Eeuwfeest Amsterdamse School gevierd

Het Schip Hembrugstraat Amsterdam Zeeheldenbuurt 2Tijdens mijn wandelingen buiten de binnenstad van Amsterdam (zie de verslagen en het fotoalbum) werd ik regelmatig getrakteerd op gebouwen, woningen, bruggen en ornamenten van de Amsterdamse School, een bouwstijl waarvan het eeuwfeest vanaf 9 april 2016 gevierd wordt. De Amsterdamse School kenmerkt zich door gebruik van expressieve en fantastische vormen, verwant aan het expressionisme. Denk aan veel baksteen en het versieren van de gevels met torens, eigen typografie voor huisnummers en inscripties, torens, welvingen en andere organische vormen.

De Eekenhof Roombeek Enschede

De Eekenhof Roombeek Enschede

Overigens zijn niet alleen in Amsterdam, maar in veel andere steden en dorpen de werken van de aan de Amsterdamse School verbonden architecten te vinden. Zo praktijke vrijdag een foto van De Eekenhof (rechts een eigen foto) in Enschede op de voorpagina van de Volkskrant als teaser voor een 6 pagina’s tellend achtergrondartikel over de honderdjarige iconische bouwstijl.

Het is zaterdag 9 april. Klazien en ik hadden ons opgegeven bij de Capgemini personeelsvereniging Escape voor de Den Bosch Experience rond de Jeroen Bosch tentoonstelling, bierbrouwerij en kerken in ‘s-Hertogenbosch, maar waren uitgeloot. Intussen had ik een dagarrangement Amsterdam rond de Amsterdamse School in elkaar gesleuteld en boekingen gedaan. Toen collega’s van Escape zich donderdag meldden, dat er door uitval alsnog een plek voor ons was, kozen we toch voor Mokum.

Tulpen uit in Amsterdam

Tulpen en EYE Tulpfestival Amsterdam

Tulpen en EYE Tulpfestival Amsterdam

Met een eerste Seizoensretour dit jaar reizen we naar Amsterdam Centraal Station. Donderdag had de Koninklijke wandelbond Nederland (KwbN) in haar nieuwsbrief aandacht geschonken aan het Tulpfestival, waarmee de achterliggende stichting zoveel mogelijk tulpen in Amsterdam wil laten bloeien en met fiets- en wandeltochten belangstellenden langs de bloemen wil leiden.

En dus heb ik een ommetje aan de noordoever van het IJ ingevoegd. We nemen aan de achterzijde van het Centraal Station het veer naar Buiksloterweg en lopen via de Tolhuistuin over de IJpromenade langs Filmmuseum EYE en het Iepenarboretum, waar bakken vol tulpen in volle bloei staan langs het water.

De nieuwe woon units rond de Spadinalaan kruisend gaan we naar de Céramiquelaan en Bercylaan om over het Buiksloterkanaal en Sixhaven bij het IJplein weer op het veer naar Amsterdam Centraal te stappen.

Wandeling van Centraal Station naar Spaandammerplantsoen

Brug Amsterdamse School De Wittenkade AmsterdamTer promotie van de door architecten van de Amsterdamse School ontworpen panden is een mash up op een kaart gemaakt. Van het Centraal Station naar het museum Het Schip in de Spaarndammerbuurt heb ik zo met afstandmeten.nl een wandeling van zo’n 3,5km uitgestippeld. Het blijft verrassend hoe snel je van de drukte rond het stationsgebied en Jordaan in rustige straatjes belandt. Het verschil in bouwstijlen, onderhoud, de gevels en persoonlijke invulling houdt je ogen open en kijkrichting vaak omhoog. Van stenen draaiorgel achtige figuren boven een winkelpui in de Anjelierstraat en voormalige badhuizen tot iets te opzichtig biljetten van €50 uittellende jongens op de hoek van een straat in de Staatsliedenbuurt.

Het Schip Amsterdamse School 2In het Westerpark de joggers, de yoga en gymnastiekklasjes  en – zo verklaarde onze jongste dochter Marianne ‘s avonds thuis – tieners al dan niet met ouders op weg naar het VEED festival in de Westergasfabriek voor de verkiezing van de beste Youtuber van 2016. We zitten ook al in april 😉 Aan de overzijde van de spoorlijnen de Spaarndammerbuurt met de woonblokken die door de woningbouwverenigingen van arbeiders, elk keurig ten behoeve van de eigen achterban (katholiek, protestant, sociaal-democratisch, communistisch) ‘arbeiderspaleizen’ neergezet zijn. Welkom bij de Amsterdamse School!

Museum Het Schip en woonblokken Spaarndammerbuurt

Zaanse molen in facade Het Schip Amsterdamse SchoolWe zijn rond 10.50u in de lunchroom van Museum Het Schip in de Oostzaanstraat om onze excursietickets op te halen en kunnen meteen om 11u mee met een gids. Naar keuze wordt het verhaal in het Nederlands of Engels gedaan. Wij sloten ons vanwege de enorme belangstelling voor de Nederlandse gids aan bij de Engelstalige versie. De container die ik voor het voormalige postkantoor heb zien staan op de eerdere wandeling blijkt een interieur van een typisch 19e eeuwse Amsterdamse arbeiderswoning te bevatten. Geen stromend water, riool of voldoende ventilatie, en dus erbarmelijke omstandigheden voor vaak grote gezinnen. De Woningwet uit 1901 bracht daarin verandering en vormde ook de prikkel voor uitbreidingsplannen in Amsterdam.

Spreekcel in museum Het Schip voormalig postkantoor Amsterdamse SchoolBig design upfront noemen we dat tegenwoordig in de softwarontwikkeling. Een groep architecten werd belast met het ontwerp van nieuwe sociale woonvoorzieningen in de net geannexeerde gemeentegronden van Sloten. Verheffing voor het volk, het recht om met schoonheid in aanraking te komen, uitbannen van de kroeg waar het dag- of weekloon meteen wordt verbrast. Dan liever een leeszaal of postkantoor. De gids vertelt en toont niet alleen de buitenzijde van Het Schip, we mogen ook de museumwoning in en beklimmen de binnenkant van de opvallende toren. Het voormalige postkantoor dat tot 1999 als zodanig in gebruik was – nu het nog kleine museum – bevat veel aansprekende en voor de Amsterdamse School kenmerkende details die je zonder gids echt niet waren opgevallen. Terecht stelt de site: “De kleurverschillen van geel tot oranje, roze, rood en bruin/paars samen met de ongebruikelijke wijze van metselen vormen een feest voor het oog voor een ieder die dit ambachtelijke raffinement met plezier ondergaat.”

Busexcursie langs De Amsterdamse School

Busexcursie langs Amsterdamse School panden 11Twee bussen vol op deze eerste dag van het eeuwfeest. Tot in augustus kun je zelf mee met een dagelijkse busexcursie tussen Het Schip en Het Stedelijk Museum. Met auteur van geschiedenisboeken over Amsterdam Ton Heijdra hebben we een bevlogen gids die overloopt van enthousiasme voor de Amsterdamse School en De Pijp zelf verruild heeft voor een woning in Het Schip.

Over de Spaarndammerdijk, langs de Haarlemmerpoort voor een eerste kennismaking met de uitbreidingsplannnen en de beelden van Hildo Krop. Nassaukade, Frederik Hendrikstraat, Jan van Galenstraat, het Erasmuspark en Hoofdweg naar het Mercatorplein. Over bruggen, langs vroeg 20e eeuwse en Amsterdamse School huizenbouw, zicht op de grachtengordel, maar ook het onlangs gerestaureerde Sieraad, de oude ambachtschool in de Baarsjes. Dan de Jan Evertsenstraat, Witte de Withstraat en Postjesweg. Verhalen over de functionele stadsplanning, scheiding van wonen, verkeer en werken. De Hoofdweg, Surinameplein en door over de Haarlemmerstraat langs het stationsgebouw. Hoofddorpplein en Zeilbrug. De Amstelveenseweg naar het Olympisch Stadion en de Olympiaweg. Heijdra laat de Apollolaan en Minervalaan in plan Zuid zien.

Dageraad complex Amsterdamse School 5Dat er op het Muzenplein nog 8 beelden van kinderen aan het water staan, heb ik wandelend niet meegekregen. De Churchillaan, de Wolkenkrabber aan het Victorieplein en de Rijnstraat naar de Carillonstraat, waar we uitstappen. Lopend gaan we door de P.L. Takstraat, Burgemeester Tellegenstraat en de leeszaal aan het Coöperatiehof naar het complex van De Dageraad, waar we buiten op het plein koffie of thee aangeboden krijgen. We bekijken het bezoekerscentrum, maken nog een ommetje langs de boerderijwoningen aan het Henriët Ronnerplein en kunnen zowaar door een niet afgesloten hek het schoolplein van het Berlage Lyceum op om de achterzijde van de woonblokken en de ornamenten aan de school te bekijken. Ook de voorzijde van de school aan de Jozef Israëlskade verrast met voor mij nieuwe details.

Dageraad complex Amsterdamse School 2Met de bus gaan we van de Van Woustraat, Ceintuurbaan langs het Ceintuur Theater en Van Baerlestraat naar het Stedelijk Museum, waar de excursie eindigt. Hoofd en gedachten tollen dan al bij de sporen die architecten als Michel de Klerk, Piet Kramer, beeldhouwer Hildo Krop, gesteund door wethouder Floor Wibaut en burgemeester Jan Willem Tellegen mogelijk maakten.

Stedelijk Museum

Klokken in Wonen in de Amsterdamse School Stedelijk Museum AmsterdamDe Amsterdamse School zorgde niet alleen voor woningen, bruggen, scholen, badhuizen, transformatorhuisjes en leeszalen. Ook ontworpen straatmeubilair, zoals getoond in de tuin van de lunchroom van Het Schip, hoorde erbij. Het interieur als klokken, boekbanden, stoelen, banken, bedden, tafels, lampen, etc. van de Amsterdamse School was en is ook markant. Bedoeld voor de rijkeren en jarenlang genegeerd. Vandaag opent de tentoonstelling Wonen in de Amsterdamse School, waarmee het Stedelijk Museum 200 stukken laat zien aangevuld met films over de woningbouw, het interieur van het Scheepvaarthuis aan de Prins Hendrikkade en een hoek om je eigen Amsterdamse School-klok te maken.

Eerlijk gezegd boeit de rest van het museum ons minder. Afgezien van schilderijen van Vincent van Gogh, Piet Mondriaan en Charley Toorop, zijn we iet zo van 20e eeuwse ‘moderne kunst’.

Stadswandeling via Albert Cuypmarkt en grachtengordel

Versiering boven Albert Cuypstraat AmsterdamOp verzoek leid ik Klazien naar de Albert Cuypmarkt. Kan ze die ook weer van haar bucket list afstrepen. De vele wandelingen door de hoofdstad maken me behoorlijk bekend met het stratenplan, zo merk ik. We trekken terug naar het station, maar niet zonder eerst rond de Nieuwmarkt bij Downtown Burger American Diner te eten. Het is mooi geweest als we 18.07u de intercity naar Lelystad pakken.

Het museum Hildo Krop in Steenwijk is aan de lijst nog te bezoeken musea toegevoegd.