Stappen in Groningen tussen Stad en Leekstermeer

De uitnodiging met op afstandmeten.nl uitgewerkt routevoorstel gisteren op Facebook in mijn eigen netwerk en de wandel1000km groep heeft geen navolgers opgeleverd. Zou het de te wandelen afstand van 36km zijn, het verre Groningen, 3e Kerstdag? Maakt niet uit, alleen vermaak ik me ook prima op wandelpaden. In de loop van de ochtend is regen voorspeld, dus hoe langer ik het droog kan houden, des te beter. Ik zorg dat ik bij zonsopgang (8.47 vandaag) aan de Concourslaan in het Stadspark van Groningen tegenover de drafbaan parkeer en op stap ga. Geen stilte of Spotify ditmaal, wel radio 2 met de Top 2000.

Groningen – Oostwold (11km)

Standbeeld en monument voor Jan Evert ScholtenOp de Concourslaan en Paviljoenlaan komen me nog flink wat fietsers tegemoet en voorbij. We zijn weer op pad na de kerstdagen. Het monument voor Jan Evert Scholten (1849-1918) is de eerste bezienswaardigheid. Hij was de grondlegger van een concern aan zuivel-, suiker-, strokarton- en aardappelmeelfabrieken in de noordelijke provincies. Met architect J.A. Mulock Houwer ontwikkelde hij de realisatie van het stadspark en dus werd direct na Scholtens overlijden een herdenkingsmonument geplaatst. Ter hoogte van de Campinglaan verlaat ik het park en steek de A7 onderdoor. Dit stukje ken ik van de ronde om de stad Groningen die ik bijna 3 jaar geleden wandelde. De ‘bewoning verboden’ borden langs de ‘volkstuinen’ aan de Bruilweering blijven vermakelijk, als je eind december her en der verlichte huisjes ziet, de schoorstenen roken en auto’s voor de deur staan. Er wordt zelfs nieuwbouw gepleegd. Je hebt regels en je handhaaft ze, of niet…

Bruilweering GroningenDe Bruilweering is een onverharde bomensingel die de stad en provincie Groningen uitleidt, het Eelderdiep over tot op de Groningerweg in Peizermade. Daar staan nog markeringstenen met Stadspark erop. Over de Hamersweg gaat het Peizermade weer uit, de Gouwe (nee, niet de gelijknamige rivier in Zuid-Holland) en het bredere Peizerdiep over het natuurgebied De Onlanden in de kop van Drenthe in. Het is een belangrijk waterbergingsgebied om overlast voor de stad Groningen te voorkomen. Eerst het verharde fietspad naar het Langmaameer en dan de onverharde Onlandsedijk tussen de rietkragen door.

Wandelbankje Aardkundig monument Het Stobbenven MatslootTwee kilometer verder sta ik op de Hooiweg oog in oog met het monument voor het verdwenen oerwold en een mijmerbank dat steunt op oude boomstronken. Het aardkundig monument  Het Stobbenven verwijst naar de “fossiele boomstronken, de stobben, die door oxidatie van het veen boven het maaiveld uitkwamen.

Oerwold Monument MatslootDe vondst leidde tot een onderzoek van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Het bleek dat “de stobben voornamelijk bestaan uit dennen en een enkele berk en eik. Uit dateringsonderzoek blijkt dat de stobben in ouderdom varieerden van 7.000 tot 10.000 jaar . Eén van de aangetroffen eiken is 7.800 jaar oud en is daarmee de oudst bekende eik uit Nederland . Al met al zijn de houtrestanten restanten van een vroeg Holoceen, boreaal bos. Met een gemiddelde leeftijd van zo’n 8000 jaar hebben we te maken met het oudste bosrestant van Nederland.” Is toch intrigerend, niet?

Kerk OostwoldIk vervolg mijn weg door het buurtschap Matsloot naar de campings Meerzicht en Pool aan het Leekstermeer op de grens van Drenthe en Groningen tegen de A7. Om de Munnikesloot te passeren gaat het fietspad even gelijk op met het snelwegviaduct. Anders dan het routevoorstel wil ik namelijk het dorp Oostwold (in Oldambt, ook in de provincie Groningen ligt nog een Oostwold) meepakken vanwege de kerk aan de Hoofdstraat, een vroeg 20e eeuws godshuis dat een kerk uit de middeleeuwen verving. Sinds 1973 is het een rijksmonument. Meteen een mooi punt om na ruim 11km even te rusten.

Relive ‘Stappen in Groningen en Ommelanden tussen Stad en Leekstermeer’

Oostwold – Aduarderdiep (12 km)

Landhuis Hoofdstraat OostwoldParallel aan de watergang De Gave verlaat ik de dorpskern. Als laatste huis van de bebouwde kom is in recente jaren een kolossal, fraai landhuis gebouwd. Diverse boeren zijn druk met het schouwen van hun sloten. Het jaagpad langs het Lettelberterdiep geeft twee kilometer lang weer een ander uitzicht. Bewoners die hun bomen en hagen snoeien, een moeizaam met auto bereikbaar luxe minicamping Aan het Diepje en grote waarschuwingsborden voor de passage van hoogspanningsleidingen. Alsof in dit ‘Diep’ grote driemasters voorbij komen zeilen… Kerk EnumatilHet Hoendiep voegt zich bij het Lettelberterdiep: welkom in Enumatil, waar een vissersboot uit Zoutkamp ligt aangemeerd in wat een binnenhaven lijkt, maar het vervolg van de Matsloot is. Ik loop langs de plaatselijke rood bakstenen kerk – deze is van de Gereformeerd Vrijgemaakten – en achtkantige Eben Haëzer (‘tot hier heeft de HEER ons geholpen’ uit 1 Samuël 7) stellingmolen.

Aan de noordzijde van het dorp na even langs het Hoendiep gegaan te zijn ga ik over de Zuiderweg naar het oosten, een slingerende asfaltweg door de polder. Boerderij aan 't HornpadLinks en rechts forse kop-hals-rompboerderijen. Het ‘t Hornpad is een zigzaggend asfaltbetonnen fietspad tussen de weilanden naar het dorp Den Horn. Het waait behoorlijk en spettert licht. Een ouder stel komt me tegemoet wandelen, zichtbaar met moeite tegen de wind in.

De voormalige ‘vermaning‘ (de typische naam van een godshuis) van de doopsgezinden is tegenwoordig een boerenschuur en nog in verbouwing ook. Geen foto waard. De ijsbaan Toermalijn is net als elders in het land een ondergelopen weiland. Met de vorst wil het deze winter nog niet vlotten. Kerk Weersterweg Den HornAan de oostelijke rand van het dorp staat een Hervormde Kerk uit 1863. Hier gaat de Dorpsstraat over in Weersterweg. Natuurlijk wacht ik even op de voorbijkomende Arriva trein vanuit Zuidhorn naar Groningen en loop verder door het buurtschap Hoogemeeden naar het nog kleinere Nieuwbrug aan de Zuidwetering. In de driehoek tussen weg, wetering en Aduarderdiep ligt een voormalig tichelwerk van het klooster van Aduard, nu een ‘rustgebied, geen speelwerd’. Net over de fietsbrug over het Aduarderdiep pauzeer ik op een picknickbank in de gure wind, terwijl de regen serieuzer wordt.

Aduarderdiep – Stadspark Groningen (14 km)

Kerk LeegkerkHet amper een halve kilometer verderop liggende buurtschap Leegkerk met in het oog springende 13e eeuwse kerk op wierde rechts laten liggen, is niet fair. De cultuurhistorische geschiedenis van het laaggelegen gebied waarin de plaats ligt (en dus niet een lege kerk aanduidend) contrasterend met het verderop liggende Hoogkerk van vervenen, maren en diepen graven voor de afwatering (in Overijsselse en Drentse veengebieden heten ze wijken en vaarten), is interessant.

Peerd van Ome Loeks bij vuurwerkhandel De Koperen Jan Noodweg HoogkerkIk wandel terug naar de Zijlvesterweg die uitkomt op de Noordweg, waar de nieuwbouwwijk Gravenburg het noordelijkste stuk van Hoogkerk in de voormalige polder De Held is, op steenworp afstand van de nieuwste wijken Reitdiep (ten noorden van de Friesestraatweg) en De Held (westelijk van Vinkhuizen) van Groningen. Eerst glimlach ik om de replica van het witte Peerd van Ome Loeks dat vuurwerkhandelaar De Koperen Jan op zijn terrein heeft neergezet. Gravenburg heeft theologen als straatnamen. Van Aquinopad HoogkerkDe noord-zuid as is een slingerend fietspad dat Van Aquinopad heet. Startend met Augustinus passeer ik Bonhöffer, De Cock, Eckhart, Luther, Zwingli, Maresius, Calvijn, Gomarus, Möller en Arminius. Voor de plaatselijke buurtvereniging en anders eens in de onze eigen gemeente zou een quiz over de standpunten of belangrijkse leerstellingen van deze mannen een idee zijn. Een slinger over de dijken door Het Roege Bos en Park De Oude Held brengt me terug in Vinkhuizen en speciaal de Barnsteenstraat. Blok met hospita onderkomen 1989-1990 Barnsteenstraat Vinkhuizen GroningenOp #20 heb ik van zomer 1989 tot voorjaar 1990 bij een hospita gewoond, voordat ik met Gerben en Ronald, twee andere economiestudenten, onze intrek in Sloep 178 helemaal aan de andere kant van Groningen in Lewenborg namen. In de Barnsteenstraat ben ik sindsdien nooit meer geweest.

Nieuwbouw achter Barnsteenstraat Vinkhuizen GroningenDe blauw/geel gekleurde woningen die tegenwoordig tussen de Kornalijnlaan en Barnsteenstraat de plek van twee blokjes rijtjeswoningen per zijstraat innemen, fotografeer ik ook. Vinkhuizen heeft jarenlang een slechte naam (achterstands- of probleemwijk) gehad. De moderne hoogbouw, maar ook dit soort nieuwe, vrolijk gekleurde eensgezinswoningen moet het imago van galerijflats en doorsnee jaren ’60/’70 rijtjeswoningen afschudden.

Binnenhaven langs Reitdiep met nieuwbouw GroningenVia de Siersteenlaan en de fietstunnels onder de N370 door (oh, hoe vaak ik heb ik hier dat ruim half jaar gefietst!) steek ik het Reitdiep over en sla rechtsaf het Jaagpad op. Rechts de brouwerij en het proeflokaal Baxbier, even verderop het Kinderparadijs in een golvend, modern onder architectuur gebouwd pand. Het fietspad wordt nadrukkelijk aangeduid als de fietsroute naar het centrum. Op mijn dagelijkse gang naar en van de mensa achter poppodium Vera in de Oosterstraat (in 1995 moest de mensa sluiten vanwege onvoldoende financiële armslag) moest ik toch echt via de Zonnelaan. Ook hier valt de nieuwbouw op, de hippe Voermanhaven en de rode, getrapte woonblokken aan de Voermanstraat. Het Jaagpad gaat na het spoorviaduct verder langs de Oranjebuurt. De regen houdt aan. Dat maakt het doorkruisen van het Noorderplantsoen en binnenstad minder leuk. Bij mooi weer had ik waarschijnlijk nog veel extra fotomomenten ingelast, zo boeiend zijn de verschillende bouwstijlen aan de Oranjesingel en Grachtstraat, stukken Stad die ik (nog) onvoldoende ken.

Rijks Hogere Burgerschool Kamerlingheplein GroningenVan voorgenomen routes moet je kunnen afwijken. Zo valt me een gele toren op die ik niet ken. Bij de Nieuwe Boteringe in plaats van de Nieuwe Ebbingestraat verlaat ik daarom het plantsoen en loop door de Nieuwe Kijk in ‘t Jatstraat naar de toren die bij de Rijks Hogere Burgerschool uit 1868 aan het Kamerlingheplein hoort.

De Oude Gasfabriek Boterdiep GroningenVia de Nieuwe Boteringestraat neem ik het Nieuwe Kerkhof mee. Als me vanuit de Korenstraat de voormalige gasfabriek tussen Boterdiep en Bloemsingel opvalt, loop ik daar ook even langs. Ook dit stuk van de stad en de Bloemsingel met de medische collegezaal voor ons economen als belangrijkste hotspot tijdens de propaedeuse totdat op de Zernikelaan de grote college- en tentamenzalen werden geopend. Tegenwoordig staan daar alweer heel andere gebouwen. Het mijmeren komt vanzelf, als ik hier loop.

Bakstenen Urinoir Hoge der Aa GroningenIk vermijd vandaag de binnenstad en neem de Turfsingel, Spilsluizen, Lopende Diep naar de Noorderhaven. De Amsterdamse School ornamenten aan de Boteringebrug – ik heb net fotoboek Pronkjuwelen van baksteen: Amsterdamse School in de provincie Groningen besproken – fotografeer ik en ben blij met hun creatie aan het Hooge der Aa, een bakstenen urinoir.

Badhuisplein GroningenHet blijft maar regenen en dus stap ik vlot door langs de Westerhavenstraat, Sluiskade en Marnixkade langs het Hoornsediep. Van gasthuis achter het Hooge der Aa naar badhuis achter Theodorus Niemeyer is het niet zo ver 🙂 Aan de Paterswoldseweg zet ik het sculptuur van een meisje voor OBS De Starter op de foto en sla rechtsaf de Concourslaan op. Doorlopen tot de parkeerplaats bij de drafbaan en dan snel de kletsnatte jas uit. Het is mooi zo!