Je hoofd erbij houden en rustig blijven ademhalen in de tweede COVID-19 golf

Het kwartaal begint met het dringende advies (geen wettelijke verplichting) mondkapjes te dragen in de publieke binnenruimtes. Eigen constatering met beslaande brillenglazen in het winkelcentrum Dobbe in Zwolle om een afgesproken oogcontrole bij Hans Anders te laten doen op 1 oktober: 90% van mijn medemensen draagt géén mondkapje in het overdekte winkelcentrum. Op één vrouw na draagt het Hans Anders personeel – contactberoep beoefenaars – wel een mondkapje. Zaterdag op de parkeerplaats van de Lidl in het centrum van Emmen hetzelfde beeld. Bij hoge uitzondering gaat iemand met mondkapje op de supermarkt in.

De October surprise een maand voor de presidentsverkiezingen in Amerika

Bekeert de president zich zoals eerder Boris Johnson? Wordt dit een nekslag voor zijn herverkiezingscampagne? Schampert Joe Biden over de lichtvoetigheid van de president? Of blijft Trump de vermoorde onschuld spelen? De inhuldiging van de nieuwe opperrechter zaterdag 26 september in de tuin van het Witte Huis, de aanwezigen stijf op elkaar gepakt en gelovend in eigen kracht en onkwetsbaarheid bijna allemaal zonder mondkapjes, is de super spreader geweest die naast de Trumps ook diverse andere stafleden en senatoren heeft besmet met COVID-19. De updates over de gezondheidstoestand van Donald Trump doet me denken aan die rond presidenten van de Sovjet-Unie tijdens de Koude Oorlog of de geheimzinnigheid als de Kim-dynastie in Noord-Korea wordt bedreigd.

Het tempo waarmee de president na het weekend alweer naar het Witte Huis mag, roept allerlei vragen op, over toegankelijkheid van peperdure zorg voor andere Amerikanen, onverantwoord gedrag van Trump om ziek in een gepantserde wagen met beveiligers een rondje voor fans te rijden tot de reden om bron- en contactonderzoek te weigeren voor de besmette staf in het Witte Huis.

Polarisatie en steeds minder gezellige gesprekken online en offline

Henk-Jan met mondkapje voor in de treinGeen complotdenker, ook niet op het christelijk erf, zal zich zo noemen. Ze beroepen zich op kennis die niet via de staatsmedia wordt verspreid, alternatieve feiten door de massa en vooral staatsmedia genegeerde deskundigen. Nuchter blijven en zelf nadenken zit er niet in. Gewoon liken, retweeten, reposten en niet reageren op kritische toetsvragen. Tommy Wierenga schrijft er 3 oktober in NRC een pakkende column over. Deze week heb ik een handvol mensen op Facebook ontvolgd die niets anders op hun tijdlijn weten te melden dan artikelen van anderen over de crisis, eindtijd, etc. zonder één regel eigen mening of conclusie na onderzoek. Daarop haakt ook de TV column van Maaike Bos in Trouw van 2 oktober in: ““Hoe weet je dat die theorieën kloppen?”, vraagt Ghosen een jongen. “Ik kan wel met zekerheid zeggen, vanuit mijn eigen perspectief, mijn eigen intelligentie, dat het wel zuivere koek is”, redeneert hij. Dit heeft niets met zekerheid te maken, alleen met gevoel: wantrouwen. Zo’n zwart wereldbeeld is behalve gevaarlijk ook gewoon pijnlijk.”

https://twitter.com/HarcoPloegman/status/1311966037898940416

‘Staphorst’…is jaloersmakend

Hersteld Hervormde Kerk aan Gemeenteweg StaphorstWat eerder in de week begon als een online poll van De Stentor, zaterdag de sensationele koppen van de Telegraaf haalde bracht zondagmorgen 4 oktober landelijke persmuskieten in Staphorst om illegaal, want tegen de APV, kerkgangers van de Hersteld Hervormde Kerk te filmen. Dat de megakerk met 2400 zitplaatsen al maanden met 600 aanwezigen op anderhalve meter verdeeld over 3 gebouwen samenkomsten houdt, was tot nu toe onopgemerkt gebleven.

Nu andere zaalhouders van theaters en feesten zich beperkt weten met de laatste maatregelen van het kabinet, zalen als Carré daarin opvallende uitzonderingsposities hebben gekregen, klinkt op Twitter opeens de roep om gelijke behandeling, op zondag opeens van landelijke politici, van Jetten en Asscher tot Van Dam (CDA) en Segers (CU). Ja, inderdaad dezelfde mensen die bij het bereikte akkoord over de Tijdelijke wet maatregelen COVID-19 de grondwettelijke scheiding tussen kerk expliciet hebben aangehouden en die de premier maandagavond helder hebben horen aangeven dat er voor kerken een uitzondering geldt. Hoezo heeft een megakerk, anders een willekeurige andere kerk, opeens een voorbeeldfunctie en moet deze strenger in de leer zijn dan de doorsnee Nederlander die nog altijd schijt aan overheidsmaatregelen heeft? Symboolpolitiek en zijlijnroepers.

Hersteld Hervormde Kerk StaphorstZondagavond krijg ik van Google een alert dat mijn naam is gebruikt bij een overigens brak artikel van EO Visie over het onderwerp. Mijn foto van de Hersteld Hervormde Kerk staat groot boven het schrijfsel. Opvallende invulling van het vak journalistiek, afstandelijk, slecht onderbouwd en ver weg van betrokken medegelovigen.

Door zondagavond even direct contact op te nemen met plaatselijke kerkgangers weet ik hoe de kerk in kwestie handelt conform de laatste richtlijnen en hun bezoekers spreidt over gebouwen, inclusief aanmelden, placering, etc. Gezagsgetrouwheid is een groot goed in de gemeenschap, iets waar menig Nederlander heel wat minder mee op heeft.

De reeks berichten en de verontwaardiging die de combinatie Staphorst – religie – uitzonderingspositie oproept, wordt maandag gevolgd door overleg tussen minister Grapperhaus (Justitie & Veiligheid), het Centraal Joods Overleg, het Contactorgaan Moslims en Overheid, de Hindoeraad, de Boeddhistische Unie en het Interkerkelijk Contact in Overheidszaken op maandagmorgen 6 oktober. Direct na het overleg ligt er een – duidelijk in de week ervoor voorbereide en besproken – communiqué Behoedzaam vieren van geloof dat vanaf maandag 5 oktober 2020 geldt. De aangesloten religieuze en levensbeschouwelijke gemeenschappen zullen de naleving van de richtlijnen van het kabinet en de aanvullende uitgangspunten in eigen kring dringend adviseren en aanbevelen.

De pers pikt dit op als ‘kerken gaan vrijwillig…’, de minister meldt afspraken gemaakt te hebben,  Mark Rutte kan roepen dat het geen straf voor ‘Staphorst’ is, koepelorganisaties hebben een fijne taak de boodschap over te brengen naar hun achterbannen, en de individuele kerk of gemeente mag beslissen over de opvolging. En dat terwijl op Twitter en Facebook weer volop generalisaties, beschuldigingen tot aan doodsbedreigingen aan de kerkenraad van de Hersteld Hervormde Kerk in Staphorst worden uitgespugd. De zijlijn vult zich met politici en anderen die niet zijn meegegaan naar het overleg, zich niet in de voorbereiding hebben gemengd, maar achteraf lopen te klagen. Pas maandagavond tref ik een artikel in het Dagblad van het Noorden, waarin wèl met direct betrokkenen wordt gesproken en conclusies trekken aan de lezer in plaats van de journalist wordt gelaten. Ik ontvolg weer flink wat accounts, ben de zwakke invulling van het vak journalistiek en culturele theologie zat.

Week 5 – 10 oktober

  • Elk bestuur van een plaatselijke kerk of gemeente zag zich namelijk genoodzaakt een standpunt in te nemen over het CIO communiqué van maandag 5 oktober, ook waar ze helemaal niet vertegenwoordigd zijn in één van de bij het CIO aangesloten kerkverbanden en denominaties. Zelf mag ik dinsdagavond meebeslissen over onze samenkomsten in Dedemsvaart. Waar in gemeente Hardenberg het aantal besmettingen nog altijd (gelukkig) zeer laag is, zingen een essentieel en significant deel van de samenkomst vormt en de sinds 1 juli van kracht zijnde maatregelen om besmetting tegen te gaan, zijn ‘afschalen’ of ‘afzien’ niet direct de werkwoorden die over tafel gaan. Menig kerkbestuur stelt de beslissing uit tot (na) vrijdag 9 oktober. Minister Grapperhaus en de religieuze organisaties spreken dan opnieuw en zwakken de strategisch gekozen harde lijn en veronderstelde vrijwillige opvolging van maandag af tot een inspanningsverplichting als kerken “hun verantwoordelijkheid te nemen als deel van de Nederlandse samenleving en met inachtneming van de eigen plaatselijke situatie het aantal bezoekers terug te brengen, zo mogelijk en bij voorkeur tot het maximum van 30”. Woensdag 14 oktober is er weer overleg, want niet alleen bij grote kerken, maar ook bij moskeeën, is er een terechte roep om maatwerk. In NRC schrijft Rosanne Hertzberger zaterdag een verfrissend nuchter stuk: Staphorst is jaloersmakend.
  • De stijging van het aantal besmettingen is per dag hoger in plaats van af te vlakken of kleiner te worden.
  • Het plenaire debat in de Tweede Kamer over de Tijdelijke wet maatregelen covid-19 komt donderdag 8 oktober tot een einde met een nota van wijziging en enkele amendementen. Volgende week kan er gestemd worden. Dan is de Eerste Kamer aan zet.
  • Vrijdagavond 9 oktober vraagt NS per mail vanaf nu ook op de perrons en in de stations een mondkapje op te zetten. Zou het ook op het door Arriva bediende station Ommen gelden? En hoe houd ik de treinreis van Ommen via Zwolle naar Rotterdam zaterdag zonder eten of drinken vol, continu met een mondmasker op? Ik ga het beleven.
  • Zaterdag 10 oktober geniet ik van de beide wandelingen zonder mondkapje door Rotterdam. De uren reistijd en tijdens de bezoeken aan het Natuurhistorisch museum en Kunsthal Rotterdam draag ik mijn mondkapje, zie af van eten en drinken. Is het de eerste en laatste keer voorlopig dat ik een dagje uit met de trein heb?

Week 11-15 oktober

  • Zondagmorgen is de aula waar onze kerkgemeenschap samenkomt in vergelijking met vorige week een kleine 20 mensen minder bezet. Het is herfstvakantie, een aantal leden zal zich niet senang voelen bij de koers om wel fysieke samenkomsten mèt zingen, onderlinge afstand, desinfecteren, en zonder koffie drinken na afloop te blijven houden, anderen zullen het er (opnieuw) van genomen hebben.
  • Bij de Hersteld Hervormde Kerk in Staphorst zijn volgens RTV Oost enkele tientallen leden aanwezig, in lijn met de CIO – Hersteld Hervormd is bij deze koepelorganisatie aangesloten – adviezen. Nog iemand commentaar op gezagsgetrouwheid? Ik heb respect voor de RTV Oost verslaggever die de dienst bleef bijwonen en de preek beluisterde: politiek Den Haag heeft geen idee wat Kerk zijn betekent.
  • Gedragswetenschapper Frenk van Harreveld illustreert in de Volkskrant aan de hand van een wandeling door Amsterdam waarom Nederlanders zich zo slecht aan de maatregelen houden.
  • Twee long reads in The Atlantic zijn het lezen meer dan waard:
  • Dinsdag 13 oktober stemt de Tweede Kamer in met de Tijdelijke wet maatregelen covid-19 (ook wel coronawet genoemd). Begin november start de behandeling in de Eerste Kamer. Minister De Jonge heeft in deze wet een haakje om de mondkapjes te verplichten en te kunnen handhaven. Tenzij een alternatieve juridische basis ingericht wordt, blijft een mondkapje dragen een dringend advies.
  • De rituele dans – we kennen de patronen – bewindslieden in vrijetijdskleding richting Catshuis op zondag, het lekken naar de pers van OMT adviezen en voorgenomen kabinetsmaatregelen op maandag als voorspel op de persconferentie op dinsdagavond en de begrijpelijke reacties van belangenorganisaties als Koninklijke Horeca Nederland vanaf maandagmiddag en de laatkomers vanaf woensdagmorgen. Ditmaal met een bak aan aanscherpingen van de lock down (laten we er geen doekjes om winden met eufemismen als lock down light, aan de rand van een lock down, een gedeeltelijke lock down, of opnieuw een intelligent lock down) met dank aan medelanders die schijt hadden en hebben aan overheidsbemoeienis en coronamaatregelen en/of slachtoffers van het virus die er niets aan (hebben) kunnen doen. Een virus is namelijk geen persoon die je de deur kunt wijzen of kunt controleren.

https://twitter.com/henk038/status/1315728909166616576

De laatste set maatregelen gelden vanaf 14 oktober 22u vier weken. Over twee weken maak ik net als het kabinet de balans op. En morgen? Hopelijk weer gezond op aan het begin van de achtste maand op rij thuiswerken. En in het weekend ga ik wandelen met ander kaartmateriaal dan de routekaart van het kabinet. Het NS Flex Weekend Vrij abonnement kan ik gaan pauzeren.