Pauline Broekema – Het uiterste der zee

Aan de hand van herinneringen van Sara Kirby-Nieweg, dochter van Mies Wolf en Meijer Nieweg, uitvoering archiefonderzoek en hulp van diverse (cultuur)historische instellingen in de noordelijike provincies schetst journaliste en schrijfster Pauline Broekema de bijbehorende familiegeschiedenis met de Shoa als ingrijpend ankerpunt. De welgestelde handelaren in textiel en vee in Gorredijk, Groningen en Appingedam krijgen te maken met antisemitisme, de bezetting door Nazi-Duitsland, onderduik, vluchtpogingen en deportatie naar concentratiekampen waardoor niet alleen deze families, maar de joodse gemeenschap in het algemeen wordt gedecimeerd. Gered door Friezen die een onderduikadres bieden aan Sara en haar moeder, zich vastklampend aan het geloof in de Aanwezige – de boektitel is ontleend aan Psalm 139 – wordt ook het naoorlogse, veranderde Nederland gebruikt om de onwennige nieuwe werkelijkheid inclusief trauma’s, ziekte, hereniging en verlies in detail uit te doeken te doen.

Couleur locale is er in overvloed: van Gronings en Fries, de verwoestingen in de stad Groningen, het wel en wee van de joodse gemeenschappen, de verbintenissen met andere plaatsen met een grote joodse gemeenschap als Amsterdam en Deventer tot en met woorden geschilderde taferelen van schuilplaatsen, oprukkende geallieerden en met Duitsers collaborerende ambtenaren. ‘Een familiegeschiedenis’ zoals op de voorzijde van het boek dat ik voor me heb, is vermeld, dekt de lading beter dan ‘Roman’ dat op de titelpagina in het boek en een andere druk op de voorzijde staat. Het teveel aan historische details en het langskomen van veel randfiguren zitten de ontwikkeling van hoofdpersonen in de beschreven decennia in de weg. Niettemin is Het uiterste der zee goed leesbaar en kon ik me door de vele wandelingen in Groningen, Friesland en Drenthe me goed inbeelden wat Broekama voor ogen had.

Over de auteur
Pauline Broekema werd in 1954 geboren in de stad Groningen. Ze groeide op in een huis vol boeken. Dagelijks werden tenminste vijf kranten gelezen. Een opvoeding in de traditie “onderzoekt alles en behoudt het goede”, legde de basis voor een brede belangstelling. “Ik wil nog steeds alles weten.”

Na het eindexamen havo ging ze de journalistiek in. Werkte bij Boom Pers, het Noordhollands Dagblad en Hier en Nu radio van de NCRV. Sinds 1984 is ze redacteur-verslaggever bij de NOS. Daarnaast schrijft ze. “Het schenkt me de extra verdieping waar ik naast mijn baan bij het Journaal behoefte aan heb.”

Pauline is getrouwd, moeder van drie kinderen en woont in het Gooi.