Wandelen rond De Deelen zonder af te snijden

Mocht je deze dagen niet tegen veranderingen kunnen, heb je een probleem. Ook georganiseerde wandeltochten zijn afgelast vanwege de aangescherpte maatregelen om verspreiding van Corona tegen te gaan. Niets weerhoudt je om zelf erop uit te gaan. Ik heb het routeontwerp voor de rondgang vanuit het Friese Tjalleberd een aantal zaterdagen naar voren gehad en rijd vanochtend, zoals ik sinds november 2019 met de e-Niro al gewend ben, keurig met 100km/u over de A28/A32 naar Heerenveen en Tjalleberd. Op dit traject zijn de nieuwe snelheidsborden al onthuld en gelden ze dus. Ik parkeer de auto aan de Pastoriesingel pal achter de begraafplaats rond de Hervormde kerk en ga om 7.39 aan de wandel.

Relive ‘20200314 Tjalleberd’


Kerk Tjalleberd achterzijdeDe Aengwirder Tsjerke, zoals de Hervormde Kerk uit 1742 eigenlijk heet, werd in 2011 gerestaureerd en de thuisbasis van de Protestantse Gemeente Tjalleberd – De Knipe. Ik loop langs de lintbebouwing aan de Aengwirderweg. Aengwirden, Ængwirden of Engwirden of Annewaerde was in de 18e eeuw een grietenij (een voorloper van de moderne ‘gemeente’) van Zevenwouden (tijdens de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden) en later tot 1934 een gemeente. Na diverse herindelingen horen de kernen nu bij de gemeente Heerenveen, maar heeft elk kombord wel een eigen wapen met een Latijnse naam. Het valt me verder op vandaag dat ook elke kern een eigen begraafplaats aan de rand van het dorp heeft. La Scoperta del TriangoloIn Luinjeberd is in de voormalige zuivelfabriek al jarenlang zadenbedrijf Pieterpikzonen gevestigd. Kunstenaar Dirk Hakze uit Sneek heeft het als Jugendstil gebouwde pand kleurrijk versierd en voorzien van het kunstwerk Scoperta del Triangolo (de ontdekking van de driehoek), een ode aan de symmetrie. Rotondekerk of Terbandse Kerk 1Vorige week op de heenweg naar Texel heb ik me voorgenomen op deze ronde ook de kerk die je op het Knooppunt Heerenveen (A32/A7) ziet staan van dichtbij te gaan bekijken. Ik maak ervoor een uitstapje naar het buurtschap Terband. Het Terbantse Tsjerke dat als Rotondekerk op de kaart staat, heeft z’n Nederlandse naam te danken aan de verkeersrotonde dat hier vóór de aanleg van het klaverblad in 2000 lag met niet alleen afslagen naar Leeuwarden, Grouw, Heerenveen en Drachten, maar ook naar bijvoorbeeld Terband. Het was altijd goed tellen welke afslag je moest nemen (en anders een nieuw rondje van de zaak). De neoclassicistische kerk uit 1843 is een ontwerp van architect Thomas Adrianus Romein, stadsarchitect van Leeuwarden. De gevel wordt afgesloten door een fronton voorzien van een rondboogvenster met eronder in grote letters: “Zalig zijn degenen die het woord Gods hooren, en hetzelve bewaren.” (Lukas 11 vers 28). Helaas is de tekst vanaf de snelweg niet leesbaar. Het kerkgebouw is een rijksmonument en is sinds 1975 eigendom van de Stichting Alde Fryske Tsjerken. Voor pelgrimerende wandelaars en fietsers – zo loopt bijvoorbeeld het Jabikspaad en het Bonifatius Kloosterpad hierlangs – is er een refugio (overnachtingsplek) in de kerk te reserveren.


De Terband is ook trots op het leukste bushokje, overigens het enige. Je kijkt je ogen uit: spreuken, kitsch, foto’s en krantenknipsels.

Kauwgomballenautomaat aan café TerbandIk neem niet exact dezelfde weg terug, maar benut het opengestelde wandelpad dat door een bossage slingert, gadegeslagen door een grazned paardje. Na het faillissement van cafetaria en eetcafé Onder de Linden in 2018 is een doorstart als O.D.L. gemaakt. Ik glimlach om de good old kauwgomballenautomaat die overigens al wel euromunten slikt. Dan denk je toch weer even een tijdje aan de melkboer in de Raamstraat in Deventer met dezelfde automaten, waar op straat gevonden geld of iets van mijn zakgeld in verdween in ruil voor kleine of grote ballen! Via Bornego kom ik bij de Bûtendykster Haadfeart, waar een volgend stuk bos wacht. Staatsbosbeheer noemt dit al Friese Wouden, al is de aanplant nog jong. Op de hoek van de Schoolweg heeft een man zijn twee honden niet in bedwang. Eén fors beest bespringt me. Het krijgt eerst mijn rust en vervolgens een verbale afstraffing van zijn baas te verwerken. De zandwinput iets verderop aan de rechterhand is tussen de 10 en 17 meter diep. Het water laat zo diep blijkbaar al geen licht meer door. Duikers maken er graag gebruik van om de aardlagen te bewonderen. Het gewonnen zand vormt nu het talud van het al genoemde klaverblad Heerenveen en een stuk van de autosnelweg A32. Geen veerpont naar De DeelenHelaas pindakaas is de zelfbediening voetveer over de Ringvaart naar natuurgebied De Deelen gedemonteerd. Ik moet terug, broed op alternatieven en kies eerst maar voor het drie kilometer lange stuk tussen de berken door parallel aan de Nokfeart naar de Deelenweg. Daar linksaf naar de brug over de Ringvaart of Hooivaart. Ik laat me het natuurgebied niet ontglippen, al dacht ik onderweg hier naartoe om in de zomer terug te komen voor een herkansing.

Vlonderpad in veenpolders De DeelenDe veenpolders De Deelen doen denken aan De Weerribben of de Engbertdijksvenen in Overijssel. In het gebied is een paar wandelpaden aangelegd met vlonders, bruggen en vooral veel drassige ondergrond voor je wandelschoenen. Als ik aangekomen ben bij het Twadde Deel verbiedt een bordje me door te gaan, omdat er tussen 1 maart en 1 juli gebroed wordt. Bij deze mijn excuses, teruggaan vind ik onzinnig nu. Over het langs de rand van een akker uitgezette wandelpad loop ik parallel aan enkele weteringen naar de Fjérlânswei, een landweg langs enkele hoeven. De kerktoren van Aldeboarn is het oriëntatiepunt voor de enorme omweg ten zuiden van het dorp. Wandelbankje tussen De Deelen en AldeboarnBij het begin van een fietspad dat richting Akkrum gaat pauzeer ik een tweede maal vandaag. De spreuk op het blauw en groen geschilderde bankje “Lit de sinne foar dy skine. Hear de fugels, do bist frij” spreekt me wel aan deze dagen. Waarom zou je binnen voor de TV of een ander scherm je zitten volstoppen met Corona fabels en feiten en niet buiten genieten van de zon en vogels?! Angst voor lijden bindt, hier kun je vrij zijn.

Doelhofkerk AldeboarnAldeboarn is een schattig lintdorp aan de oevers van de Boorne met een Doopsgezinde kerk uit 1856 aan de Menno steech (ik zie de humor van de Mennonieten wel in) en verderop de scheefstaande toren van de PKN Doelhofkerk uit 1737. Ik neem hier de brug over het water en geniet van het uitzicht op de en van de huizen langs de Weaze en Eastein. Beschilderd viaduct Aldeboarn 2De pilaren van het viaduct van de Súdkant over de Boorne zijn met referenties aan de coöperatieve zuivelfabriek beschilderd met kleurrijke scènes. Ik loop er graag even voor om.

Dan vijf kilometer doorstappen op een fietspad langs de N392. Het is niet anders. Ik wilde eerst door naar Tijnje lopen, maar sla bij De Warren toch maar af na eerst een blik op de minibieb ter plaatse geworpen te hebben. Ik zigzag door Gersloot-Polder. Dorpskamer Gersloot-PolderBij de Dorpskamer aan de rand van het veld van de plaatselijke voetbalvereniging waar het Stroomkanaal de Tijnjeweg kruist pauzeer ik weer. Voor het laatste stuk maak ik nog wat zaagtandbewegingen naar Gersloot en de bosjes Boarterspeallen ten zuidwesten van de bebouwing. Het geluid van het verkeer op de A7 wordt luider en luider. Windpark Heerenveen neeBewoners willen hier géén windmolenpark. Het einde is in zicht. Langs de Pastoriesingel kom ik na 6,5 uur wandelen en bijna 37km op de teller aan bij de auto. Het weer was schitterend, ik heb veel foto’s gemaakt in dit voor mij nieuwe stukje Friesland. Al ging de route behoorlijk anders dan gepland: ik heb ervan genoten.