Gerko Tempelman – Ongeneeslijk religieus

Voor zijn boek Ongeneeslijk religieus blikt filosoof en theoloog Gerko Tempelman terug op zijn eigen geloofsreis en past het raamwerk van de betrekkelijk nieuwe radical theology dat vanuit de filosofie wordt vormgegeven toe op zijn casus. Gerko groeide op in gereformeerd-vrijgemaakte kringen, de ‘laatste zuil van Nederland’, dat met eigen kerk, scholen, het Nederlands Dagblad en het Gereformeerd Politiek Verbond (GPV , één van de voorlopers van de ChristenUnie) een veilige haven bood. De keuze om in Amsterdam theologie te gaan studeren ging gepaard met waarschuwingen dat hij daar zijn geloof zou verliezen, hetgeen ook gebeurde.

Althans, wat de postmodernist geïnstitutioneerd geloof noemt. Gerko ontdekte namelijk dat geloof zo bij zijn mens zijn hoort, dat geen sprake is van even afschudden. Zekerheden worden twijfel, overtuigingen nader beschouwd onzin of onredelijk. De fascinatie voor eigentijdse filosofen als Slavoj Zizek, Jacques Derrida en John Caputo met hun deconstructionisme geeft houvast om een ander perspectief op God en het christelijke verhaal van kruisdood en opstanding te bieden. Ontdaan van de lagen van verhalen, overtuigingen, noodverbandjes als ‘alles heeft een reden’ en dergelijke blijven er concepten als geloof, hoop en (belangeloze) liefde.

De omweg die mensen nodig hebben om bijvoorbeeld bij de kernboodschap van Paulus in 1 Korinthiërs 13 uit te komen en als waarheid te aanvaarden, is indrukwekkend. De manier waarop Tempelman schrijft, leest over het algemeen vlot, maar roept ook om nadere duiding. Graag houdt de postmodernist het opzettelijk vaag. Maar waar sta je dan zelf nog voor? Wat weet je wel zeker en wat heb je precies overboord gezet? Vast meer dan een 6500 jaar oude aarde of Jona drie dagen in een grote vis. In de ontmoeting met Rachelle is het even echt persoonlijk, voor de rest hooguit interessant, niet aangrijpend of levensveranderend. Als deconstructionisme leidt tot ‘home made religion’, heeft – heel westers en postmodern – ieder recht op z’n eigen mening. Maar wat bind je dan met anderen met dezelfde geloofsovertuiging? En hoe ben je als theoloog intussen omgegaan met de Bijbel? En zou je hetzelfde mogen of kunnen doen met de koran of de heilige geschriften van andere (wereld)godsdiensten? Religieus zijn hoort bij ons mens zijn, weten we uit de sociologie en antropologie. Dus hoe schokkend is de ontdekking dat je ongeneeslijk religieus bent?

Over de auteur

Gerko Tempelman is filosoof en theoloog. Hij is oprichter van de Nederlandse Death Cafés en experimenteerde met een kerk voor atheïsten en dominees achter de ramen op de wallen. Gerko geeft lezingen over filosofie, islam, christendom en de ideeëngeschiedenis.