Verkenning Pronkjewailpad op ronde veenkoloniën tussen Veendam en Stadskanaal

In het najaar van 2017 en vroeg in 2018 heb ik de etappe tussen Kolham en Groningen van het 250km lange Pronkjewailpad verkend. In 2019 wordt opnieuw zo’n 250km aan wandelpaden aan het Pronkjewailpad toegevoegd, nu in het zuiden en zuidoosten van de provincie Groningen. Ik heb me weer beschikbaar gesteld om een etappe voor te lopen. Eer dat wandelaars zelf op pad kunnen met hun stempelkaart, pronkjewails onderweg kunnen bezoeken, haast niet meer kunnen verdwalen en een leuke tijd hebben, moet er meer gebeuren dan een route in afstandmeten.nl tekenen. Ik heb de etappe gisteravond met datzelfde afstandmeten.nl verlengd tot een ronde en parkeer de auto vanochtend op de carpoolplaats bij de N33 afslag Bareveld. Streep half acht ga ik op pad.

Relive ‘Rondje Veenkoloniën – verkenning Pronkjewailpad Stadskanaal – Veendam’


Welkom in StadskanaalEerst langs het Stadskanaal naar het gelijknamige lintdorp dat zich uitstrekt over 10km. Ik hoef niet naar het centrum, mag aan de Unikenkade tot aan de Scheepswerfstraat uitkijken naar mogelijke stempelposten, bezienswaardigheden, een café, rustpunt, verzin het. Nederlands-Hervormde evangelisatie Bethel - museum Musica StadskanaalWanda Torrenga heeft me gisteravond al verteld dat het eindpunt van ‘haar’ etappe het museum Musica in de voormalige Nederlands-Hervormde evangelisatie kapel Bethel was. Dat is bijna 5km verderop. De kapel is in 1900 gebouwd en deed dienst tot 1988. In 1972 was de toren van de kerk gewaaid. Na de sluiting was er het plan de kerk te slopen, maar de familie Norder kocht het om er hun verzameling muziekinstrumenten onder te brengen. Het gebouw kreeg de naam Museum Musica. Rond 2000 is er een nieuwe toren geplaatst. Langs het water en zeker in een veenkolonie is genoeg te zien en te fotograferen, maar andere stempelposten? Ik steek het kanaal over en neem de Unikenstraat terug. Buurthuis 't Lange End Unikenstraat StadskanaalHet buurthuis ‘t Lange End heeft de naam mee. Na 8km Stadskanaal sla ik rechtsaf, het Zevenbruggetjespad langs het Dalkanaal op. Hoewel kanaal wat groter klinkt, ontwatert dit de voormalige dalgronden via zeven haaks erop lopende wijken. De boerderijen onderweg vormen samen Wildervanksterdallen. Deze plaatsnaam heeft op afslagborden op de N33 met onze kinderen al eerder ideeën voor Scrabble opgeleverd. Brug fietspad langs Dalkanaal WildervankAndere plaatsen die ik vandaag aandoe, Annerveenschekanaal en Eexterveenschekanaal leveren ook veel punten op! Het fietspad en later licht slingerende asfaltweg lopen lekker rustig. Weidse uitzichten, op vis azende reigers, enorme stallen voor kippen en varkens, akkers met suikerbieten. Sauna 't DalhuusHet tweemaal tot beste sauna van Groningen verkozen ‘t Dalhuus aan de rechterhand – ik krijg spontaan beelden bij een pronkjewail ter ontspanning van de vermoeide wandelaar(ster) – en een grote theetuin, B&B en uitspanning Kainstobbe met onder meer high tea en 120 theesoorten op links. Helaas gesloten nu, want ik heb best zin in een bakkie. Ik pauzeer met eigen drinken en een belegde Italiaanse bol na ruim 12km op de stuw van een ander kanaal dat richting A.G. Wildervankkanaal loopt.

Schuren Avebe aan Ommelanderwijk VeendamVia de Jan Kokweg kom ik uit bij de Ommelanderwijkbrug die de automobilisten over het kanaal Veendam – Musselkanaal leidt. Grote schuren van AVEBE. Dan het circuit van MC Veendam, waar vanochtend de stilte heerst, en een stuk bedrijventerrein. Brug De Vrijheid over het Wildervankkanaal laat het ommeland achter. Welkom in Veendam.Loods Jonker - busstation VeendamDe eerste bezienswaardigheid is de loods Jonker. In 1910 werd dit complex gebouwd voor overslag van goederen van het naastgelegen NOLS spooremplacement. Museumspoortlijn STAR heeft de loods jaren gebruikt voor opslag. Sinds 2010 is de loods volledig verbouwd tot busstation, een mooie herbestemming van industrieel erfgoed. Thuis lees ik dat de STAR dit weekend hun jaarlijkse Stadskanaal onder Stoom evenement heeft. Geen wonder dat ik om half negen bij Bareveld al een stoomtrein voorbij hoorde en zag komen. Voor Pronkjewailpad wandelaars is lopen van Musselkanaal of Stadskanaal naar Veendam en dan de stoomtrein terug nemen straks een leuke combinatie!

Station VeendamDe STAR maakt samen met Arriva gebruik van het stationscomplex. Arriva heeft sinds 2011 de lijn tussen Groningen en Veendam weer in gebruik genomen. De huizen aan de Stationsstraat ademen een rijk verleden. Bodewus sportchool VeendamIk zie Pronkjewailpad mogelijkheden voor sportcentrum Bodewus in een voormalige school en het Huis voor de kunst met zintuigprikkelende kunst.
Via de winkelpassages rond het Veenlustplein, een blik op Noorderpoort Educatie kom ik op het Museumplein met winkels, instellingen en het Veenkoloniaal Museum in een monumentaal pand, zeker een pronkjewail. Veenkoloniaal museuim VeendamMet Marianne bezocht ik mei 2015 het museum. De grote kerk, de protestantse gemeente komt er op zondagmorgen samen, zit potdicht. Social Sofa Julianalaan Veendam voorzijdeVia het Julianapark kom ik bij een verhalenbank, een social sofa met glasmozaïek afbeeldingen uit het leven van Jan Albert Sichterman (1692-1764), VOC functionaris, een vermogend man en de ‘koning van Groningen’.
Door de Zeestratenwijk bereik ik het recreatiegebied Borgerswold. Ik herken het, want in mei 2017 ging de 40km lange, jaarlijks georganiseerde, Borgerwsoldtocht, vanzelfsprekend ook langs. Een fietspad langs het strand en de plas waar wakeboarders stabiel hun rondjes maken of onderuit gaan, heeft diverse uitspanningen, zoals het Koetshuis, kinderboerderij, watersportcentrum en de Borgerswoldhoeve.

Mijn eigen route gaat verder door het gebied zuidwaarts tot op de Woortmanslaan. Woortmanslaan tussen Veendam en Kiel-WindeweerOok deze weg ken ik van de eerdere wandeling. Verstand op nu, blik op oneindig, ‘nait soezen’ en drie kilometer doorlopen tot in Kiel-Windeweer. Waar Annerveenschekanaal begint, ben je ook de provinciegrens met Drenthe over. De komende vijf kilometer volg ik het Grevelingskanaal dat evenwijdig aan de provinciegrens, de Semslinie loopt en is duidelijk waarom het Semsstraat heet. ABoerderijkerk - Heerencompagnie Annerveenschekanaalangelegd vanaf het einde van de 18e eeuw door de Heerencompagnie die je nu tegenkomt als naam van het café in de voormalige waterstaatskerk in boerderijmodel in Annerveenschekanaal staat. Dit lintdorp gaat over in Eexterveenschekanaal. Voormalige marrechausseekazerne EexterveenschekanaalDe voormalige marechausseekazerne, nu één van de rijksmonumenten valt op, net als diverse sculpturen onderweg. En zo is er tot bij het Kielsterdiep en Huis Bareveld, een herberg met historie van alles te zien.

Het laatste monument onderweg is voor KJ de Vrieze, tevens naamgever van de straat naar Stadskanaal. Monument voor KJ de Vrieze in WildervankHij onderwees de landbouwers in de veenkoloniën in het gebruik van kunstmeststoffen en was zo ‘de landbouwers tot heil en het land tot zegen’. De ronde zit er na de rotondes bij de afslag Bareveld op. Er staat 35km op de teller als ik weer bij de auto ben. Afgezien van wat spetters in het laatste uur heb ik er schitterend wandelweer bij gehad. Tot in 2019 op het ‘echte’ Pronkjewailpad!