Murat Isik – Wees onzichtbaar

Een coming of age roman gedijt het beste als de hoofdpersoon in een dysfunctioneel gezin opgroeit, met zichzelf in de knoop zit en struikelend een weg baant naar volwassenheid. Met een portie couleur locale wint het verhaal aan authenticiteit. In dat stramien past het epos Wees onzichtbaar van Murat Isik perfect. De schrijver kiest bewust niet voor een autobiografie, maar portretteert zichzelf als Metin Mutlu die op vijfjarige leeftijd met zijn twee jaar oudere zus Ayse en ouders vanuit Hamburg naar Nederland komt. Het geeft de vrijheid fictie aan herinneringen toe te voegen. In 102 anekdotische hoofdstukken observeert Metin het opgroeien van zichzelf en zijn zus en het rampzalige huwelijk van zijn ouders Arun en Ana die tot elkaar veroordeeld zijn sinds hun ontmoeting in Izmir aan de Egeïsche kust.

De Bijlmermeer die begin jaren ’80 al zoveel leegstand kende in de honingraatflats, dat gezinnen als dat van Metin er probleemloos en snel onderdak vonden, verloedert in de loop van de jaren. De futuristische droomstad bij Amsterdam met gescheiden verkeersstromen en enorme appartementencomplexen dicteren de boektitel, net zoals de lagere school Bijlmerhorst en het VWO Reigersbos in Holendrecht. De constante dreiging van junks en criminelen in de binnenstraten en galerijen van de Bijlmer, het gepest worden op school, de schaarse vrienden en de paar vrouwen die binnen handbereik en toch te ver weg voor een bestendige relatie lijken. Hoe lang houd je je stil? Wanneer grijp je in in je eigen leven, neem je verantwoordelijkheid en kruip je uit je schulp?

Je kunt de roman op zichzelf lezen, er het relaas van een doorsnee, maar tegendraads migrantengezin in zien met hun trek naar atheïsme, communisme en in het onzichtbare alles doen wat god verboden heeft (onveilige seks met andere vrouwen, drugs roken, lust, verbaal en fysiek huiselijk geweld, vreemd gaan). Je kunt ook focussen op de groeiende kracht van vrouwen die leren weerbaar te zijn en ondanks hun migratieachtergrond zonder opleiding toch aan het werk komen en zich sociaal-economisch beter kunnen redden dan hun mannen die zelfs met een inhaalslag qua onderwijs toch niet gedijen in de harde, competitieve westerse samenleving. De herkenning van plekken en geschiedenis van de opkomst, ondergang van de Bijlmermeer, de Bijlmerramp, sloop van flatgebouwen en wederopstanding als het hippe en trendy Zuidoost, is ook zeker een rode draad die je aandacht waard is en nieuwsgierig kan maken met eigen ogen de leefomgeving van Metin c.q. Murat te bekijken.

In de herfst van 2019 leidde ik een leesclub uit Rotterdam rond langs plekken uit de jeugd van Metin Mutlu. We zijn toen aan de Bijlmermeer-zijde gebleven. Heb je interesse in zo’n rondleiding met uitleg en veel herkenning uit de roman, neem dan contact met me op. Desgewenst pakken we ook een gang door Reigersbos en langs de Gaasperplas mee in de wandeling.

Over de auteur

Murat Isik is een Nederlandse schrijver en jurist van Zaza-Turkse afkomst. Hij studeerde rechtsgeleerdheid aan de Universiteit van Amsterdam en San Francisco State University.