Tocht om de Noord 2019: Adem de sfeer van het industriële erfgoed- dag 1

Honderden zeeschepen, tientallen scheepswerven, en tientallen karton- en zetmeelfabrieken, die werden allemaal gemaakt in Groninger Veenkoloniën van de 19de eeuw. Veel is verdween, maar industrieel erfgoed in allerlei vormen is er nog, soms in een museum, maar ook nog volop in bedrijf. Tocht om de Noord 2019 gaat langs en door oude fabrieken in Groningen die werden opgericht door tientallen ondernemers. Eén van hen groeide uit tot de eerste multinational van Europa; Willem Albert Scholten. Hij werd 200 jaar geleden geboren. Een mooi aanknopingspunt voor het jaarthema en routeontwerp.

Relive ‘20190928 Tocht om de Noord’


Bizar maar nodig - route vanaf Aquapark naar Parkstadhal‘s Morgens sta ik om 03.50u op en vertrek een klein half uur later naar Veendam. Het rijd lekker door, het navigatiesysteem heeft direct in Balkbrug al door dat de N33 tussen Gieten en Veendam is afgesloten en stelt als alternatief de route via Annen en Spijkerboor voor, die ik zelf met Google Maps ter voorbereiding ook had gevonden. Aangekomen in Veendam volg ik de aanwijzingen van de verkeersregelaars naar P1, dat het parkeerterrein bij het Langeleegte voetbalstadion blijkt te zijn. Dan is het wel jammer dat een verkeersregelaar bij navraag van de richting naar de Parkstadhal me verkeerde kant op stuurt. Ook andere wandelaars komen het terrein achter het Aquapark oplopen. OSMAnd erbij om in het donker de weg te vinden. Die gaat langs de verkeersregelaar die eerst aangeeft niks gevraagd te zijn, maar bij weerwoord toch z’n excuses aanbiedt. We hadden dus niet rechtdoor, maar linksaf gemoeten. Toch ontbreken pijlen naar de start ook verder, zoals dat bij KWbN wandelingen heel normaal is. Verbeterpunt.

In de rij voor groep 1 bus naar WaterhuizenBinnen in de sporthal is het al gezellig druk. Anderen van het mediateam en de vele bekende gezichten van wandelaars die in de eerste paar groepen naar Waterhuizen vervoerd worden, maar eerst natuurlijk samen het Grunnens Laid zingen. Het lied bestaat 100 jaar en zal vanmiddag om 17u op 100 podia verspreid over de provincie Groningen gezongen worden. Hoewel de startvlag zaterdag 27 september vermeld, is het toch echt de 28e vandaag. Ik mag met de eerste groep en zelfs in de eerste bus mee. Het is wel eens uitbundiger geweest, nu zitten de meesten in stilte, ook ik. In Waterhuizen de ‘traditionele’ verontwaardiging dat er al wandelaars buiten zijn gestart. Er zit toch iets van denken recht te hebben op een eerste start. Eerste stempel Raaisbewies in Pattje Shipyards WaterhuizenDe eerste stempel krijgen we bij Pattje Shipyards. We zijn eerder met de Tocht om de Noord door deze scheepswerf gewandeld, nu niet.

Voorzijde kerk WesterbroekHet is nog donker en dus loop ik lekker met de meute mee. Een deel denkt verkeerd te zijn gegaan, pakt de Tocht om de Noord app en routebeschrijving erbij. We gaan terug en steken de onverharde Hesselinklaan in. Handig als er mensen voor je lopen met een lichtje. Pijlen zijn er nog niet te zien geweest. Als we na een afslag aan de rand van de bebouwde kom van Westerbroek wel een pijl zien, beseffen we dat we wellicht toch langer op het fietspad langs de Rijksweg hadden moeten blijven. We bekijken de witte Hervormde Kerk. Met Rik-Jan en Niko Fokkelman wandel ik via het buurtschap Borgweg terug naar het Winschoterdiep. Als speciaal aandachtsgebied heb ik Foxhol, maar daar komen we helemaal niet. Ter hoogte van door Hoogezand opgeslokte Foxham gaan we naar de Industrieweg. spiegeling bij scheepswerf Bodewes Hoogezand 2Daar gaan we eerst door de hallen van scheepswerf Bodewes. Ons gesprek over spiritueel getinte wandelingen stopt bij de entree. Indrukwekkend is het zowel binnen als buiten, zeker als me de schittering in de plassen opvalt. Acteurs hebben voor ons een wasstraat over een diep aangelegd. Wasstraat voor wandelaarsIk laat mijn rug schrobben, altijd lekker. Dan bezoeken we de brandschone en keurig opgeruimde hal van het Waterbedrijf Groningen. Of ik zin heb in een smurfenblauw waterijsje. Zeker wel!

Schatjes wil je mijn fotoWas Hotel Faber tijdens de opening van de zuidroute van het Pronkjewailpad gesloten en kon het niet als stempelpost ingewijd worden, is er vandaag een stempelpost en rust binnen. We ploffen even neer op een stoel. Veel anderen die met ons zijn gestart vanochtend, komen vrij vlot ook naar binnen. Het veld met wandelaars is nog niet echt uit elkaar getrokken. We gaan verder door Hoogezand, waar zowaar een duo aan het zingen is en wat mensen buiten hun huizen toekijken naar de voorbijtrekkende wandelaars. Op het jaagpad langs het Winschoterdiep biedt een acteur ons een pil (pepermuntje) aan met waarschuwingen. Even verderop zit een andere acteur die volgens eigen zeggen last van z’n maag heeft na het eten van een pil. Met ons gaat het goed, al protesteert mijn linkervoet sneller dan vorige week. We steken onder de A7 door Sappemeer uit en in. Boerderij Achterdiep SappemeerWelkom aan het Achterdiep. Daar maken enkele bewoners foto’s van Niko, Rik-Jan en mij. Eén houdt mij staande, herkent me van Twitter en dacht me vandaag te kunnen volgen, zoals ik vanochtend vroeg in een tweet had aangekondigd. Tja, de Tocht om de Noord app was mijn login deze week toch weer vergeten en het wachtwoord heb ik hier in het veld niet bij de hand. Niko Henk-Jan en Rik Jan op hoogholtje AchterdiepOp het hoogholtje laten we ons als drietal fotograferen. Later op de dag merkt Sanne Meijer van de organisatie deze foto op bij History Sappemeer. Aan de Jagerswijk zijn gratis hete pepers mee te nemen. Die laten we liggen.


Proces Kartonfabriek ESKA SappemeerTerug in Sappemeer stempelen we bij het restaurant De Gouden Zon, waar ook de 25km lopers starten en maken we een rondgang door de ESKA kartonfabriek, ook boeiend om de productie straat en het resultaat in de vorm van enorme rollen of stapels karton in uiteenlopende kleuren te zien. Wat verderop zit de historische scheepswerf Wolthuis. Scheepswerf Wolthuis Sappemeer 3Hier zijn smeden aan de slag, worden vuurkorfen gemaakt, maar is er ook uitleg over scheepsbouw. Buiten speelt draaiorgel De Pronkjewail.

Brandweermuseum Sappemeer 1Het brandweermuseum is de volgende locatie waar we rustig binnen kunnen kijken, oude brandweerwagens van diverse korpsen fotograferen. Bij het Odd Fellow Huis Welgelegen is het eigenlijk te druk en de in- en uitgang door dezelfde gang. We gaan na een snelle blik binnen en in de tuin achter de borg weer verder. Tijd voor natuur, gras- en zandpaden in het Adriaan Tripbos. Weer op de openbare weg bij Tripscompagnie is dat ruim 2 kilometer te druk met auto’s om zoveel wandelaars te laten lopen. Bij Heemtuin Muntendam is dat voorbij. Caravanbouw Otten (1950-1970) heeft een minicamping met eigen wagens geplaatst. Voor de wandelaars is er na de karnemelk, Groninger koek en droge worst eerder hier een rustpunt om ‘eem biekomm’ in de kas. Kabouters bestaan echtDoor het park en natuurgebied Tussen de Venen bij Muntendam overweldigen de hoeveelheden vliegenzwammen en andere paddenstoelen. En echt: kabouters bestaan. We hebben er één gespot. Van de Muntendammers krijgen we sinaasappels aangereikt. We kunnen Geert helpen met regels van het volkslied of genieten van mollebonen.

Magnesium voetenbad voor liefhebber in Borgerswold VeendamVia de nieuwe schilderswijk en het golfterrein in het noorden van Veendam komen we bij het recreatiegebied Borgerswold. Hier opnieuw een draaiorgel, maar ook oude tractoren en bijvoorbeeld een magnesium voetenbad voor de liefhebber. Op de zes kilometers door Veendam steken we door zorgcentrum Sorghvliet, maar ook de met muziek van zanger Peter Geurts en Veendammer accordeonvereniging Fresco opgevrolijkte gangen van De Breehorn. Zanger Peter is blij met media aandacht in Breehorn VeendamMenig bejaarde geniet met ons mee! We gaan aan bij Zechsal, de producent en verwerker van magnesiumzout. We testen twee deodorant geuren en mogen onze voorkeur aangeven. Bij het treinstation van de museumspoorlijn STAR kom ik in gesprek met vrijwilligers die bij de Eerste Wildervankster Paardentram wandelaars uitnodigen in de tram te kijken. Ze willen weten wat de Tocht om de Noord is en zijn benieuwd wie er morgen met de stoomtrein mee mogen. Een laatste slinger door de winkelstraten, over het Museumplein en achterlangs naar de finish om 14.23. En ja, dat is weer uitbundig en persoonlijk met vlaggen en muziek, knuffels en een persoonlijk woordje van vrijwilligers!
20190928 Finish Tocht om de Noord in Veendam
Pasta voior wandelaars geserveerd door vrijwilligersBinnen in de tent krijgen we een bakje pasta, praat ik even bij met Sanne Meijer en Myrthe Postma die het van het schermwerk vandaag als ‘back office’ van het mediateam om berichten op Twitter en Facebook te publiceren vermoeiend vinden. Dan liever wandelen in de frisse buitenlucht.

De hele tocht heb ik het droog gehad. Regenen begint het pas als ik de sandalen aangetrokken heb en wegrijd bij het stadion naar huis.