Verrassend wandelen tussen Veenhuizen en Waskemeer

Via het Instagram account @uitveenhuizen.nl werd ik vrijdagmiddag geattendeerd op de optie om corona-proof een winterwandelroute van 2,5 uur langs alle historische plekken in ‘gevangenisdorp’ en voormalige kolonie van Weldadigheid Veenhuizen in Drenthe met koffie to-go en een kaasplankje voor €5 te kopen. Een leuk initiatief, maar omdat ik regelmatig in Veenhuizen zelf gewandeld heb en aan zo’n 10km echt niet genoeg heb om het ruim 60km verderop gelegen dorp aan te rijden heb ik vrijdagavond met Routeyou een 31,5km lus tussen Veenhuizen en Waskemeer in het grensgebied van Drenthe en Friesland in elkaar gezet. Om acht uur ga ik van huis en om kwart voor negen zet ik als eerste bezoeker m’n auto op het parkeerterrein aan de Oude Gracht en kan de logger aan.

Gevangenismuseum VeenhuizenHet carrévormige gebouw waar nu het Gevangenismuseum gevestigd is, is twee eeuwen geleden door de Maatschappij van Weldadigheid gebouwd als werkinrichting in de strafkolonie. Nieuw voor mij is de Zeepmakerij Proper en Rein dat in het compleet vernieuwde, voormalige timmerwinkeltje uit 1865 is gevestigd. Een stukje Meidoornlaan langs weer een carrévormig gebouw, de Penitentiaire Inrichting Esserheem, waar gedetineerden het liefst in de bajes zitten mede dankzij de enorme luchtplaats. Een aantal jaren geleden leek het doek te vallen voor het gevangenisdorp, maar de politiek wil nog wel eens van inzichten wisselen. De komende jaren wordt de gevangenis verbouwd en uitgebreid.

Bierbrouwerij Maallust in VeenhuizenWat onverharde paden verder sta ik in het Maalcomplex, waar bierbrouwerij Maallust, Piepers en Paupers (‘friet voor burgers’) en kaasmakerij Kaaslust de inwendige mens verzorgen. ‘s Morgens vroeg is het hier nog stil. Ik steek het Veenhuizerkanaal over, het bos in. Verderop ligt direct aan m’n linkerhand het grote natuurgebied Fochteloërveen. Kunstwerk De Vogel op de WeperbultWat ik vrijdagavond op de kaart als een interessant stukje groen met slingerende paden had gezien is de Weperbult. Hier is van 1970-1994 Fries huisafval gestort. Na buiten gebruikstelling is de ontstane heuvel van gras en bomen voorzien. Fietsers en wandelaars kunnen er vrij recreëren en op de top staat het kunstwerk De Vogel (2004) van Ids Willemsma.

Aan de noordzijde ligt de Weperpolder, waar net als op enkele punten eerder op de wandeling een informatiepaneel is geplaatst bij historische punten. Zo is dit stukje Friesland pas heel laat ontgonnen, stonden er tussen Fochteloo en de Weperpolder een turfstrooiselfabriek en tot een fatale ontploffing in 1961 een heuse vuurwerkfabriek. Op de doorgaande weg verwijst een banner naar het nu 4km verder liggende Maalcomplex, waar tijdens de lock down een drive-thru is geopend. Interessant! Na het Tiesingabos met onder meer een monument voor de hier in 1943 gefusilleerde T. Schuilenga uit Surhuisterveen pauzeer ik op een boomstam na zo’n 11km wandelen.

Kunstwerk De Verbinding bij de Boven-KuunderAls ik weer in de benen ben, zie ik prompt honderd meter verderop een wandelbankje. Dat gebeurt zo vaak! Ik kruis de Boven-Kuunder aan de rand van de niet toegankelijke Haulerpolder. Hier is het kunstwerk De Verbinding van beeldhouwer Hein Mader (1925-2011) geplaatst. langs de Veenpettenweg zijn de petgaten stroken ijs. Ik steek door het lintdorp Haule en wandel naar het Blauwe Bos, een ruim 300 ha groot bos- en natuurgebied, waar nu in de tweede helft van de ochtend heel wat meer wandelaars te vinden zijn. Het Blauwe Bos dankt volgens de overlevering zijn naam aan de blauwachtige kleur die het bos krijgt door de bomen die er groeien. Een andere verklaring van de naam gaat uit van het feit, dat het woord “blauw” vroeger veel gebruikt werd in de betekenis van “slecht, onvolwaardig”. Dat zou passen bij het feit dat de bossen zijn geplant op zure veen- en heidegronden.


Bospad door Blauwe Bos HauleIk maak een uitgebreide slinger door het terrein tegen de klok in. De markeringen van het LAW Groot Friesland pad kom ik op diverse plekken tegen vandaag. Bij de rust aan een picknickbank op de Kruisweg bekijk ik de schade aan m’n rechtervoet. De nieuwe lage wandelschoenen hebben m’n net genezen wond op de wreef weer helemaal open geschuurd. De sok is bebloed. Een blaarpleister dan maar. Dat helpt tegen de pijn in de volgende etappe die me door Waskemeer voert. De naam verwijst naar de poelen ten westen van het dorp. Waskemeer werd tot 1954 Haulerwijk-Beneden en Beneden-Haulerwijk genoemd en was als tweede kern van het vier kilometer oostelijker gelegen Haulerwijk ontstaan. Ik kan even voort langs de Haulerwijkstervaart. Vervenershuisjes, boerderijen, nieuwbouw, van alles en nog wat in de lintbebouwing. PKN kerk De Oerdracht in HaulerwijkEen overduidelijk een eeuw geleden als Gereformeerde Kerk gebouwd kerkelijk centrum De Oerdracht trekt aandacht en doet me denken. Inderdaad, uit 1930 in expressionistische stijl van architect F. Offringa. Wat is oerdracht? Heb ik niet kunnen vinden. Sinds eind 2019 maakt de Evangelische gemeente Roderesch gebruik van het pand. PKN Kerk De Bining in HaulerwijkWat verder naar het oosten nog een kerkelijk centrum, De Bining uit 1852, waar de Protestantse gemeente Haulerwijk-Waskemeer kerkt.

Wandelbankje buiten HaulerwijkBij de COOP Reinders is enige klandizie te zien, worstelend met mondkapjes en spray om de winkelwagen te reinigen. Over de Koudenburgerweg verlaat ik het dorp in zuidelijke richting, door het Dorpsbos en om de sportvelden heen de Scheidingsreed op. Een slagboom op een zijpad is m’n zetel voor weer een pauze. De agressieve hond van de week met een baas die het allemaal goed bedoelt, maar zijn hond niet helemaal onder controle heeft, probeert met geblaf en rondrennen indruk op me te maken. En weer zie ik na de rust iets verder een gewoon wandelbankje staan.

Haulerweg naar Veenhuizen is heerlijk onverhardEen stuk doorgaande weg langs de Elleboogsvaart en dan nog een kleine twee kilometer naar het zuidoosten over de onverharde Haulerweg naar de Oude Gracht in Veenhuizen. “Corona blijf thuis” staat op stickers in een wachthokje geplakt. Was het maar zo. Om met Hugo de Jonge te spreken: “Het virus is onder ons. Het is nog niet klaar met ons, al zijn wij klaar met het virus.” In de rij voor de beer drive-thru bij brouwerij Maallust in VeenhuizenIk pak de auto en rijd naar het Maalcomplex om aan te sluiten in de rij met drie auto’s voor me in de Beer drive-thru. Twee flessen Armoedzaaier tafelbier, De Kolonist weizen, De Veldwachter bock, en nieuwe Ambrée en Groene hop tripel bier gaan mee in twee tassen die keurig buiten voor me worden klaargezet. Betalen met een mobiel PIN apparaat die op een pizzaschep wordt aangereikt. Dat moet in twee pogingen, want het afhandelen van de transactie wordt in eerste aanleg afgebroken. “Het blijft wel Veenhuizen,” zegt de vrouw die me helpt. Hollands-Siberië heette het twee eeuwen geleden, toen bier nog gezonder was dan kraanwater. Welkom in 2021 met afhaalbier 🙂