Gezien: United 93 (2006)

Scriptschrijver en regisseur Paul Greengrass  verfilmt regelmatig waargebeurde verhalen met een militair schandaal, terreuraanslag of kaping als onderwerp. Hij kwam in 2006 met United 93, de eerste bioscoopfilm over 9/11. Het plot concentreert zich op het vierde gekaapte vliegtuig, vlucht United Airlines 93 (UA93), dat moest eindigen in op het Capitool in Washington D.C., maar door toedoen van de passagiers en stewardessen crashte in een leeg veld in Shanksville in Pennsylvania, ongeveer 240 kilometer van Washington D.C. Vanuit Amerikaans perspectief is dat een dragelijker verhaallijn dan het naspelen van het binnenvliegen van de WTC torens in New York of het Pentagon. Je ziet de daders zich voorbereiden op hun actie, maar evenzeer verkeersleiders en piloten voor hun vlucht. Er is levendig gefilmd, alsof er mensen met een videocamera meelopen met de acteurs. Overigens betrok Greengrass zichzelf spelende echte verkeersleiders en piloten en een keur aan onbekende acteurs om een zo realistisch mogelijk beeld te scheppen. Niemand zit bij een dergelijk plot te wachten op een schare aan Hollywood celebrities.

Wat een vlucht als zovele moest worden, gaat zoals we weten volledig anders. Je ziet de stress bij de verkeersleiding en de luchtmacht officials die een militaire oefening aan de oostkust willen houden toenemen. Niet alleen de American Airlines 11, een zwaarbeladen Boeing 767 (in de film slordig als 757 aangeduid) van Boston naar LAX, kapers hebben meerdere vliegtuigen overmeesterd, zo blijkt uit het minitieus terugluisteren van de opnames van een gesprek met de verkeersleiding in Boston. Met forse vertraging vertrekt ook UA93, terwijl ook UA175 gekaapt blijkt. Informatieoverdracht tussen de vele functionarissen is tijdrovend en foutgevoelig, terwijl de rook al uit de North WTC Tower komt en CNN al verslag doet. Dat was dus niet ‘een klein vliegtuig’, maar de oncontroleerbare AA11 die – begrijpelijk – maar niet reageert op oproepen vanuit Boston, net zo min als de UA175 die recht op NYC afkomt en zich in de South WTC Tower boort, terwijl de New Yorkse verkeersleiders en defensiestaf stomgeslagen toekijken. Ze begrijpen echter nog niet dat de twee gekaapte vliegtuigen zich in de WTC torens hebben geboord. Ze willen met gevechtsvliegtuigen over Manhattan vliegen.

Met ruim 4500 vliegtuigen in het luchtruim is het lastig zoeken naar verdachte patronen. De piloten van UA93 worden gewaarschuwd voor indringers in de cockpit en krijgen informatie over de aanslagen op de WTC torens. Opvallend is de koele voorbereiding van Ziad Jarrah en zijn maten in de cabine en vervolgens peentjes zweten achter de stuurknuppel. Een papiertje met een foto van het Capitool als visuele ondersteuning voor het doel oogt wat onbenullig. Jammer dat het Arabisch niet is ondertiteld. De moed van passagiers om met een airfone het thuisfront te bellen, de stewardessen om gewonden te verzorgen en te blijven opletten is cruciaal. Het Onze Vader van passagiers versus de gebeden van de kapers tot Allah. De verzamelde krachten van de grote mannelijke passagiers in de cabine die ook wel door hebben niets meer te verliezen te hebben en als wapens fungerende brandblussers, messen en kokend water versus de steeds zenuwachtiger wordende kapers. Helaas kent dit drama geen overlevenden en wijzen de feiten in de aftiteling op ‘too late, too little’ van defensie, overheid en luchtverkeersleiding.

Ik zag United 93 op Netflix.