Caspar Janssen – Caspar loopt: Een voettocht door de landschappen van Nederland

Caspar Janssen schreef in 2017 en 2018 ruim 300 stukjes in de Volkskrant met impressies van zijn wandelingen door Nederland. Caspar loopt: Een voettocht door de landschappen van Nederland is een ruime selectie die chronologisch en per provincie(s) zijn gebundeld. Het wandelproject was begonnen om de overstap van de macrowereld van filosofiën, debatten en beleidsstukken over natuur, landschap, landbouw en dierenwelzijn naar microwereld van de onderwerpen zelf: planten, dieren, bosjes, hagen, heggen, weilanden, paden en beekjes. Deze aanpak maakt het boek tot een atypische travelogue of wandelgids. Waar ik zelf in het schrijven van de wandelverslagen extra aandacht geef aan de loop en ondergrond van wegen, de architectuur en cultuurelementen om me heen, gaat Caspar helemaal los bij het opdreunen van vogels of paddenstoelen die hij in een weiland of bos ziet. “Wat me bij veel wandelschrijvers opviel en opvalt is dat ze zelden werkelijk schrijven over het landschap waarin ze zich voortbewegen, laat staan over de natuur. Meestal wordt er volop bespiegeld over zichzelf, of worden de grootste ideeën die ze vboor de wereld bedenken voor het voetlicht gebracht.” De microwereld van de bioloog is er eentje die niet bij elke lezer zal resoneren, zeker niet als die bij herhaling doorspekt is van politiek gekleurde statements over de omgang met natuur, daarmee voor zichzelf de valkuil van wat bij andere wandelschrijvers opvalt intrappend.

Janssen heeft voormalig staatssecretaris Henk Bleker regelmatig op de korrel, kan haast geen lid zijn van Natuurmonumenten of één van de twaalf provinciale Landschappen en moet uit principe de producten van bijvoorbeeld FrieslandCampina in het schap laten staan. Gekanaliseerde beken, strakgetrokken kavels, gedempte sloten en biljartlakens van weilanden vol raaigras vormen motieven in de beschrijvingen die het Nederland van nu beschrijven, zoekend naar de afwijkende, ‘authentieke’ of ‘oorspronkelijke’ natuur, hoewel we spreekwoordelijk weten dat elke vierkante meter in ons land mensenwerk, cultuur is. De driehonderd pagina’s zijn soms best taai. De rijtjes vogelnamen of landschapselementen hebben voor mij geen of nauwelijks betekenis. Ik zou niet weten hoe de beestenboel eruit ziet. Ik herken veel van de bewandelde stukken Nederland, maar zou ze zelf anders hebben omschreven. De epiloog van dertig pagina’s is een herhaling van zetten, jammer na al lang je punt gemaakt te hebben. Nederland is groter en grootser, anderhalf jaar is te kort om alles te zien, zo concludeert ook Janssen zelf.

Over de auteur
Capar Janssen (1962) is schrijver en journalist en schrijft onder meer voor de Volkskrant. Van zijn hand verschenen eerder de boeken Ontpopt en In de ban van het beest. Voor de Vogelserie van Atlas Contact schrijft hij een monografie over de koolmees.