Wandelen langs watergangen in midden-Drenthe

Het idee voor het routeontwerp voor vandaag ontstond vorig jaar toen ik een stuk onverhard pad langs het Oranjekanaal liep. Het 48 km lange Oranjekanaal dat van de Drentse Hoofdvaart in Hoogersmilde tot de Hoogeveense Vaart bij Klazienaveen loopt, kun je helemaal te voet (fiets of auto) volgen. Maar de logistiek om van finish weer bij de start of een uitvalsbasis halverwege te komen, is ondoenlijk. En dus nam ik Beilen als vertrekpunt om er een ronde omheen te leggen.

Relive ‘Wandelen langs watergangen in midden-Drenthe’


Beilervaart – Hoogersmilde
Langs Beilervaarrt rechtdoor naar HoogersmildeIk parkeer de auto op de carpoolplaats bij de afslag Beilen schuin tegenover het Jumbo distributiecentrum. De snelweg A28 onderdoor en ik ben in het buurtschap Beilervaart langs de gelijknamige vaart die in 1791 (nota bene één jaar) werd gegraven. Werklozen hebben in 1926 het traject als werkverschaffing verbeterd. Bevaarbaar is de watergang niet meer. Een aantal vaste bruggen tussen Beilen en Hoogersmilde maken dat onmogelijk. De weg langs de vaart heeft geen vrijliggend fietspad en dus is het negen kilometer lang op asfalt stappen en blijven opletten bij passerend verkeer. Auto’s moeten bij uitwijkmanoeuvres zelf ook opletten, zo wil een ingegraven fiets doen geloven. Deze grap wordt ook elders in het land uitgehaald en trekt vooral aandacht van langzaamer verkeer. Pas op zachte berm langs BeilervaartVoormalig verveningsgebied Brunsting en Vorrelveen aan de linker- en rechterhand. Mijmeren over het zich als holistisch freestyle paardrijcentrum presenterend Equixantos. De bikini’s en handdoeken aan de waslijnen bij de hoeves verraden zwemwater dichtbij. Dat is het Blauwe Meer, het resultaat van tientallen jaren zandafgraving door firma Roelfsema. Natuurmonumenten beheert de kunstmatige plas, andere zandafgravingen en veenputten als natuurgebied het Leggelderveld. Ik ben er op een georganiseerde tocht al eens omheen gewandeld. Zicht op zendmast Hoogersmilde 1De 300m hoge zendmast Hoogersmilde, hoger dan de vergelijkbare constructie in IJsselstein (Lopik in de volksmond, in december de grootste kerstboom van Nederland) komt steeds dichterbij. De live beelden van RTV Drenthe op 15 juli 2011 – we waren op vakantie en zagen het vanuit het buitenland – met de brand op 180m hoogte en vervolgens instorten van de stalen constructie staan in m’n geheugen gegrift. De herbouw van de antennes en het spannen van de kabels kostte een jaar. Henk-Jan met zendmast HoogersmildeTegenwoordig is Alticon exploitant, zijn de analoge zendantennes verwijderd en wordt een deel van het vloeroppervlak in de in 1958-59 gebouwde toren verhuurd als datacentrum. Zodoende is de formele naam nu CJ2 Datatoren.
In Hoogersmilde zitten wat vissers langs de oever van de Drentse Hoofdvaart. Bij het toeristisch overstappunt aan de monding van de Beilervaart zijn sanitaire voorziengen neergezet. Ik kan voor de verandering naar een normale wc en desgewenst voor €1 douchen. Qua zweet zou het mogen, maar ik weet dat er nog 30km wandelen met de nodige transpiratie volgt.

Hoogersmilde – Hart van Drenthe
Huis Avondrust in Hoogersmilde langs Drentse HoofdvaartIn het lintdorp langs de vaart hebben enkele huizen een zwart-wit opschrift in de stijl van de voormalige strafkolonie van de Maatschappij van Weldadigheid, nu gevangenisdorp Veenhuizen. Avondrust en Welgelegen staan naast elkaar. Ik kan er wel om lachen. Buiten de bebouwde kom sla ik rechtsaf en neem de zuidzijde van het Oranjekanaal dat tussen 1853 en 1861 aangelegd ter ontsluiting van het veengebied ten westen van Odoorn en de Bargervenen, ten oosten van Emmen. Daarnaast was het de bedoeling om de bij het graven gevonden zwerfkeien te verhandelen. Van beide plannen kwam weinig terecht. De vervening kende afwateringsproblemen.

Zicht op Oranjekanaal 1In 1923 is het naar koning Willem III vernoemde kanaal als een werkverschaffingsproject verbreed en uitgediept, maar rendabel werd het kanaal niet. Na de Tweede Wereldoorlog is het eigendom van Drentsche Veen- en Middenkanaal Maatschappij (DVMKM) in staatshanden en vervolgens de provincie Drenthe gekomen. Sinds 1976 kunnen schepen het kanaal niet meer gebruiken. Het kanaal is een landschappelijk waardevol gebied. De wegen aan weerszijden zijn afwisselend (on)verhard. Afhankelijk van je voorkeuren wissel je dus zo nu en dan van kant. Het eerste dorp onderweg is Oranje. Boer zoekt speld in hooiberg OranjeDe bewoners hebben hun best gedaan zoveel mogelijk spreuken en gezegden uit te beelden. De AVEBE aardappelzetmeelfabriek, sinds 1913 lange tijd dé werkgever van de streek, vergelijkbaar met De Krim in Overijssel, is al sinds halvewege jaren ’80 gesloten. Speelstad OranjeEen deel van het complex werd door Hennie van der Most van 1992-2015 geëxploiteerd als Speelstad Oranje. Met je kroost moet je tegenwoordig ergens anders naartoe voor een indoor kinderfeest of dag ravotten. Het Vakantiepark Oranje kennen we de laatste jaren als AZC, een in de weide omtrek als handige zet van eigenaar Van der Most beschouwd initiatief dat het niet-rendabele bungalowpark in één klap voor langere tijd 100% bezet zag. Waar je nu nog werk vindt? Zouden de paar groepjes mensen die in de akkers onkruid trekken lokale bevolking of juist Oost-Europeanen zijn?
Het roer van de Annigje II langs OranjekanaalIk ben er op het Drenthepad en andere wandelingen al geweest, maar het roer van de Annigje II en het verhaal erbij over een roversbende van mannen en vrouwen die de omgeving onveilig maakte en plotseling verdween, blijft een smeuïge volkslegende. Zicht op Oranjekanaal bij HijkenHijken is het volgende dorp aan het kanaal. Ik blijf nog even aan de noordzijde, heb er zowaar wat stukken zandpad. Voor de liefhebbers van wat kortere wandelingen is hier het 10km tellende Hijker Ommetje uitgezet. In het zicht van het viaduct van de A28 pauzeer ik even. Na de snelweg volgt de passage van de spoorlijn. Ik blijf nog even aan de noordzijde lopen, maar bij de eerstvolgende brug steek ik over naar de rustiger zuidzijde. Een stel fietsers komt me tweemaal tegemoet rijden. Ook dat is een manier om een rondje te maken door de omgeving! De lucht achter me wordt dreigender. Het riet langs het kanaal wuift in de toegenomen wind. Om te wandelen niet verkeerd trouwens. Neerslagradar bij ZwiggelteZou er nog regen aankomen? Tegen 11u controleer ik de neerslagradar. Pas om 11.35 krijg ik een staartje mee. Ik passeer het hart van Drenthe, tevens naamgever van een bungalowpark aan de noordzijde van het kanaal, wat verderop camping Midden Drenthe, waar ik weer pauzeer. De ene na de andere halve liter vruchtensap klok ik vandaag weg. Dat de kilometers asfalt zich vertalen in wat blaren op m’n linkervoet is pijnlijk. Wat vette watten om de druk te verlagen en verder weer.

Hart van Drenthe – Beilervaart
Welkom in Hart van Drenthe - WesterborkerstroomWaar het Oranjekanaal naar links buigt, sla ik rechtsaf het natuurgebied Westerborkerstroom in. Hoewel asfaltbetonnen fietspad is het beeklandschap wel verademend anders dan de afgelopen uren. Dichtbij de stroom blijven zit er niet in. Zicht op WesterborkerstroomDoorlopen dus over lokale wegen en fietspaden langs akkers. Het spettert een stiefkwartiertje licht. Echt naam mag deze neerslag niet hebben. De N381 onderdoor en een paar kilometer verder pauzeren op een fietsenrek bij een bushalte bij gebrek aan wandelbankjes op deze etappe. Ik besluit de lus ten zuiden van Beilen over te slaan. De blaren doen me teveel pijn. Ik wandel door de buurtschappen Makkum en Lieving om de Beilerstroom, zoals de Westerborkerstroom inmiddels heet, over te steken.

De huizen aan Lieving maken plaats voor het centrum van Beilen waar het opvallend rustig is zo rond het middaguur. De gemeentelijke PR borden bij binnenkomst van het dorp (“Beleef Beilen”) kondigt een bourgondische kerkdienst aan op 26 augustus. Inspirerende gedachte: zou een slokje wijn en een stukje witbrood uitgebouwd zijn tot een echt avondmaal? Of houden de gemeenteleden een potluck en is iedereen welkom aan te schuiven? Bestaat het koninkrijk van God nu wel uit eten en drinken? Stefanuskerk BeilenDe 12e eeuwse Stefanuskerk, vanzelfsprekend als Rooms-Katholieke aan martelaar Stefanus gewijde kerk, tegenwoordig een protestantse gemeente, zal de plaats van handeling zijn. Zicht op Linthorst Homankanaal BeilenNog een watergang, het 17km lange Linthorst Homankanaal dat de Beilervaart met de Hoogeveense Vaart verbindt. Dan komt het Jumbo distributiecentrum weer in beeld en zie ik m’n auto. Met 37,5km op de teller is het welletjes voor vandaag. Qua weer geen klachten, poncho en regenjas zijn niet uit de rugzak geweest. En ik onderweg nog zorgen maken over de niet meegenomen hoezen voor de schoenen. Wie denkt daar deze weken ook aan? Terugrijdend over de A28 naar Balkbrug trekt wel een echte regenbui over. En terwijl ik dit laatste stuk schrijf tegen vier uur ‘s middags is Balkbrug aan de beurt voor plensbuien en onweer. Watergangen als die vandaag langs de route zorgen ook voor afwatering van hemelwater. Niet alleen mooi, ook nuttige landschapelementen!