Michèle de Waard – Angela Merkel : een politieke biografie

De Oostduitse Angela Merkel begon in de politiek als Mädchen uit het oosten onder de hoede van bondskanselier Helmut Kohl. Hij gold in mijn jeugd als de rots in de branding, een veteraan politicus. Zo spreken we tegenwoordig over Frau Merkel. Alweer 13 jaar is bekleedt ze het ambt van bondskanselier in het verenigd Duitsland in een turbulente periode. De Europese Unie groeide van 12 naar 28 lidstaten, we hebben de bankencrisis, het failliet van Griekenland, het Europa van twee snelheden, een enorm vluchtelingenprobleem, opkomst van Pegida, Alternative für Deutschland en een volstrekt andere houding van Polen ten aanzien van samenwerken in Europa achter de rug. Merkel heeft daarin nooit een Duits Europa gewild, maar in dialoog stap-voor-stap consensus gezocht, de stille leider gespeeld. De van huis uit natuurkundige denkt eerst, voordat ze zich uitspreekt en in afstemming met bondgenoten besluiten neemt. De banden met Frankrijk, de Verenigde Staten, Rusland en Polen, maar ook Nederland, de ECB en de regeringsleiders van de EU-lidstaten, zijn zeer belangrijk. In Angela Merkel : een politieke biografie gaat Michèle de Waard uitgebreid in op de belangrijkste historie van de Europese Unie, verklaart ze de bijzondere banden met Frankrijk, Polen en Rusland en schetst ze de omgang met leiders. Je leert waar ze bang voor is en hoe president Poetin daarop inspeelt, hoezeer ze Barack Obama mist nu Donald J. Trump de president van de Verenigde Staten is. Onze premiers en leiders (Lubbers, Bos, Balkenende, Rutte) kom je vooral als instemmers, medestanders tegen in deze biografie. De Duitse ministers uit de opeenvolgende coalities en de leiding van de Deutsche Bank in eigen land mogen een eigen mening hebben, discussiëren en meebouwen aan het Europese huis, het is wel Merkel die weet hoe je op eieren moet lopen, stellige meningen moet bijstellen omwille van de lieve vrede, het compromis nu en hopelijk een wat grotere zege of stap vooruit later.

Ja, het boek is doorspekt van financieel-economische politiek dat naast de vluchtelingenproblematiek en de Energiewende de politieke agenda van de achterliggende twee decennia bepaalde. Het relaas is bij tot in 2017, zoals bekend niet het einde van het tijdperk Angela Merkel. De deels thematische, deels chronologische insteek van De Waard levert wel herhalingen op. Al met al vond ik het een interessant retrospectief op recente geschiedenis van Europa.

Over de auteur

Michèle de Waard is journalist (economie, politiek) en historicus. Ze werkte voor NRC Handelsblad, was correspondent in Bonn en Berlijn en schreef eerder het boek Duitsland achter de schermen. Het wonder van de Berlijnse Republiek.