)

Station CulemborgVia de Romeinenbaan steek ik de Prinses Irenesluizen en Prinses Marijkesluizen in het Amsterdam-Rijnkanaal over. De wat rustiger Middelweg tussen de fruitboomgaarden door tot op de Lekdijk en direct erachter het veerpont naar Beusichem. Voor €0,40 sta ik in een minuut aan de overkant van de Lek in Gelderland. Nog enkele stukken asfaltweg tot het bebouwde kom-bord Culemborg op de wethouder Voorkoopstraat me welkom heet. De op afstandmeten.nl uitgezette route loopt in Gelderland over de blauw/geel gemarkeerde Tielerwaard wandelroute en vanaf Wijk bij Duurstede naar Culemborg ook een koppelroute uit de Klompenpaden verzameling. De woonwijken van deze plaats doorsteken om bij het station te komen kost nog even tijd, maar de thuis gemaakte aanwijzingen kloppen. De wijk EVA-Lanxmeer met kleurijke hoven, ecologisch verantwoorde dankbegroeiing en andere initiatieven rond duurzaamheid en saamhorigheid, is interessant doorheen te wandelen. Zo’n drie kwartier eerder dan verwacht sta ik rond 16.20u al op perron 1 en kan ik 10min later met de sprinter naar Utrecht. Kan ik eindelijk weer wat opwarmen.