David Grossman – Uit de tijd vallen

uitdetijdvallenEen verhaal in stemmen. Flarden van afwisselende personages, zoals een nettenboetster, hertog oude schoolmeester, stadschroniquer, hertog, vroedvrouw, schoenmaker en een centaur, allen zoekend naar hun geliefde, maar overleden kind. David Grossman verloor zelf zijn zoon en soldaat Uri verloor in de strijd tussen Israël en de Palestijnen. Uniek is zijn verlies niet. In Uit de tijd vallen (2012) weeft hij de worsteling dat ouders hun kinderen overleven, niet kunnen loslaten, graag hen ‘daar’ willen ontmoeten en het leven moeten hervinden tot een bijzonder boek. Hij mengt genres om de veelzijdigheid en emotionele lading van rouwverwerking vorm te geven. Of het nu Lili, Adam, Michaël, Channa, Adam of Oewi is. “De poëzie is van mijn rouw de taal.” (p.121) en “De rouw wordt met de jaren ouder, maar op sommige dagen is die nieuw en fris. Zo ook de woede over alles wat je is ontnomen. Maar je bent niet meer. Je zelf is er niet meer. Je bent buiten de tijd. Hoe leg ik het je uit, als ook de uitleg vastzit in de tijd? Eens vertelde mij een man uit een ver land dat daar als iemand omkomt in een oorlog van hem wordt gezegd: ‘Hij is gevallen’. En zo ook jij: je bent gevallen ut de tijd…..Ik zie je wel, maar raak je toch niet aan, ik reik niet tot je met mijn tijdantennen.” (p.48).

Knap gecomponeerd, dat ben ik van Grossman gewend. Complimenten ook voor Ruben Verhasselt die structuur en taalspel intact liet bij het omzetten van Hebreeuws naar Nederlands. De auteur schreef ruim 2 jaar aan dit 144 pagina’s tellende werk. Reken maar dat het met tranen gepaard is gegaan. De uitnodiging is aan de lezer – hoe bevreemdend de opzet ook mag lijken – dit universele, herkenbare thema eens zo te ervaren.

Over de auteur

David Grossman (1954) is een van Israëls beroemdste schrijvers en als pleitbezorger van een ‘twee staten oplossing’ een van de meest gehoorde stemmen van zijn land. De roman Zie: liefde (1990, opnieuw uitgegeven in 2008 en 2015) betekende zijn internationale doorbraak. Zijn werk omvat behalve essays, kinderboeken en een toneelstuk inmiddels acht romans, waaronder Het zigzagkind(1996), Jij bent mijn mes (2000), De stem van Tamar (2002), De uitvinder van geheimen (2003) en Haar lichaam weet het (2004). De auteur, die ook jarenlang werkte als radiomaker, ontving eredoctoraten van de universiteiten van Leuven en Florence. Zijn werk is in meer dan twintig talen vertaald en bekroond met talloze prijzen, het meest recent met de prestigieuze Geschwister Scholl-Preis in Duitsland.

Grossman is vader van drie kinderen en woont met zijn gezin in een voorstad van Jeruzalem. Zijn zoon Uri, die het ontstaan van deze roman intensief volgde, sneuvelde in de zomer van 2006 in Libanon toen zijn tank slechts een paar uur voor het begin van de wapenstilstand werd getroffen. Na een week van rouw hervatte Grossman het werk aan Een vrouw op de vlucht voor een bericht. Het grootste deel van het boek was al geschreven. Maar ‘het klankbord van de werkelijkheid waarin de laatste versie tot stand kwam, was meer dan wat ook veranderd.’