Deventer geschiedenis bij elkaar gepuzzeld

Tekenaar Hans Stempher (1949) verzorgde de omslagen van de serie Deventer Moordzaken van Almar Otten (tot 2009) en Marcel Verreck (2009-heden) thrillers Icoondrift en Gebonden kapitaal heb gelezen, heeft een brede kennis van de Deventer geschiedenis. In eetcafé De Zevende Hemel, waar Hans barmedewerker is, werd in 2004 het idee geboren voor een Deventer Activiteiten Tekening. ArtNik Uitgaven heeft deze als puzzel van 1.000 stukjes uitgebracht. De originele tekening kun je nog altijd in De Zevende Hemel aan het Grote Kerkhof bewonderen.

Stempher acteert, werkt aan beeldverhalen en illustreert. Rond 2009 begon Hans aan de enorme uitdaging om de toen nog 1240 jarige geschiedenis van de stad Deventer samen te vatten. Op een eendaagse expositie bij I/M Architecten kwam de resulterende tekening jaren later in de belangstelling te staan. De tekening werd diezelfde middag verkocht en met het beschikbaar gekomen geld is de tekening omgezet in een 3.000 stukjes tellende Deventer geschiedenis puzzel die in september 2019 in beperkte oplage de VVV en enkele plaatselijke (speelgoed)winkels op de markt is gebracht. Als geboren en getogen Deventenaar moest ik een eigen exemplaar hebben, net als ik vorig jaar de Beeldbijbel ter ere van het 1250 jarig bestaan van de stad heb aangeschaft.

20191226 Puzzel Deventer GeschiedenisWaar laat je zo’n puzzel? Het was even zoeken om een bijpassende Ravensburger 17957 Roll Your Puzzle puzzelrolmat, XXL te vinden. Daarop hebben we eerst de randen gelegd en vervolgens de vulling van de stad, waarbij het groen van De Worp en rond de Buitengracht relatief makkelijk waren. Iets lastiger was het blauw van de IJssel, Gashaven en de Buitengracht, Beducht waren we voor wat in eerste aanleg alleen maar rode daken leken. Al doende kwamen we erachter dat de oriëntatie van de daken en de specifieke kenmerken van elk stukje met een schoorsteen, stukje steeg of straat, plaatsing van de ramen en deuren aanwijzingen gaven de juiste plek te zoeken.

20200102 Puzzel Deventer GeschiedenisIn de kerstvakantie zijn we begonnen en elke dag konden we best wat aanvullen. Als ik klaar was, nam Klazien of één van de dochters het over. 221 scènes uit de geschiedenis zijn met een nummer in de bird’s eye view van de binnenstad opgenomen. Op een gegeven moment is het dan slim om alle nummers te zoeken en op de juiste plek te leggen. Dat geeft weer aanknopingspunten voor aangrenzende huizen en straten. Terwijl je bezig bent, leer je – ook als Deventenaar – weer meer over de geschiedenis, van de komst van de Angelsaksische monnik Lebuïnus in 768 tot de aanleg van natuurontwikkelingsgebied Ossenwaarden in 1993 en de bouw van Saxion Hogeschool in 1995. Op ‘heden’ staat #221 de jaarlijkse boekenmarkt op de eerste zondag van augustus.

20200119 Detail Raambuurt in Puzzel Deventer GeschiedenisOm je een beeld te geven van de verwerkte details, heb ik een foto gemaakt van de Raambuurt, waar ik aan de Emmastraat ben opgegroeid. Op #187 zie je het Olifantsbruggetje, waar in 1919 olifant van een langstrekkende circusparade te zwaar bleek voor het brugdek. Op #129 zie je het fabrieksgebouw van Noury & Van der Lande die in 1838 begon met de verwerking van koolzaad. Later kwam er een machinefabriek en een ‘plant’ van chemiereus Akzo voor in de plaats. Het pand staat er nog altijd. Op #204 heeft de tekenaar met 1949 zijn eigen geboortejaar verwerkt. Het is woekeren met ruimte. De Wilhelminabrug is te zuidelijk ingetekend. De in 1976 opgenomen film A Bridge Too Far – ik kon de opnames vanuit het zolderraam met eigen ogen zien – is er mooi in verwerkt. Op #101 vermeldt Stempher drukkerij De Lange die in 1760 aan de Brink begon. Tegenwoordig zie je de Nering Bögel putdeksels met Weert als plaatsvermelding. Op #100 zie je de Deventer vestiging ‘bij ons om de hoek’. Dat er eind jaren ’80 ‘opeens’ ongerustheid was over bodemvervuiling, verraste sommigen. Het oudste beroep ter wereld heeft geen nummer gekregen. Wel heeft Stempher keurig twee prostituees getekend voor hun huisjes aan de Bokkingshang. Dit en nog 200+ andere grappige details zitten verstopt in de puzzel, waarmee we ons tot zaterdagmorgen 18 januari 2020 hebben vermaakt.