Slenteren langs voormalig oorlogstuig en wandelen rond vliegbasis Soesterberg

Eind november 2015 wandelde ik met WS78 de Sporen in en om Amersfoort tocht en tikte erbij net de startbaan van de voormalige vliegbasis Soesterberg aan. In 2014 was hier het Nationaal Militair Museum geopend. Het duurt weer vijf jaar tot vandaag, 29 juli 2020, dat ik voor het eerst het museum zelf bezoek. Bij het plannen eergisteren was reserveren niet nodig. Toch word ik direct bij de ingang aangesproken en gevraagd of ik gereserveerd heb. Nee dus. Blijkt gisteren de verplichting om online te reserveren ingevoerd te zijn. En dat is nodig ook, want het museum puilt uit van bezoekers, waarbij met name de filmzalen waar op papier een maximum aantal bezoekers naar binnen mag, veel te drukbezocht zijn. Wel staat bij elke zaal een pomp met desinfectiemiddel en een doos met handschoenen. Kortom: er is wat van maatregelen zichtbaar, maar ook heel veel van Nederlanders die schijt hebben aan beperkingen van hun bewegingsvrijheid.

Boot te waterlating Nationaal Mililtair Museum SoesterbergOp de eerste verdieping volg ik het verhaal van de krijgsmacht(onderdelen) vanaf de Tachtigjarige Oorlog tot de vredemissies in het buitenland, verwonder me over de grondwettelijke rechtvaardiging van een krijgsmacht, van het dienen van de belangen van de Staat tot tegenwoordig het bewerkstelligen van vrede en veiligheid. In de Schatkamer zijn wapens, schilderijen van oorlogen en veldslagen te vinden, uitrustingen, insignes, tradities en memorabilia van verschillende legeronderdelen worden interactief uitgelegd. Hoewel ik van maart 1994 tot februari 1995 in één van de laatste lichtingen dienstplichtigen volk en vaderland heb gediend in Bussum (opleiding tot sergeant in de Kolonel Palmkazerne bij Crailo) en Assen (fourier in de Johan Willem Frisokazerne voor het Korps Nationale Reserve bij het Regionaal Militair Commando Noord), grinnik ik om de keurig gevouwen kledij in de metalen PSU kast, maar doet me al het wapentuig helemaal niets. Vliegtuigmotor Nationaal Mililtair Museum SoesterbergIk vond schieten met de UZI of MAG destijd al niks, alleen het mikken op een dummy tank met een LAW op de Harskamp vond ik leuk. Zo’n aangeschoten Sherman tank staat beneden in het Arsenaal. Als een paar jongens me in een speelzaal rond de geschiedenis van wapens (van kruisboog tot -raket) vragen of ik het ook zo gaaf vind, leg ik ze uit, dat ik dat anders zie, namelijk als dingen om mensen mee dood te maken. Dat begrepen ze ook wel. Het museum trekt veteranen die elkaar en belangstellenden uitleggen hoe ze met de getoonde kleding, wapens en voertuigen omgingen en duo’s vader en zoon, vermoedelijk ook de klandizie voor open dagen van de Landmacht enzo.

Jeep Prins Bernhard CNF 1 Nationaal Mililtair Museum SoesterbergNiet eerder besefte ik onze rol in de Korea oorlog en de vele tradities bij de Marine die in Nederlands-Indië hun origine hebben. Het valt me op dat er 100.000 Nederlanders bij de Waffen SS en andere Duitse legereenheden vochten tijdens de Tweede Wereldoorlog. Er wordt openlijk gemeld hoe grondig bevelen van de Duitse bezetters werden opgevolgd en Nederlandse industrie zich ten dienste stelde van het Nazi regime. Dat de VN ons dwong eerst afstand te doen van Indonesië en later ook West-Guinea op te geven. Met een regering die boven het leger staat, is in de loop van de eeuwen collectief als Nederland vaker een zwarte bladzijde geschiedenis geschreven. Verhalen van soldaten – ik bekijk alleen de film van een special forces marinier die betrokken was bij anti-piraterij acties bij Somalië en de arrestatie van twee Bosnisch-Kroatische oorlogsmisdadigers, Vlatko Kupreskic en Anto Furundzija in december 1997.

J-215 F16 in Nationaal Mililtair Museum SoesterbergEigentijdse relevantie van het leger wordt in de zaal Samenleving uitgebeeld. Van monitoring van De Dam in Amsterdam bij de Dodenherdenking tot het plaatsen van zandzakken en een eerste damwand op de dijk van het Eemskanaal bij Woltersum tegen aardbevingschade in 2012. Wervingsposters van Defensie hangen aan dezelfde tijdlijn als Loesje-affiches en de ‘Ontwapenend’-poster van de PSP uit 1971. Meer lucht en ruimte, zeker om te fotograferen heb ik in het Arsenaal, waar helicopters, vliegtuigen, motoren, kanonnen, tanks, een ambulance en mobiele keuken en dergelijke staan opgesteld. In de binnenring zijn kleine zalen en vitrines met bijvoorbeeld de ontwikkeling van munitie, schietstoelen en pilotenoveralls te bekijken. USAF FC-032 op Nationaal Mililtair Museum SoesterbergVia het restaurant kom ik op het buitenterrein, waar nog een reeks vliegtuigen en een lanceerinstallatie voor Hercules rakketten staan opgesteld. Tegen oerhollandse wolkenluchten kan ik wel mooie foto’s maken.

Relive ‘Vliegbasis Soesterberg, Huis ter Heide, De Paltz’


Landingsbaan vliegbasis SoesterbergIk ben langer dan verwacht in het museum geweest – een compliment aan de inrichters! – en verruil de geplande wandeling langs street art in de stad Utrecht voor een ronde hier door de omgeving. In november 2015 was het immers een kale boel, nu is het hoogzomer. De veldleeuweriken zijn geland en zodoende is wandelen en fietsen over de start- en landingsbaan tot 15 augustus niet mogelijk. De net met Komoot uitgezette route moet dus direct op de schop. Parkeerplaats voor EVs zonder laadpaalBewoners van de appartementen aan de Batenburgweg hebben pech. De gemeente Soest heeft twee parkeervakken voor het opladen van elektrische voertuigen gereserveerd. Alleen ontbreekt de laadpaal. Kan bij bekeuren tot interessante casuïstiek leiden. Het Witte Kerkje Huis ter Heide voorzijdeHet bedrijventerrein rond de Postweg en de stoep[ langs de N237 tot de opening van de A28 in mijn tienerjaren onderdeel van de E48 tussen Amersfoort en Utrecht. Fotogeniek wordt het bij Huis Beukbergen, Landhuis Oud Zandbergen van de familie Blooker die de overplaats ten noorden van de N237 liet ombouwen tot een eigen park. Het Witte Kerkje uit 1860 steekt prachtig af tegen de blauwe lucht.

Shelter 612 op Vliegbasis SoesterbergIn het Blookerpark loop ik langs de vijver naar het Keienhuisje, zeker wat anders dan een doorsnee thee- of muziekkoepel. Ik ga over het gras van de zichtlaan tussen Oud Zandbergen naar Rodrichem waar de coöperatieve vereniging Park Rodrichem nu het complex en aangrenzende rijen woningen beheert. Bij entree 3 ga ik de vliegbasis weer op, trek noordwaarts langs de betonnen bunkers voor de stalling van straaljagers (hardened shelters), waar tegenwoordig kunstenaars en andere bedrijvigheid te vinden is. Spiegel tussen de bomen langs fietspadHet fietspad langs het spoor is niet spannend, al vind ik het kunstwerk Spiegel van Boris Tellegen uit 2017 als onderdeel van de fietsroute rond 10 beelden voor de jarige kunstbeweging De Stijl wel vermakelijk. Ik kan me goed voorstellen dat menig fietser hieraan voorbij gaat zonder het door te hebben.

Komoot heeft doolhof landgoed De Paltz keurig ingetekendVeel mooier zijn de bossen rond en in het landgoed De Paltz. Het klinkerpad c.q. de zichtlaan herken ik uit 2015, toen de WS78 route er ook langs ging. Op de Komoot app zie ik een enorm gepriegel ingetekend. Dat is het doolhof, een folly rond de legende dat zich een kluizenaar schuilhield in de bossen hier. Uiteraard zoek ik m’n weg naar de grot, kom oog in oog te staan met de kluizenaar en baan me weer een weg naar buiten. Villa landgoed De PaltzAan de voorzijde van het tot Herman van Veen Arts Center verbouwde landhuis wordt een podium ingericht voor een voorstelling vanavond. Ook op de terrassen elders op de heuvel zijn stoelen in formaties op 1,5m afstand van elkaar gezet. Het dal in het landgoed is niet toegankelijk, op het wandelpad langs de rand komt me een motorrijder met ‘toezicht’ sticker op z’n ‘kuchscherm’ tegemoet rijden. Wat verderop liggen de volle parkeerterreinen bij de vliegbasis en zit de 14km ronde erop.