Marcel Barzilay – Experimentele woningbouw in Nederland 1968-1980 – 64 gerealiseerde woonbeloften

In de wederopbouwperiode na de Tweede Wereldoorlog was er een grote vraag naar woningen en lag de nadruk noodgedwongen bij snel, veel en goedkoop bouwen. We hebben de doorzonwoning en galerijflat aan deze decennia te danken. Het leidde tot later problematische wijken als Overvecht (Utrecht), de kern van Lelystad en Bijlmermeer (Amsterdam Zuidoost). Als reactie zocht het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening in 1968 met het programma Experimentele Woningbouw vernieuwing en extra kwaliteit. Architecten konden experimenten op het vlak van de woning, woonvorm of de woonomgeving. Zo verschenen kubuswoningen, woonheuvels splitlevel woningen, terrasflats en koepelwoningen in groeisteden, als stadsvernieuwing of in uitbreidingswijken aan de rand van stad en boerenland. 64 van dergelijke projecten kregen het predikaat Experimentele Woningbouw. Je kent geheid de kubuswoningen aan de Blaak in Rotterdam, maar dit is een verbeterde versie van het experimentele woningenwoud in Helmond. Zelf heb ik in de weekenden tijdens mijn studietijd gewoond in de Deventer uitbreidingswijk Oostrik, dat gebaseerd is op experiment van architect Han van Ardenne met De Mosterdhof in Westervoort. In Hengelo wandelde ik in januari 2019 door het bekroonde Kasbah complex van architect Piet Blom die ook op de campus van de University Twente zijn sporen heeft achtergelaten met woondekken zoals je die in het boek Experimentele woningbouw in Nederland 1968-1980 in Zoetermeer beschreven ziet.

De Zwolse wijk Aa-landen heeft met terrasflats aan het water – ik wandelde er in de herfst van 2019 nog langs en onderdoor – een exponent van het project Terrasflat in Zoetermeer. Op dezelfde wandeling kwam ik voor het eerst door de binnentuin van het beschreven project Onder de bogen en in december 2019 wandelde ik over de Bickersgracht in Amsterdam, twee voorbeelden van geslaagde stadsvernieuwingsprojecten in dit naslagwerk, In de Emmerhout – hier wandelde ik in november 2019 nog – werd als één van de eerste plekken van het land geëxperimenteerd met het concept woonerf. Het boek geeft van de 64 projecten een beschrijving van het concept, plattegronden, zwart-wit foto’s van de bouwperiode en recente foto’s van de wonderwel bewaard gebleven en nog altijd functionele wooncomplexen. Met adressen en kaartjes kun je desgewenst je eigen stedenbouwkundige ommetjes inpassen in een volgende wandeling of fietstocht.