Wandelen langs de Stelling van Amsterdam tussen Schiphol naar Santpoort

Een voordeel van het NS Flex abonnement is dat je start en finish niet op hetzelfde station hoeven zijn. Vandaag ga ik namelijk aan de wandel tussen de stations Schiphol en Santpoort-Noord met een zelf uitgezette route die grotendeels langs de Stelling van Amsterdam voert. Ook het LAW 17 Waterliniepad volgt vanaf Aalsmeer tot Velserbroek nagenoeg hetzelfde traject. De uren in de trein geven me gelegenheid het net begonnen boek No Rules Rules – Waarom Netflix zo succesvol is van Reed Hastings (Netflix CEO) en Erin Meyer (auteur van The Culture Map) helemaal uit te lezen. De Stelling van Amsterdam was een verdedigingslinie, gelegen op 15 tot 20 kilometer rond het centrum van de Nederlandse stad Amsterdam. De Stelling is 135 kilometer lang, bevat 45 forten en is aangelegd van 1880 tot 1920, al zijn diverse kazematten en bunkers pas in de jaren ’30 aangelegd. Met een ingenieus systeem kon het land rondom de linie via inundatie onder water worden gezet, waardoor een waterplas kon ontstaan, niet diep genoeg voor schepen en te diep voor man en paard. De regering en het koningshuis zouden zich met uitverkorenen dan kunnen terugtrekken op het enorme eiland Amsterdam e.o. Al in de Eerste Wereldoorlog bleek de nog onvoltooide Stelling achterhaald met de uitvinding van het vliegtuig.

Kantoren Microsoft SchipholAls ik met de roltrap vanaf de ondergrondse perrons van Schiphol Airport boven kom en meteen een WC meepak, bekruipt een raar gevoel van nostalgie. Van 2017-2019 drie jaar lang wekelijks met de Thalys naar Brussel en dan bij de overstap van en naar de intercity snel toilet bezoeken. Het lijkt jaren geleden. Sowieso is reizen per trein in het weekend in plaats van juist alle werkdagen sinds maart 2020 abrupt omgegooid. De eerste kilometers zijn weliswaar autoluw op zo’n grijze zaterdagmorgen, al is de omgeving met hotels, bedrijven als The Base en Microsoft, KLM Cargo en voorzieningen voor langparkeren niet erg inspirerend. Voor taxiënde vliegtuigen wordt bij de A4 een extra rijbaan aangelegd. Ik volg het fietspad langs de snelweg tot op de Kruisweg. Dit was jarenlang vanaf de A4 de toegangsweg naar Aalsmeerderbrug. Die functie is overgenomen door de Rozenburgdreef honderden meters verderop. De Kruisweg zelf is nu leeg (2×2 rijbanen), in de huizen bivakkeren Polen en er is nog wat bedrijvigheid. Ik neem de fietsbrug en daarna de omgelegde wegen om tussen enorme overslagbedrijven door op de Aalsmeerderdijk in het aan elkaar gegroeide Aalsmeerderbrug – Rijsenhout te komen. Crash museum in Fort bij AalsmeerIk had eerder kunnen afsteken, maar de start van de route langs de Stelling ligt even verderop bij het Fort bij Aalsmeer. Daar is nu het Crash Luchtoorlog- en verzetsmuseum ’40-’45 gevestigd. Het op de kaart ingetekende wandelpad rechtdoor richting Geniedijk is met hekken afgesloten. Terug dus naar de dijk en wat verder rechts het Liniepad op.

Henk-Jan op de Kick Pruijsbrug over de A4Navigeren is makkelijk: voorlopig rechtdoor over het fietspad langs of het gras tussen de schapenkeutels op de Geniedijk. De snelweg A4 heeft een flinke hap uit het dijklichaam genomen. Ervoor in de plaats is de Kick Pruijsbrug (2013) van Cortensstaal naar de wielrenner en redder van inzittenden van het daar op 4 juli 1935 neergestorte vliegtuig ‘Kwikstaart’, een Fokker F.22 van de KLM, Kick Pruijs gebouwd. Ik pauzeer onder de brug aan de noordoostzijde.

Muur en Geniedijk tussen A4 en HoofddorpHet volgend stuk linie heeft een extra betonnen muur aan de rechterzijde, dat een benauwende werking heeft. Ik glimlach er ook wel om. De hier gelegerde soldaten hebben geen zicht op hun omgeving. Zouden ze de ontwikkelingen bij een eventuele aanval wel meekrijgen? Ik passeer de Batterij aan den Sloterweg aan de linkerhand. Bij de entree is een oude knalgele ANWB praatpaal geplaatst. Vanaf de dijk kijk ik naar de kantoren aan de Taurusavenue. In één ervan, waar FedEx gevestigd is, heb ik ooit een paar dagen training gegeven, toen nog met rollen bruin papier, sticky notes en stiften mee in een facilitator kit de trein in.

Pharos toren bij station HoofddorpRond station Hoofddorp staan imposante kantoorpanden, zoals de Zuidtoren en Pharos en een felrood kunstwerk op het Mercuriusplein. Dat is de Wandelende mens (2004) van de Brit Thomas Houseago.

In plaats van het Liniepad neem ik de Geniedijk door Hoofddorp en langs het Fort bij Hoofddorp. Daar is tegenwoordig het restaurant Vis aan de linie. Geniedijk in HoofddorpDoor over het Liniepad met aan weerszijden ook paden waar hardlopers, wandelaars, skaters en fietsers elk hun eigen buitensport beoefenen.

Vlak voor de brug over de Drie Merenweg ga ik van de linie af, een klein stukje door het Haarlemmermeerse Bos naar de Groene Weelde, een recreatiegebied op het Floriade 2002 terrein. Het zand uit de gegraven waterpartijen is gebruikt om de 40 meter hoge pyramidevormige Big Spotters Hill aan te leggen, een ontwerp van Niek Rozen landschapsarchitecten. Tijdens de Floriade in 2002, de periodieke wereldtuinbouwtentoonstelling, was dit het uitzichtpunt. Het kunstwerk Ruimtetempel van Auke de Vries op de heuvel is in 2004 afgebrand en tien jaar later vervangen door Mainport van Lehner & Gunther. Ik neem de trappen de heuvel op, geniet van het uitzicht. Henk-Jan bij Mainport op Big Spotters HillIk pauzeer er een tweede maal. Aan de overzijde staat een enorm vogelnest. Dat blijkt De Waterlelie te heten. Op de omliggende grasvelden zijn in het verleden de festivals Mysteryland en Keltfest gehouden. Wat minder zichtbaar is de Batterij aan de IJweg, de volgende versterking.


Zicht op Fort bij VijfhuizenVanaf de N201 is de route ook onderdeel van de Kennedymars Vijfhuizen. Op de paar keer dat ik die 80km mars – een grote ronde om Haarlem – heb gewandeld zie je de Geniedijk, het Expogebied en ook de kilometers die voor me liggen ‘s nachts, al is het hier in de Randstad dan niet helemaal donker. Vlak voor de Ringvaart om de Haarlemmermeerpolder ligt het Fort Vijfhuizen, tegenwoordig Kunstfort bij Vijfhuizen.

VijfhuizerbrugDe Vijfhuizerbrug over, het Poelbroekspark in, langs het labyrinth en door het bos naar de Ringvaart / Liede. Ik weet waar de instinkers op de papieren routebeschrijving op de Kennedymars Vijfhuizen zijn, de punten waar ik de buitenwijken van Haarlem ben in gelopen. Het blijf langs de Lieoever gezellig druk met andere wandelaars, hardlopers en fietsers. De grijze lucht is sinds een uur of elf veranderd in strakblauw en met een felle zon.

Fort bij de Liebrug HaarlemmerliedeDe A200 onderdoor ligt links het Fort bij de Liebrug, helaas ook niet toegankelijk vandaag. Dat geldt ook voor het Fort bij Penningsveer voorbij Haarlemmerliede. Ik blijf de Lagedijk volgen tot op de Spaarndammerdijk bij Spaarndam een dorpje ingeklemd ‘op een dam’ tussen de Spaarne, het IJ en wat nu Zijkanaal C heet. Wachten voor het cafetaria bij sluis aan IJ in HaarlemmerliedeVoor één van de plaatselijke cafés staat een rij mensen op onderlinge afstand. Het mooie weer trekt medelanders naar buiten, maar dan is een hapje en drankje ‘to go’ wel lekker! Het smalle pad tussen de huizen en de dijk geeft in elk geval rust ten opzichte van de vele auto’s in twee richtingen op de smalle weg ‘bovenlangs’.

Redoute tussen Spaarndam en VelserbroekSlingeren langs Redoute en het Fort benoorden Spaarndam (1895) (niet te moeilijk doen over een naam) tegenover het Landje van Gruijters, een wetlands natuurgebied bij Zijkanaal B. Op de kaart zie je dat de linie doorgaat aan de overzijde van de Veerweg bij de Genieweg en net voorbij het Noordzeekanaal met weer een fort. Leuk voor een volgende keer. Reflectie wooncomplexen Velserbroek vanaf DammerpadNu ga ik over het Dammerspad tussen Velserbroek, sinds de jaren ’80 een uitbreidingsgebied van Haarlem en de Westbroeksplas, een recreatiegebied, mee in de stroom mensen die hier in de buitenlucht een eind wandelt. De Slaperdijk herinnert aan oude tijden toen deze nog functioneel was. Nu is het een mooie begrenzing tussen de bebouwing van het noordelijkste stuk Haarlem en Velserbroek.

Korenmolen De Zandhaas Santpoort-NoordDe Slaperdijk stopt bij de entree van Santpoort, dat als ‘strategisch economische plaats’ is gevestigd ten noorden van het landgoed en ruïne van Bredero(de). Een klein stuk bebouwing, de korenmolen De Zandhaas, en dan slinger ik zelf wat door het bos rond Bredero tot bij de spoorlijn. Een paar honderd meter verderop ben ik om 15.15u bij de finish voor vandaag, station Santpoort-Noord. Drie minuten later komt de Sprinter naar Amsterdam voorgereden. Goede timing!