Coronamaatregelen en de kunst van het beïnvloeden

Beste mensen, het is een indrukwekkende ommezwaai die jullie gemaakt hebben. Marco Zannoni, directeur van het Instituut voor Veiligheids- en Crisismanagement, was 19 januari 2021 helder over de cruciale rol van communicatie in deze, ook bij dalende aantallen positief getesten of meevallende besmettingsgraad van een nieuwe variant van het coronavirus. En toch, geen potten- en pannenprotest rond de Hofvijver tijdens persconferenties meer, geen massale protesten tegen de aanhoudende sluiting van scholen, horeca en culturele instellingen. Met elke verlenging van de lock down een volgende serie emails met annuleringen van evenementen, vervallen tentoonstellingen en oproepen vol te houden. Blijf opletten. Een RIVM onderzoeksresultaat van 15 januari 2021 rapporteert een een forse afname in het draagvlak voor de aanpak van de regering zien, terwijl I&O-onderzoeker Peter Kanne op basis van onderzoek onder 2193 Nederlanders begin januari, uitgevoerd in opdracht van de NOS, drie dagen eerder nog stelde: Meer draagvlak voor coronaregels en grotere vaccinatiebereidheid. Dat eerste is apart. Het tweede is logisch, als je denkt dat één of twee prikken je bij het ook door de premier beloofde einde van de lange, donkere tunnel brengen.

Een steeds langere tunnel

Serieus beweerde de premier 20 januari dat we ons nog één keer schrap moesten zetten en het einde echt in zicht was.

Twee uur na de persconferentie van de regering zit RIVM baas de Tweede Kamerleden bij te praten. Juist, een veel langere tunnel heet zoiets, geen licht.

De Drentse burgemeesters zijn het erover eens: er zullen tot 1 juni geen grote evenementen georganiseerd kunnen worden.

LAKS en VO-Raad hebben 21 januari minister Slob (Onderwijs) opgeroepen niet te wachten met een besluit ergens na de voorjaarsvakantie (daadkracht graag, volledig missionair op Corona toch?), maar al snel duidelijkheid te geven over het Centraal Schriftelijk Eindexamen. Reguliere examens afnemen? Niet te doen, aldus de organisaties. Ze pleiten voor enkel examens in de kernvakken Nederlands, Engels en Wiskunde. Onze jongste, een VWO eindexamenkandidate in het gezin krijgt al wekenlang vanwege problemen in de roosters en bemensing lessen van 30 minuten in plaats van 50 minuten fysiek onderwijs, in veel gevallen een opdracht tot zelfwerkzaamheid. Dat is géén voorbereiding op rits examens. Het Carolus Clusius College in Zwolle meldde 22 januari dat op last van de minister alleen de AVO-vakken een Centraal Schriftelijk Examen zullen krijgen. Ik had Wikipedia nodig om te ontdekken, dat hiermee Nederlands, rekenen, aardrijkskunde, geschiedenis, levensbeschouwing, lichamelijke opvoeding en culturele vorming worden bedoeld. Mogelijk zit het nog anders. Ik verwacht zelf maandag a.s. een correctie op de brief van vrijdag.

De tweede jaarlaag examenleerlingen zullen dus met een soort “Coronadiploma” op zak doorstromen naar hun vervolgopleiding. Daarom kondigde minister Slob 22 januari een Nationaal Programma Onderwijs na Corona aan, een inhaalslag voor opgelopen leerachterstanden van scholieren en studenten.

Avondklok: niemand wil het, de meerderheid kiest ervoor

Werd in de eerste helft van januari een avondklok nog geassocieerd met de spertijd uit de Tweede Wereldoorlog, zijn sinds de persconferentie van 12 januari de geesten zozeer voorbereid op een avondklok door lekkende OMT leden, dagelijkse nieuwsshows en de aanhoudende dreiging van “de Britse variant” die aanvankelijk een onbekende percentage besmettelijker zou zijn dan de “gewone” COVID-19, vervolgens in Nieuwsuur op 18 januari afgeschaald tot 30%, droge mededelingen dat de politie er per donderdag 21 januari roostertechnisch wel klaar voor is, dat een persconferentie niet meer vlak voor prime time journaals en opinieprogramma’s hoefde, maar op woensdagmiddag 20 januari om 13.00u, terwijl de hardwerkende Nederlander net de bammetjes op heeft, een dagelijks ommetje heeft gewandeld en opgaat voor de tweede helft van de werkdag in de voor mij elfde maand op rij thuiswerken.

RTV Oost hield 19 januari een online poll over het draagvlak voor een avondklok. Vergelijkbare polls over kerkgang in Staphorst maanden geleden leidden nog moddergooien en stigmatiserende opmerkingen die niet op school worden aangeleerd. De braafheid zelf leek neergedaald in Overijssel…en in Den Haag, tot woede van bijvoorbeeld Geert Wilders.

Je zou bovenstaand staatje kunnen meenemen op 17 maart, als we echt fysiek mogen en kunnen stemmen.

Dan de kwantitatieve onderbouwing in de officiële bekendmaking op Rijksoverheid.nl op 20 januari: “De avondklok is een zware maatregel. Maar het helpt om de verspreiding van het virus verder af te remmen. Uit onderzoek in het buitenland blijkt dat een avondklok kan leiden tot een vermindering van 8% en 13% van de R-waarde, zo geeft het Outbreak Management Team (OMT) aan. De avondklok geldt in principe tot ten minste 10 februari, 04:30 uur.”

Dus, de R-waarde van 1 januari 2020 van 0,98 daalt tot 0,85-0,9 dankzij de avondklok. Da’s niet veel voor zo’n maatregel. De onderbouwing van het OMT advies bestaat uit vier uitgevoerde studies die verschillende maatregelen betreffen in verschillende landen op verschillende momenten. Dat heet in gewoon Nederlands een andere context, voldoende echter voor politici zonder stevige ruggegraat. Tegenstanders van vier dagen geleden steunen nu wel de kabinetsmaatregel. Ten opzichte van de motie Wilders (zie hierboven) ziet de kamermeerderheid er op 21 januari toch zo uit: D66, VVD, CDA en ChristenUnie en de oppositiepartijen SP en 50Plus vinden een avondklok okay, heel Nederlands een half uurtje later dan ‘voorgenomen’ en dus een compromis met het kabinet. PVV, SGP, Denk en Forum voor Democratie zijn tegen een avondklok. SGP-leider Kees van der Staaij sprak van een “botte bijl” die geen ruimte meer laat voor de menselijke maat. Hij vindt de avondklok rigoureus en niet in proportie. “Het is eerder een uiting van het kabinet van onmacht dan van daadkracht”, zegt Van der Staaij. In deze heeft de SGP-voorman mijn stem.

De Partij voor de Dieren en 50PLUS zijn ook nog niet overtuigd. Ongetwijfeld spelen de verkiezingen een rol. Wie houdt z’n rug recht, ook naar 17 maart toe? Wie durft het aan zónder draconische avondklok en toch electoraal gewin te halen?

Stilte tijdens een januaristorm…luister je naar gefluister?

En toch, op mijn Twitter tijdlijn bleef het na de persconferentie opvallend rustig. En als ik dan ‘s avonds op TV mensen vrolijk hoor vertellen dat ze dan overdag wel een langere pauze houden en ‘s avonds blijven doorwerken, is echt verleerd wat een sociaal leven inhoudt, wat hobbies zijn en wat psychologische ontkoppeling van je werk ook alweer is. Coronaverlof komt er niet, mensen! Welzijn is niet gebaat bij een dagindeling die voornamelijk bestaat uit werken en slapen. Helaas zie ik dat regelmatig terug in onderzoeken onder werknemers bij m’n opdrachtgever.

Opvallend vond ik daarom het LinkedIn profiel van Achmea HR Kiki Schmeink die vrijdag 22 januari bij ons MT te gast was om hun HR beleid toe te lichten. Bam! De ene na de andere like voor stukken die aandacht vragen voor beweging, de impact op andere sectoren dan de zorg en het welzijn van mensen door CEO OLVG Maurice van den Bosch en de etische grenzen van een avondklok.

Vaccinatieplicht

Nee, dat was niet de bedoeling, ook niet indirect, of toch? Verplichten van mondkapjes kan, dan kan dat ook voor vaccinatie gelden, stellen twee advocaten in het FD naar aanleiding van een oordeel van een rechter ten aanzien van werkgevers en werknemers.

Nog niet gevaccineerd? Dan een sneltest bij de entree van een voetbalstadion, concerthal, of in januari bij wijze van proef voor een tentamenhal van de Rijksuniversiteit Groningen in de hoop dat je negatief test en vervolgens een positief examenresultaat haalt. Leuk als experiment nu, maar bij grote aantallen bezoekers van een voetbalwedstrijd of concert, werknemers voor de draaideuren van een kantoor, fabriek of zorginstelling volstrekt onrealistisch.

Tellen van golven

Rutte riep op 20 januari dat het nodig was de extra maatregelen te treffen om de derde golf vóór de blijven. Oeps, we gingen in december 2020 al kopje onder tijdens de derde golf. Juist een nog heftiger vierde golf, anders dan mijn voorspelling in november 2020 niet door toch voorjaarsvakantie vierende medelanders, maar door de “Britse variant” moe(s)t worden voorkomen.

Zo essentieel kan reizen naar het buitenland zijn

In de afweging van verlofverzoeken van Indiase collega’s afgelopen maanden heb ik de menselijke maat gebruikt bij gebrek aan strakke kaders of heldere definitie van “niet-essentiële reizen”. Juist nu de EU lidstaten de gelegenheid geeft verboden (dus geen dringend advies) op dergelijke reizen op te leggen, tref ik via De Standaard een keurige opsomming van hoe de Belgische regering keurig de uitzonderingen beschrijft: “De essentiële redenen voor een reis deelt het Overlegcomité op in drie categorieën. In de eerste categorie, dwingende gezinsredenen, is reizen gerechtvaardigd om bijvoorbeeld een echtgenoot of partner in het buitenland op te zoeken, co-ouderschap, of een begrafenis of huwelijk van iemand in de eerste of tweede familiegraad bij te wonen. Onder humanitaire redenen verstaat het comité onder meer een studie of een stage in het buitenland, een medische behandeling, en zorg en bijstand van een oudere of persoon met een beperking. Beroepssporters, professionals in de cultuursector, journalisten, en werknemers van internationale organisaties kunnen zich dan weer beroepen op professionele redenen.”

Onze oudste dochter bereidt zich voor op een minor in het buitenland. Voorafgaand aan twee Engelse toetsen kon ze voor €40 overnachten bij IBIS Styles Amsterdam tegenover het Centraal Station, inclusief een gratis upgrade naar tweepersoonskamer en een gratis ontbijtpakket t.w.v. €15. Studie in het buitenland is dus een humanitaire reden om wel te reizen. Mooi, ze heeft namelijk al twee schoolseizoenen heel bijzonder universitair onderwijs genoten.