Jeroen van Bergeijk – Uberleven: undercover als Uberchauffeur

Uber was jaren één van de spraakmakende vernieuwingen in de moderne economie. een taxibedrijf zonder eigen taxi’s, net zoals Airbnb zelf geen accommodaties bezit of Alibaba zelf op voorraad produceert. Of je dit deeleconomie, platformorganisatie of de moderne marktplaats noemt, maakt niet veel uit. Wel, hoe het bedrijf Uber met chauffeurs omgaat. En dat haalt de laatste jaren vooral de krant. Want als de mensen die voor Uber rijden werknemers of medewerkers zijn, schept dat verantwoordelijkheden als uitbetalen van tenminste het wettelijk minimumloon, opbouwen van pensioen, loon doorbetaling bij ziekte en dergelijke met zich mee. Kunnen de omzetten die kandidaat chauffeurs worden voorgespiegeld echt worden gehaald? En hoe vrij is de chauffeur eigen werktijden te kiezen?

Journalist Jeroen van Bergeijk liet zich omscholen tot Uberchauffeur, deelde en leasde later een taxi om er in en rond Amsterdam duizenden kilometers mee af te leggen, zoekend naar antwoorden op hoeveel en wanneer je moet rijden om een beetje schappelijke omzet te kunnen draaien, wat de Uberapp voor chauffeurs en reizigers betekent, welke gamification en verleidingstechnieken worden gebruikt om meer te blijven rijden dan gezond is en of het zinvol is een ‘baan’ als Uberchauffeur naast ander werk te hebben.

Jeroen sprak tientallen andere Uberchauffeurs, kon tweemaal van gedachten wisselen met Uber Benelux directeur Thijs Esmondts en heeft zo te lezen zijn doldwaze, onbeschofte, irritante en grappige ervaringen met reizigers goed gedocumenteerd om er een smaakvol, vlot lezend relaas over te schrijven. Een artikel in De Volkskrant in de loop van het experiment – feitelijk ging Van Bergeijk niet undercover, hij vertelde desgevraagd dat hij journalist was – was wel goed voor het loskomen van reacties en ervaringen van anderen met Uber. Uberleven – Undercover als Uberchauffeur is ontnuchterend, waarschuwend naar de wat minder hoog opgeleide belangstellende die niet alle kleine lettertjes in contracten naleest of de moeite neemt te ageren tegen eenzijdige verlagingen van verdiensten en weigering van declaraties, etc. Het laat zien dat metrieken  en mogelijkheden om onpersoonlijk via een app diensten af te nemen, te betalen en feedback te geven ook gedrag bepalen, van zowel de chauffeur als de passagier.

Uber heeft niet alleen voor arbeidsrechtelijke problemen gezorgd, maar draagt ook bij aan filedruk in een toch al overvolle hoofdstad èn heeft een heel nieuw reizigerssegment aangeboord die anders niet in een reguliere taxi zou stappen, maar de tram of fiets zou nemen. Uberleven is geen klaagzang of aanval op alleen het bedrijf Uber, maar houdt de schrijver en lezer een spiegel voor. Het boek sluit af met schandalen rond Uber van 2014 t/m augustus 2018. 10 tips om je Uberchauffeur tevreden te houden en een top 10 van Amsterdamse Uberbestemmingen, 10 Ubertypes. Hoe houdbaar het business model van Uber is, wijst de toekomst uit. De enorme verliezen (Q4 2018 865 miljoen dollar) wijzen niet op een bestendige koers.

Over de auteur

Jeroen van Bergeijk (1965) is journalist, schrijver en documentairemaker. In 2011 richtte hij de digitale uitgeverij Fosfor op. Van zijn hand verschenen onder meer de boeken Mijn Mercedes is niet te koop (2006), Goudkoorts (2011) en Liefde, lijden, lossen (2017).