Gezien: Iran – bakermat van de beschaving in Drents Museum

Tweehonderd topstukken uit Iran zijn in bruikleen gegeven voor de archeologische tentoonstelling Iran – Bakerman van de beschaving in het Drents Museum in Assen. Al dit voorjaar, toen de tentoonstelling werd aangekondigd, kwam een bezoek op m’n to-do lijst. In vitrines met keurige uitleg kun je kijken naar drinkbekers, schenkkannen, sieraden, zwaarden en dolken, kleitabletten en aardewerk.

Kan tentoonstelling Iran Bakermat van de beschaving Drents MuseumEen groot deel van wat tot 18 november 2018 te zien is, was nog niet eerder in Nederland en zelfs nog niet eerder buiten Iran te zien. Van het overwinningsreliëf van Bisotun is een kopie gemaakt om de bezoeker een indruk te geven van de omvang van het in de rotsen uitgehouwen tafereel dat tot het UNESCO werelderfgoed wordt gerekend. Het reliëf beeldt Darius uit met een boog, als een teken van soevereiniteit. Snavelkan tentoonstelling Iran Bakermat van de beschaving Drents MuseumDe inscriptie is geschreven in drie talen. De oudste is een Elamitische tekst die verwijst naar legendes over de koning en de opstanden die hij bevochten heeft. Na 1835 werden de schriften ontcijferd en vertaald. Wat de Rosettasteen voor de hiëroglyfen betekende, is de Bisotun inscriptie voor het Babylonisch, Elamitisch en oud-Perzisch.

Rotsreliëf Bisotun tentoonstelling Iran Bakermat van de beschaving Drents MuseumDe achtergrond van Cyrus II en Darius I en Xerxes de machtige heersers van het Perzische rijk totdat Alexander de Grote hun plaats innam, bekende verhalen uit de Bijbel en Herodotus‘ geschiedenissen, krijgen wat meer beeld, als je ziet met welk vernuft sieraden gemaakt zijn, brons, puur goud, koraalstenen en klei zijn bewerkt, het spijkerschrift zich heeft ontwikkeld, handelstransacties en overwinningen, offers voor goden en doden, mensen en dieren zijn uitgebeeeld. Ook vanwege het opzetten van centraal bestuur, zoals we dat later als akropolis bij de Grieken kennen, is in Iran ontstaan.

Achtergrondinformatie over het Zoroastrisme, een monotheïstische (er is maar één God) en dualistische (goed versus kwaad) godsdienst. Je kent ongetwijfeld Also sprach Zarathustra van Richard Strauss, verwijzend naar de filosofische roman van Friedrich Nietzsche en gebruikt is in 2001: A Space Odyssey. Zarathurstra was profeet en de stichter van de religie, die ondanks eeuwen van onderdrukking door de Islam, nog steeds leeft. Darius heeft zich in het al genoemde reliëf laten afbeelden met de symbolen van deze godsdienst en zo reis je op een half uurtje rijden met de auto vanuit Balkbrug door de eeuwen geschiedenis van kunst, godsdienst, krijgskunst en staatsinrichting.

Gouden vat topstuk tentoonstelling Iran Bakermat van de beschaving Drents MuseumHet machtige Perzische Rijk (559 tot 330 v.Chr.), groter dan het Romeinse Rijk ooit is geweest, heeft een prominente plek in de tentoonstelling. De koningen Cyrus de Grote en Darius de Grote bouwden een stabiel en imposant wereldrijk. Een imperium dat op het hoogtepunt meer dan dertig landen telde en van oost naar west wel 5.000 kilometer besloeg. Een van de hoofdsteden van het Perzische rijk is Persepolis, een stad die Darius stichtte omstreeks 500 v.Chr.

De documentaire die bij de tentoonstelling is gemaakt en in het auditorium wordt vertoond, neemt je mee naar Teheran, Persepolis, laat journalist en presentator van de VPRO serie Onze man in Teheran, Thomas Erdbrink aan het woord en reist door het land naar archeologische vindplaatsen. Elke donderdag en zondag is er een gratis lezing over hoe de Perzen zo’n machtig rijk hebben kunnen opbouwen en onderhouden.

De tentoonstelling beveel ik van harte bij je aan.