Weldadig wandelen tussen heerlijkheid en havezate

Hoe gezellig is het om weer eens samen te wandelen! Ik heb genoeg overwerkuren staan om een dag vrij te nemen. Met Folkert Heida heb ik afgesproken vanuit zijn woonplaats Wilhelminaoord een routeontwerp voor een toekomstige FLAL wandeltocht te gaan testen. De omgeving van de koloniën van Weldadigheid waar Wilhelminaoord er één van is, de kop van Overijssel met heuvels en bossen, maar ook polders en landweggetjes is fraai. De koffie met appelgebak krijg ik na aankomst bij Folkert al ter ere van zijn verjaardag morgen. Net voor negen uur gaan we op stap.

Boerderij buiten WilhelminaoordEen slinger door en om het dorp en dan de Westerbeeksloot over en naar het zuidwesten over rustige buitenwegen, omgeven door een stevige mist. Het ruim 800 hectare tellende landgoed Heerlijkheid De Eese pakken we op de heenweg aan de oostzijde. De naam ‘Eese’ vindt haar oorsprong in het woord ‘ees’, in het Nieuwfries ‘ies’. Het betekent zoveel als bij elkaar gelegen bouwlanden. Oude kaarten tonen dan ook dat zich rond de historische kern van het landgoed akkers bevonden te midden van heide en veen. De vroegste vermelding van De Eese als ‘Hoff ter Eze’ dateert van 1371. Er was toen sprake van een havezate.

Door de bossen komen we uit bij Buitengoed Fredeshiem. Buitengoed FredeshiemFredeshiem, een van de drie grote huizen binnen de Doopsgezinde Broederschap, is ontstaan uit de contacten van enkele doopsgezinden met de Quakers in het Engelse Woodbrooke en wat later met de Woodbrookersbeweging in het Gelderse Barchem (bij Lochem). Uit de gemeentedagen in 1917 die onder meer in het Kraggehuis op een eiland in het Bovenwiede in Giethoorn – nog steeds een gewilde groepsaccommodatie – gehouden werden, ontstond de behoefte aan een vestiging in Friesland. In de provincie werd echter geen geschikt pand gevonden. Uiteindelijk kwam een stuk grond in bezit, waarop in 1929 Fredeshiem werd geopend.

Folkert en Henk-Jan op terras van Bever Steenwijk met McDonald's koffieVerder in zuidoostelijke richting over bospaden komen we bij de aansluiting N855 op de A32 uit. Bij de McDonald’s is de afhaalfunctie geopend. Men heeft zoveel krantenabonnementen die bij gebrek aan bezoekers met tijd en gelegenheid om binnen te zitten lezen gratis meegenomen mogen worden. En zo wandelen Folkert en ik met koffie, thee, een AD en Volkskrant (raad zelf onze voorkeuren) en vinden op het terrein van Bevereen picknickbank die, hoewel versleten, ons beiden kan houden. Een prima plek voor een eerste pauze.

Bomen weerspiegelen in buitengebied OnnaHet Oostermeenthepad lansgs de rechtgetrokken Steenwijker Aa en vervolgens door de bebouwing van de wijk Oostermeenthe en Nieuwe Gagels naar het gelijknamige sportpark. Er is genoeg om bij te praten. De tijd vliegt als we door het dorpje Onna trekken, het spoor overgaan en aan de Bootmansweg het landschap zien veranderen in een poldergebied. Een laatste perceel maïs wordt geoogst, voor de rest – zeker in de mist – een lege, stille wereld. De Stouwe is de grens tussen Overijssel en Drenthe. Het schouwpad volgen we, de schoenen druipend van het natte gras. Dan weer richting Steenwijk over de Burgemeester Slompweg tot bij de Achterweg. Met alweer 20 kilometer op de logger pauzeren we hier kort op een wandelbankje.

Bakfiets met planten in OnnaEindelijk trekt de mist op en voordat we via het Bedelaarspad en Onnase Doodweg over een es Steenwijk in komen zien we een stralend blauwe lucht en krijgen foto’s opeens kleur erbij vandaag! Arbeiderswoningen aan de Nieuwe Onnastraat leiden ons naar de vestingwal om de binnenstad. Ik heb het stuk eerder bewandeld, maar is in herfsttinten schitterend. Het hoogteverschil met het water in de buitengracht is fors. De Steenwijkers moeten zich onoverwinnelijk hebben gewaand in hun vesting. Overigens is het arsenaal aan wandelroutes hier – zo loopt het LAW 1-1 Friese Woudenpad, LAW 12 Overijssels Havezatenpad en het Streekpad Waterreijkpad hier ook – uitgebreid met een 2 kilometer lange Vestingroute door de stad.

Poort Stadspark Rams Woerthe SteenwijkApart dat ik nog nooit in het ruim honderd jaar oude park Rams Woerthe ben geweest. Een bijzonder element is de door Karel Cramer in art nouveau stijl ontworpen toegangshek. De villa erachter is in 1898 gebouwd naar een eclectische stijl met art nouveau elementen ontwerp architect A.D.N. van Gendt (1870-1932). Tegenwoordig herbergt de villa onder meer het Hildo Krop Museum, dat nog steeds op mijn lijstje te bezoeken musea staat. Reflectie in stadspark Rams Woerthe Steenwijk 3Het circa 10 hectare grote park is van de hand van de bekende tuinarchitect Hendrik Copijn (1842-1923). Voor ons is het park op dit moment een feest van strakblauwe luchten waartegen de herfstkleuren in het water reflecteren en de fotocamera’s laten klikken.

Kibbeling van Steenwijker vishandelHet Steenwijkerdiep is een stuk gedempt en reikt niet meer tot het stadscentrum. Onze volgende pauze is tegenover de Noordersingel met een versgebakken portie kibbeling van de Steenwijker vishandel. De lokale ondernemers mogen vandaag tevreden met ons zijn. We gaan verder langs de Noordersingel. Hier hebben de bewoners van woonzorgcentrum Nijenstede, onderdeel van Noorderboog een prachtig uitzicht over het water. Voor de nog fitte bejaarden is urban gardening een optie. In perkjes en bakken staan groenten als boerenkool en prei, keurig voorzien van naambordjes, mochten geïnteresserden vergeten zijn hoe ze eruit zien, zo los van de context van een supermarkt of groenteboer.


Kerk Steenwijk reflectie in LooijersgrachtDe gracht om het centrum heet verderop Looijersgracht met schattige huizen en fotogenieke punten. Aan de Bentingestraat worden huurhuizen gerenoveerd en voorzien van zonnepanelen. We trekken door het Slingerbos en nemen het fietspad langs de Parallelweg ‘terug’ langs het spoor. Een laatste wijkje en dan een stuk van het Woldmeenthepad langs het spoor. Dat duurt me eigenlijk te lang, maar Folkert stelt me gerust dat we zo het veel mooiere gebied rond de Woldberg aan de overzijde van de A32 gaan zien. Nu blijft het verbazen om fietsers die ons niet terug groeten of die wel heel opzichtig een arm voor de mond doen tijdens de passage. Gelukkig groet het merendeel van de mensen wel, zodat we ons niet al te ontheemd voelen.

Herfstkleuren bij FredesheimWe gaan over de Bergweg onder de A32 door – klinkt vreemd, maar het klopt wel – helaas niet langs de Uitkijktoren Woldberg of het Tuk’s Theehuis. Belangstellenden kunnen hier even linksaf. De holle bospaden over de heuvels vol paddenstoelen zijn schitterend. Heideveld in heerlijkheid De EeseVia natuurkampeerterrein De Hoogte en langs de nu lege camping ‘t Kappie komen we weer bij Fredeshiem. De route loopt hooguit een paar honderd meter dubbel met de heenweg, maar gaat nu door het westelijk deel van de Heerlijkheid De Eese. Stukken van twee en vier kilometer onverhard over brede bospaden waar kastanje sprokkelende ouderen en wat wandelaars de enige anderen zijn. Het grenenhouten Rode Huis werd als bouwpakket vanuit Noorwegen naar De Eese getransporteerd. Het is een voor Nederland uniek gebouw en is het grootste houten rijksmonument in ons land.

Brug over vaart naar WilhelminaoordHet laatste stuk is opener, langs de bomen aan het Schoolpad, een olifantenpaadje naar de Nijensleker Schipsloot en het schouwpad langs deze ‘sloot’ tot aan een houten brug. De droogte eerder dit jaar was de oorzaak dat deze watergang helemaal leeg was. Nu staat er een normaal waterpeil. Nog één kilometer om weer op het Hazenpad in Wilhelminaoord te komen. Een afwisselende veertiger, voor FLAL begrippen één van de fraaiere routes. Te zijner tijd warm aanbevolen! Het weer eens samen oplopen vraagt om herhaling, zeker nu georganiseerde wandeltochten nog maanden onmogelijk zullen zijn.