Gezien: The Square (2017)

In het fictieve X-Royal Museum in Zweden zijn controversiële exposities usance, maar hoe trek je anno 2017 nog de aandacht in de pers voor de boodschap die de kunstenaar en daarmee het museum wil uitdragen? In The Square (2017), een in verschillende Europese landen opgenomen film, is hoofdcurator Christian Juel Nielsen (gespeeld door Claes Bang) voornemens het vertrouwen van de bezoekers te testen in de opstelling The Square van kunstenaar Lola Arias. “The Square is een vrijplaats waar vertrouwen heerst, en zorg voor elkaar. Daarbinnen hebben wij dezelfde rechten en plichten.”

Daarvoor is een reeks pijnlijk confronterende scènes nodig die de grens opzoeken van menselijkheid, daadwerkelijk in actie komen op een hulpvraag en integer handelen. Neem je je verantwoordelijkheid bij het zien van een bedelaar op een stadsplein of in een winkelcentrum? Hoe fel reageer je als je portemonnee, telefoon en manchetknopen door een geraffineerde truc gestolen wordt? Is het fair stereotype Zweden als aartsvijand van de Denen te portretteren? Mag je als vader van twee dochters zomaar het bed in duiken met een onbeholpen Amerikaanse journaliste (Elisabeth Moss) die gegrepen is door jouw positionele macht? Hoe zou jij reageren op de talloze obscene opmerkingen die een lijder aan het syndroom van Gilles de la Tourette? Hoe serieus neem jij de pers en het journaille jou?

Kan Maria ons helpen, zoals het muzikale motief van Johann Sebastian Bach’s Ave Maria, vraagt? Of moeten we uiteindelijk zelf onze inner demons te lijf, meesterlijk verbeeld in de seksscène, een aapmens Oleg (Terry Notary) bij het openingsgala, de trappenhuizen in het appartementencomplex van Christian en de allochtone tienerjongen die als ‘terror komt zetten’ als reactie op de eigen poging rechtvaardigheid te vinden met dreigbrieven, begeleid door Genesis van Justice. Ik ben blij met deze VPRO filmtip en bekeek de 142 minutende tragikomische reality check op Netflix.