Struinen door Deventer, uiterwaarden en langs omliggende landgoederen

Deventer bestaat dit jaar 1.250 jaar. Diverse festiviteiten en tentoonstellingen laten de geschiedenis van de stad, de Deventer Koek en het gezellige oude stadscentrum zien. De heilige Lebuïnus trok in 768 uit Wilp aan de overzijde van de IJssel de rivier over om op een zandduin bij een vestiging die later Daventria ging heten een kerk te stichten op de plek waar nu de Grote of Lebuïnuskerk staat en zo een uitvalsbasis voor zendingswerk onder de Saksen te hebben. Ik heb de eerste 19 jaar van mijn leven aan de Emmastraat, langs de afrit van de Wilhelminabrug gewoond. Nog regelmatig kom ik voor familiebezoek in Deventer en heb er vanzelfsprekend ook al diverse wandelingen gemaakt. Als je denkt de stad goed te kennen, vind ik het leuk onverwachte en nieuwe plekken te vinden. Vandaag heb ik de IJssel als centrale as voor een atypische route in en rond Deventer.

Relive ‘Struinen door Deventer, uiterwaarden en langs omliggende landgoederen’

Voorstad en Ossenwaard

Rijks Handelsschool Ceintuurbaan DeventerIk wil de auto eigenlijk parkeren in het Worpplantsoen, maar de Brinkgreverweg is tussen de Ceintuurbaan en de Handelskade afgesloten. Ik parkeer om kwart voor acht de auto naast Nieuw Larenstein, de voormalige internationale Landbouwhogeschool op de hoek van de Brinkgreverweg en Ceintuurbaan die verbouwd wordt tot appartementen. Aan de Ceintuurbaan staan naast de landbouwschool ook een vroeg 20e eeuwse Handelsschool, nu rijksmonument en een appartementencomplex, en een lagere school, nu buitenschoolse omvang Sam & Koos. De wijk waar mijn jongste broer ook woont, is een deel van Voorstad, arbeiderswoningen in de buurt van fabrieken, zoals Thomassen & Drijver Verblifa (T&D), een blikjesfabriek, en aan de Burgemeester Van Marlestraat de Machinefabriek Geurtsen. Moskee Smyrnadwarsstraat DeventerAan de Smyrnadwarsstraat stond in mijn kinderjaren het overdekte zwembad van Deventer. Vanaf de Koningin Wilhelminaschool aan de Bagijnenstraat werden we met oranje VW-busjes van Taxi Rietman naartoe gebracht voor de wekelijkse zwemlessen. Ik heb er mijn zwemdiploma’s gehaald. Het overdekte zwembad werd gesloten en vervangen door het sportcentrum De Scheg aan de N344 bij Colmschate. Op de vrijgekomen vlakte staat nu de Centrummoskee.

Via de Hoge Hondstraat loop ik naar en door het Rijsterborgherpark, het ‘oude plantsoen’ en neem het fietspad aan de zuidzijde langs de spoorbrug. Om direct de Ossenwaard in te kunnen steken, is het handiger aan de noordzijde te wandelen, zie ik. Dan een extra lus door het Worpplantsoen. De appels in de boom naast de trap naar de dijk hangen keurig te rijpen. Restant Catherine Millerspoorbrug DeventerDe restanten van de Christine Millerspoorbrug die aan het eind van de Tweede Wereldoorlog bedoeld was als tijdelijke stalen brug, maar pas in 1982 werd vervangen door de huidige van beton en staal, staan strak in de verf. Had ik toch altijd gedacht, dat de spoorbrug door de Canadezen was aangelegd, zijn het toch echt Britten geweest.

Natuurlijk gaat de social sofa in het Worpplantsoen op de foto. Treffend uitgedrukt in het mozaïek is het met natte voeten lopen in dit park. Bij hoog water in de winter en lente is het park een openluchtbad. Bij het IJsselhotel sla ik af om zo dicht mogelijk bij de IJssel te blijven, terug naar de Ossenwaard. Altijd blijven lachen aan de IJsselVanaf deze kant is de met witte verf aangebrachte leus ‘altijd blijven lachen’ goed te zien. Het natuurgebied Ossenwaard op de nieuwe landtong is mooi, herbergt een kudde koeien, hazen en ganzen. Aan het eind is geen brug, en dus mag ik na 1,5km terug. Brug in Natuurgebied Ossenwaard 1Ik neem nu de trap naar het fietspad op de spoorbrug, volg deze tot de Worp ga er bij het Zwarte Pad vanaf en opnieuw de Ossenwaard in. In dit zuidelijke stuk is bos aangeplant, waar een een wandelpad door slingert. Verschillende delen zijn met bruggen verbonden en zo kom ik op de Bandijk uit. Met de jaarlijkse IJsselloop is het parcours over de dijk zelf en dan hier ook linksaf om het landgoed Sterrebosch heen.

Fliertpad
Landgoed Hunderen TwelloOp de Bandijk is een opstappunt van het Klompenpad Tuylermarkerpad, maar ook een verbinding met het 16km lange Fliertpad. Ik pak de Klompenpaden app erbij, want dit lijkt me wel wat. Ik download het routemateriaal en vervolg mijn weg. Hier is het, net als de in het Hanzestedenpad opgenomen NS dagwandeling Twellose landgoederen, je ogen de kost geven bij de diverse landgoederen en -huizen onderweg. Het begin direct met het niet toegankelijke Sterrebosch, waar ook buitenplaats De Dijkhof bij hoort, voorbij de Terwoldseweg rond Hunderen door het bos en dan over een schouwpad naar de Terwoldsche Wetering. Kijk niet verbaasd dat je vliegtuigjes laag ziet overgaan. Voormalige hooiberg bij hoeve TwelloVliegveld Teuge ligt in het verlengde van deze route. Landgoed De Aze aan de Quabbenburgerweg heeft in de deel een rustpunt voor de recreanten. De spreekwoordelijke achtertuin biedt paden langs boomsingels en akkers. Hazen blijven voor me wegspringen. Dan het Blikkenbos waar Vitens een waterwingebied heeft. Huis Kruisvoorde TwelloNa twee stukken Blikkenweg langs de bosrand krijg ik Parcke Laer en huis Kruisvoorde te zien. Bij fruitkweker H Klomp (zou het familie van mijn oud klasgenoot Henk Jan Klomp zijn?) groeien goede kersen. Ook hier is voor de liefhebber een rustpunt. Door een boslaan kom ik uit op de N344, de oude autoweg E8 tussen Deventer en Apeldoorn. Via de Lindenlaan en de spoorwegovergang kom ik bij Hackforts Veenhuis. Een splinternieuw houten toegangshek met ‘opengesteld’ is te verleidelijk.

Ik laat het Fliertpad even met rust en ga het pad in, dat rond het landgoed leidt. En in plaats van langs het Schakerpad terug te gaan naar het Fliertpad neem ik het op Open Streetmap kaartmateriaal ingetekende stel wandel- en fietspaden door Lenteklokje, een straat in een nieuwe woonwijk en het landbouwgebied erachter. De gemeenteraad van Voorst 2014-18 heeft een wandelbankje met zomereik aangeboden, waarvoor dank. Ik pauzeer er even kort, want er zit alweer 20km op. Graspad langs FliertIk kom bij de Fliert, de naamgever van het pad, een gekanaliseerde beek, waar nu geen drup water in staat. Direct hierachter ligt Ecolandgoed de Bruïne. Volgens OSMAnd kan ik het stropad langs de oever van de Fliert volgen. Dat stapt ook wel apart. Vanaf Fliert tot het Wilde Zand is lastiger begaanbaar. Ik twijfel, want aan de ene kant van het prikkeldraad is grasland, aan de andere een perceel maïs. Even zoeken naar een plek waar ik zonder kleerscheuren over het prikkeldraad kan en dan maar door hoog gras, distels en brandnetels. Fijn, aan de zijde van het Wilde Zand bij de plaatselijke tennisbanen staat een bordje ‘opengesteld’. Kweker aan Het Wilde Zand TwelloNog één landgoed dan aan deze kant van de IJssel. Landhuis ‘t Schol is een verplicht nummer tussen Twello en Steenenkamer. Je mag er door het bos, aan de zuidzijde van de kolk wandelen tot je op de Wilpsedijk staat. Hier kies ik voor de zomerdijk, niet de lange route via Johannahoeve. De watergang aan de rechterhand is de provinciegrens tussen Gelderland en Overijssel. Twee tienermeisjes hebben elk een paard naar de kant van de weg gelokt om selfies te maken. Ze zijn te druk om me op te merken. Bolwerksmolen DeventerDe Bolwerksmolen wordt gerepareerd en is dus even buiten bedrijf. Een boomstam ligt klaar op de helling om gezaagd te worden, in het water bij de molen drijven er nog meer. Ruimte voor de rivier betekende hier het doortrekken van de Bolwerksplas als nevengeul voor de IJssel.

Deventer in het zonnetje

Wilhelminabrug DeventerLopen op de Wilhelminabrug (1948) naar de stad voelt nog altijd als bijna thuis zijn. De brug is wereldbekend geworden door de film A Bridge Too Far waarin ze de Arnhemse Rijnbrug verbeeldt die zelf door de nabijgelegen naoorlogse bebouwing voor de filmopnamen in 1976 geen dienst kon doen. Foto’s van de opnamelocaties vanuit een dakraam in ons huis aan de Emmastraat heb ik nog steeds.

Een knul meent er goed aan te doen tegen de fietsers in deze kant van de brug te moeten nemen en komt me op het met een doorgetrokken streep gescheiden deel voor voetgangers tegemoet en weigert aan de kant te gaan. Als ik hem te kennen geef dat ik rechts loop en hij toch echt op de verkeerde kant van de brug fietst, wordt hij boos en maakt me uit voor sukkel. Welkom in Deventer! Ik laat hem vooral boos zijn en stap door. De trap af, de Welle over en Zandpoort in. Ik heb van Deventer vrienden namelijk op Instagram kleurige foto’s van Toscaans aandoende paraplu’s in de Kleine Overstraat gezien. Paraplu's boven Vleeschhouwerstraat DeventerDie wil ik met eigen ogen zien en fotograferen. Zowel de Kleine Overstraat als de Vleeshouwerstraat dwingen je om omhoog te kijken. En wat is er veel en postief veranderd in het winkelaanbod in deze straten!

Helaas is afgelopen zondag de kartonnen kerk met twee torens van 25 meter hoog door kunstenaar Olivier Grossetête met 1250 Deventenaren en festivalbezoekers van Deventer op Stelten weer afgebroken. Die had ik nog best willen zien. Via het Grote Kerkhof loop ik naar de Welle. Er is niks mis met de rest van de binnenstad, maar vandaag staan de uiterwaarden langs de IJssel centraal.

Welle DeventerWaar bij het centrum in de jaren ’80 een verlaagde Wellekade als promenade is aangelegd, kun je bij de Kapjeswelle tegenwoordig weg van de auto’s en fietsen en over het gras tussen zonaanbidders en lezers wandelen. Voorbij de spoorbrug een hek door en opnieuw ruimte voor hondenbezitters, vissers en strandgangers, terwijl op het fietspad langs de IJsselkade de hardlopers hun trainingen afwerken. Op het strand bij de Zandweerdhaven is een schoolklas met docenten neergestreken. Ach, zo zit Marianne vandaag ook aan de Zwolse Agnietenplas met haar schoolklas. De groen-witte markering van Rondje Deventer, de kleuren worden ook in Zwolle, Hengelo en Oldenzaal gebruikt, volg ik als voorproefje om het hele rondje van 34,5km binnenkort eens te gaan doen. Ik werp nieuwsgierig een blik op het terrein van de voormalige ijsbaan: nog altijd geen bebouwing. Koeien worden opgedreven langs IJsselOp een wandelbankje bij de waterzuiveringsinstallatie rust ik weer kort, terwijl aan de overzijde van de hier gegraven nevengeul een kudde koeien met herhalend roepen door twee man wordt voortgedreven.

Dan het laatste stuk over de dijken buiten de Platvoet langs naar de winterdijk (N337) en landhhuis Nieuw Doorn Werth en aan de overzijde verder achter de bebouwing van de wijk Platvoet. Aan het Hoornikgaarde is een perk weidebloemen en zonnebloemen aangelegd. Huis Nieuw Doornwerth Platvoet DeventerDie staan er uitbundig bij; een kunstkoe bewaakt het goed. De omgeving van de Lokerskolk blijft ook zo’n verrassend stuk stad. Villa’s en paden rond de nu knalgroen ogende kolk. Watertoren in het Nieuwe Plantsoen DeventerHet nieuwe plantsoen met de kenmerkende watertoren uit 1892 op één van de hoogste plekken in de stad is zichtbaar vernieuwd. Nieuwe grintpaden en bankjes geven het park weer aantrekkinskracht. Bij de Ceintuurbaan sla ik af en volg deze tot de auto. Oude en nieuwe huizen, een begraafplaats die ik niet kende en een buste van pastoor Bernardus van den Berg, de stichter van de Sint Bernardusscholen in Deventer. Waar de protestants-christelijke scholen in mijn jeugd allemaal naar leden van het koninklijk huis werden vernoemd, heetten de rooms-katholieke basischolen allemaal Sint Bernardus. Het Geertruidentuin terrein rond het deels gesloopte, deels nog overeind staande Sint Geertruidenziekenhuis ziet er desolaat uit. Zo heeft de stad nog diverse plekken waar vernieuwing zal en moet plaatsvinden. Ik heb er 35km wandelen op zitten en heb genoten.