Forum Romanum, Basilica Santi Cosma e Damiano en binnenstad Rome

Van een afstand lijkt het Forum Romanum een onoverzichtelijke hoop ‘oude meuk’. Met een gids door het licht glooiende terrein, het hart van het klassieke Rome wandelen en uitleg bij de zuilen, muren en bogen krijgen, helpt in het begrip. Wij hebben historicus Piet den Otter die meer weet dan alle groepsleden bij elkaar. We hebben de iingang aan de Via dei Fori Imperiali genomen en bekijken eerst de omgeving van het Tabularium, de boog van Septimus Severus, de Basilica Giulia, de Tempio di Vespasiano e Tito en Tempio di Saturno. De Umbilicus Urbis, navel van de wereld, de Romeinse versie van de toegang naar de onderwereld ligt ietwat verscholen.

Rens legt het Huis van de Vestaalse maagden uitIn het middendeel zijn de ronde Vesta tempel, de huizen van de Vestaalse maagden en de tempel van Antonius en Faustina, in de loop der tijd op de plek van de cella voorzien van een kerk, te vinden. De kerk van Santa Maria Antiqua is zowaar opengesteld. Wel wordt toegang extra lastig gemaakt, omdat je aanvullende tickets nodig hebt die alleen bij de hoofdingang gekocht kunnen worden. Dat zijn kaartjes die voor €6 ook entree voor Casa di Livia, Casa di Augusto, Museo Palatino, de Crypte van Nero, de Aula Isiace-Loggia Mattei en het tempeltje van Romulus geven.

Santa Maria Antiqua 3Eerst de Santa Maria Antiqua welke een reeks imposante vroegchristelijke fresco’s herbergt en sarcofagen met bijbelse vertellingen, vloermozaïeken en films om de geschiedenis van de fresco’s uit te leggen. In het aan Romulus (niet de broer van Remus) kijken we ook rond. Op een hoger niveau dan vroeger ligt eraan vastgeplakt de Basilica Santi Cosma e Damiano.
Panorama op Basilica di Massenzo
Triomfboog van Titus 4Deze basiliek sluit om 13u, dus hebben we voor het zuidelijk deel van het Forum niet veel tijd over. Wel staan we stil bij de Triomfboog van Titus waarop de menora en andere kunstschatten uit Jeruzalem en Judea te zien zijn. Je kunt er niet meer onderdoor lopen. Joden halen het niet in hun hoofd onder deze boog te gaan, zo pijnlijk is de verwoesting van de tempel en daarmee stopzetten van hun offerdiensten in Jeruzalem sinds 70 na Christus.

Basilica Santi Cosma e Damiano 3In de 6e eeuwse Basilica Santi Cosma e Damiano gaat het primair om de kleurrijke mozaïeken in de absis. Als je er een aantal hebt gezien, valt de verschuiving in het accent van de centrale geloofsverkondiging in mainstream christianity in het eerste milennium op: van het laatste oordeel bij de (verwachte) snelle terugkeer van Jezus Christus via het martelaarschap van gelovigen naar het kruis van Christus. Pas in het tweede millennium krijgt Maria een plaats naast en later zelfs in plaats van Jezus Christus.

Groep in restaurantVanaf nu is er een vrije middag in het programma. Zelf ga ik wandelen langs de Aureliaanse muur. Anderen gaan naar het Capitolijns museum of shoppen in de binnenstad. Een deel van de groep bezoekt aan het begin van de avond een barokconcert in de Sant’Agnese in Agone kerk aan het Piazza Navona. Om 19.30 spreek ik er met hen af om samen in de stad te gaan eten, natuurlijk een ijsje als dessert te nemen bij Della Palma voordat de deuren van het klooster gesloten worden.