Vrijheid: de vijftig Nederlandse kernkunstwerken vanaf 1968 in museum De Fundatie, Zwolle

Ambities en pretenties kunnen kunstcriticus en auteur Hans den Hartog Jager (1968) niet ontzegd worden. Zijn eigen geboortejaar als ankerpunt gebruiken, en passant de kunstgeschiedenis dood verklaren op het informatiepaneel bij de entree van de grote overzichtstentoonstelling Vrijheid in Museum De Fundatie in Zwolle, en voor ons als publiek bepalen wat vijftig ‘kernkunstwerken’ zijn. Artistieke vrijheid is de rode draad. Wat Den Hartog Jager betreft zijn stijlen en bewegingen dood en is het ieder voor zich. De vijftig door het hele gebouw aan de Blijmarkt tentoongestelde werken laten mijn wenkbrauwen fronzen, glimlachen en snel verderlopen.

De Engelenzender in museum De Fundatie ZwolleEen jongen op de rug kijken bij wie de zwembroekzakken (ja, zo’n model heb ik ook gehad, ik herken het beeld en gevoel) langzaam leegdruppelen of Guido van der Werve zien lopen over een ijsvlakte met een reusachtige ijsbreker achter hem aan in de ene zaal, opgehangen poppen in het trappenhuis of de app EngelenZender (Android, iOS) downloaden om de flarden Faith, Hope, Love van de in 2012 overleden kunstenares Moniek Toebosch terug te horen zoals dat van 1994-1999 ook op de Houtribdijk tussen Lelystad en Enkhuizen kon.

Met dezelfde gang zie je kleifiguren of een kudde varkens als een klas geordend naar een leeg katheder kijken. Foto’s van net bevallen moeders met kind, littekens, een straaltje bloed gaat net zo hard door voor kunst als de artiest die zich laat filmen terwijl hij door duizenden vliegen wordt bekropen.

Varkentjes luisteren in museum De Fundatie ZwolleMenig kunstwerk ben ik snel op uitgekeken. Bed in museum De Fundatie ZwolleInteressanter vind ik dan bijvoorbeeld de geschiedenis van de zuil van Lely waarmee getracht werd het stadscentrum van Lelystad te revitaliseren (gedoemd te mislukken) en als fotograaf kan ik onbeschaamd een blik werpen op de glazen borsten op Bed van kunstenares Maria Roosen. Volgens de samensteller van de tentoonstelling “…zou kunst ongeneerd moeten durven laten zien wat ze kan bijdragen aan het denken, welke unieke rol in de samenleving ze kan vervullen. Of het nu gaat om het belang van een (artistieke) traditie, de manier waarop kunst een nationale identiteit vertegenwoordigt, de mate waarin ze veranderende sociale verhoudingen in de maatschappij weerspiegelt. (…) Kunst in Nederland is al decennia levend, krachtig en vrij – en dat mag best eens groots worden getoond.”

Ja, er is voor elk wat wils, maar eigentijdse kunst is merkbaar niet echt aan mij besteed om het langer dan een klein uur in De Fundatie vol te houden.