Heather Morris – De tatoeëerder van Auschwitz

Lale Sokolov, een jood en polyglot uit Slowakije die goed ligt bij de meisjes, gaat behoorlijk naïef op een verordening uit elke familie iemand beschikbaar te stellen voor arbeid voor het nazi regime. Keurig gekleed en met een koffer vol geld wordt hij in april 1942 gedeporteerd naar het toen nog deels in aanbouw zijnde concentratiekamp Auschwitz-Birkenau. Hij wordt uitgekozen om nieuwe gevangenen als ‘Tätowierer’ (tatoeëerder) van een nummer te voorzien op hun pols. In de roman De tatoeëerder van Auschwitz weet Heather Morris dit pijlsnelle proces van anonimiseren te verwerken. Ogenschijnlijk achteloos grafeert Lale de nummers in de armen van duizenden gevangenen. Eén jonge vrouw valt hem op en heeft naast nummer 34902 een naam: Gita. De prille liefde bloeit op in extreme omstandigheden en laat zich niet dooddrukken. Waar anderen het loodje leggen in de drie jaar die volgen, weet het stel te overleven.

Gita overlijdt op 3 oktober 2003. Pas daarna durft Lale zijn levensverhaal openbaar te maken en mag Heather Morris hem vele uren interviewen voor het manuscript van De tatoeëerder van Auschwitz. In 2006 overlijdt ook Lale. Het manuscript ligt vervolgens twaalf jaar op de plank vóór het in 2018 bij HarperCollins wordt uitgegeven in boekvorm en door Karin de Haas is vertaald in soepel lopend Nederlands. Ik vind de invalshoek en de moed van het duo intrigerend. Wel vind ik de verhaallijin wat vlakjes en de vele tijdsprongen makkelijk overkomen. Het relaas greep me niet aan. Er had zoveel meer diepgang in gemogen om de lezer letterlijk te blijven boeien tot het eind.

Over de auteur

De Australische scenarioschrijver Heather Morris is jarenlang bevriend geweest met Lale en Gita, die na de oorlog naar Australië emigreerden. Ze was de eerste persoon aan wie Lale zijn levensverhaal toevertrouwde, omdat hij zich schaamde voor zijn rol in het kamp. Heather deed naar aanleiding van zijn verhaal onderzoek in Duitsland en Polen en kwam erachter dat Lale veel meer mensen redde dan alleen zijn Gita; doordat hij in zijn positie eten kon smokkelen, heeft hij tientallen mensen in leven gehouden.