Unwies gut wandern tussen Dinkel en Vechte in grensstreek Twente en Grafschaft Bentheim

In maart heb ik het routeontwerp voor een rondwandeling in de grensstreek van noordoost Twente en het Grafshaft Bentheim gemaakt. Corona brak uit. Het dringende advies alleen in de eigen omgeving buitensport te beoefenen, vervolgens streng ontraden om de grens met Duitsland over te gaan en vorige week zaterdag nog de tropische temperatuur waren redenen om vandaag met de GPS track in de Komoot app geladen naar Neuenhaus af te reizen. Onze voormalige buren verhuisden zo’n 15 jaar geleden uit Balkbrug naar deze stad waar wel meer Nederlandse grensarbeiders en pensionado’s hun stek hebben gevonden en je met plat praten je best verstaanbaar kunt maken.

Relive ‘Rondwandeling Neuenhaus – Nordhorn’


Voorzijde Evangelisch Reformierte Kirche NeuenhausIk parkeer kwart over zeven bij de Jahnstrasse net buiten het centrum, waar geen restrictie van twee uur met parkeerschijf geldt. Het is even zoeken naar de aansluiting op de route die langs het water van de Dinkel en de plaatselijke watermolen loopt. Mooi is de Evangelisch Reformierte Kirche aan de rand van de voormalige vesting aan de Dinkel. De contouren zijn met de Stadtgraben en Oelwall nog te herkennen. Graaf Johannes II. von Bentheim liet hier in 1317 een kleine burcht ‘Dinkelrode’ bouwen waar tegenwoordig de Lankhorst sporthal staat. Ter onderscheid van de burcht in Bentheim noemde men deze ook het ‘nyge hus’ dat later Neuenhaus werd. In het Plattdeutsch (net als Twents, Drents, Gronings en andere streekdialecten die met ‘plat praten’ worden aangeduid een vorm van Nederduits) heet de stad Nyenhus en je vindt het als tweede taal op de plaatsnaamborden in de streek, maar ook op gevels (“Unwies gut”), krijtborden en uitroepen. Het klinkt vertrouwd om met “moin!” begroet te worden.

Rooms-Katholieke kerk NeuenhausVia de Lutherse Kirche en een campus van diverse schoolgebouwen en hun mensa’s wandel ik naar de Dinkel. Aan de rechterhand een Kurbelfähre, oftewel een trekpontje die vanwege de lage waterstand tot nader order buiten gebruik is. Voorbij de Südring afwisselend bos en uiterwaarden van de rivier naar de grenslijn die ik twee kilometer volg met Schotse hooglanders, eekhoorns en konijnen als gezelschap.

Klooster FrenswegenDoor een bosperceel, spoorlijn over het Klosterbusch naar het in 1394 gestichte Klooster Frenswegen aan de Kohlandweg. De diensten en andere activiteiten zijn wel hervat, maar op deze zaterdagmorgen is het nog stil en is het gebouw gesloten. Het labyrinth in de kloostertuin is zeker een bezoek waard. Verder vind je hier al diverse sculpturen op de route Kunstwegen.

Henk-Jan wandelt langs de Vechte naar NordhornDan drie kilometer langs de Vechte (die vanaf Laar als Overijsselse Vecht die via Gramsbergen, Hardenberg, Ommen en Dalfsen tussen Zwolle en Hasselt in het Zwarte Water uitkomt. Dat klinkt lang en saai, maar de vele stenen kunstwerken op Kunstwegen en de hardlopers aan beide oevers maken het afwisselend. Waterval in Vechte bij voormalige oliemolen NordhornDichtbij het stadscentrum kanoën twee meiden over de rivier die even tevoren een heuse waterval toont.

Ik kom na de ölmühle bij het eiland tussen twee takken van de rivier, waarop een deel van de oude stadskern van Nordhorn is gebouwd. De Alte Kirche uit 1445 die ook Sint-Ludgeruskerk wordt genoemd en Markt bevinden zich op de noordoever van de bovensteke rivierarm. De zaterdagmarkt is bezig en iedereen loopt hier met een (verplicht) mondkapje, net als in de winkelstraten, waar ik me – zonder intenties om te shoppen – een vreemdeling voel.

Sint Augustinus Kirche NordhornOp het eiland is de bebouwing in een halve cirkel om de Sint Augustinus Kirche opgetrokken. De kerk is open voor stilte en persoonlijk gebed. Ik ben de enige binnen en bewonder het fraaie interieur.

Museumsturm NordhornVia de Kornmühle verlaat ik het centrum, loop naar de Museumsturm en de Nordhornstengel, een ijzeren sculptuur van Bernhard Luginbühl uit 1993, waar het kanaal Almelo-Nordhorn eindigt. Met het kanaal aan m’n linkerhand en de Vechtesee op rechts loop ik zuidwaarts. Vier kilometer verderop ligt de grens met Nederland, waar ook de sluis Frensdorfer Haar is aangelegd. Slagboom bij grensovergang Frensdorfer HaarDe grijze luchten maken hier eindelijk even plaats voor de zon. Het is ontzettend klam vandaag. Ik zweet continu als een otter en de halve liters sap gaan gemakkelijk achterover.

Schotbrook kapelIn 2007 de Mariakapel Schotbrook ingewijd. Er zijn opvallend veel fietsers hier langs het kanaal. Ze hebben bijvoorbeeld bij de Erve Kuiper, het ouderlijk huis van voormalig profwielrenner Hennie Kuiper een aantrekkelijke uitspanning: het terras rond de IJskuip. Binnen in de hoeve kun je een expositie over de wielrenner bekijken. Kinderen kunnen losgelaten worden in de speeltuin. En nog twee kilometer verder kruist dit kanaal de hier gekanaliseerde Dinkel bij Noord Deurningen. Ik volg de Dinkel bijna vijf kilometer in noordwestelijke richting.

Oortmanmolen LattropHet dorp Lattrop is rustig. De Oortmanmolen werd in 1779 als pelmolen in Tjamsweer bij Appingedam gebouwd. Vanaf 1810 deed hij daar dienst als oliemolen. In 1909 werd de molen opgekocht, in de winter daarop afgebroken en per schip vervoerd naar Twente, alwaar hij in Lattrop opnieuw werd opgebouwd tot korenmolen. Vanaf de Tweede Wereldoorlog raakte hij in verval. In 1983 werd de molen gerestaureerd.

Interieur HH Simon en JudaskerkLattropIk loop binnen bij de H.H. Simon en Judaskerk tussen 1925 en 1936 gebouwd naar ontwerp van Joseph Cuypers. Ten noorden van het dorp passeer ik de Geele beek.

Het Huis te Brecklenkamp, een 17e eeuwse havezate, is niet geopend, hoewel er regelmatig concerten gehouden worden. Kun je je voorstellen dat hier in 1946 een jeugdherberg gevestigd werd? Voor een B&B kun je wat verder terecht in de Oale School (“Kom stijlvol overblijven”)

Ja de rechterleeuw op het wapenschild heeft een erectieLangs het Dinkelkanaal schuif ik Duitsland weer in. De Dinkel en Alte Dinkel over kom ik in Lage met kerk uit 1687. Als ik er op een wandelbankje met Plattdeutsch opschrift “Mooij, dat du doar bis” pauzeer, valt me de erectie bij de rechterleeuw in het schild ter ere van de financiers van de kerk op. Vast een geintje van de beeldhouwer geweest.

Zicht op landgoed LageDe in 2019 heropende Grafschafter Teestube is – in tegenstelling tot de borden gesloten, net als het toegangshek naar de 12e eeuwse Burgruine en moderner herenhuis. In 1346 kocht de bisschop van Utrecht Jan van Arkel de burcht van Lage. Hij gebruikte het slot als bolwerk ter verdediging van het Oversticht {het huidige Overijssel}. In 1528 nam keizer Karel V het wereldlijk gezag over en kwam Lage in zijn bezit. Het kasteel van Lage is herhaalde malen verwoest, het laatst in 1626. Tijdens de Tachtigjarige Oorlog koos de heer van Lage de zijde van de Spanjaarden, die de burcht als uitvalsbasis gebruikten. De Staatse {Nederlandse} troepen namen het in en bliezen het gebouw op. Sindsdien is het een ruïne gebleven. Het Herrenhaus uit 1686 waar tot 1975 barones van Twickel woonde op de rechteroever van de Alte Dinkel. Lage hoort bij het omvangrijke landgoed Twickel dat verspreid over Twente – en zoals hier dus net over de grens – gronden, bossen en havezaten beheert.

Bruggetje over de Dinkel in LageHet is gaan regenen, maar dat deert me niet. Ik ben al kletsnat van het zweet. Langs de Wassermühle ga ik door het Lager Busch met fraaie hoeven. Dan de Alte Dinkel weer over het Dinkelpad verder volgend helamaal tot in het stadscentrum van Neuenhaus, waar het stil is op straat. Alte Rathaus NeuenhausIk bekijk nog een aantal punten uit de Neuenhauser Stiegengang, zoals het Alte Rathaus, oorlogsmonument, het sculptuur van de paardenhandelaar en de twee bogen die tot 1972 de entree van hotel Slickermann vormden. Er staat bijna 45km op de teller als ik bij m’n auto stop.