Met WS78 sporen in en om Amersfoort wandelen

Wandelaars op weg bij De Rijtuigenloods AmersfoortDe routebouwers Ephrem Jacobs en Hermien van den Heuvel van WS78 hebben voor vandaag eern aantal sporen in en rond Amersfoort uitgezet tot een 40km wandeling. Geologie, cultuur, spoorlijnen, militaire bases en oorlogsverleden, beekvalleien, een historische stad, de spoorlijnen en ontwikkerlde natuurgebieden. De eerste 10 kilometer rond en door het oude centrum van Amersfoort. Daarna de buitengebieden in. In de omgeving van Soest het in 2014 opengestelde landgoed De Paltz en Vliegbasis Soesterberg. Met een Kruidvat Dagkaart is mijn treinvervoer tussen Ommen en Amersfoort gedekt en ontspannen.

Verkeerstuin – Jacob Catslaan Amersfoort (10km)

Start en finish is vandaag bij de Verkeerstuin in het Soesterkwartier acher het station. Het is binnen een drukte van belang. Ruim 500 deelnemers, één wc en een paar inschrijfbalies. Mari Smits en zijn vrouw zijn ook van de partij. Met Mari loop ik de eerste 10 kilometer samen op. Even voor 9u schikken door een steegje om vervolgens in straf tempo weer richting station te lopen langs het voormalige Wagenbedrijf Amersfoort, dat van 1904-2000 dienst deed. Het Wagenwerkplaats gebied is deels opnieuw ontwikkeld, een aantal gebouwen wordt gebruikt door bedrijven en restaurants.

Kleurrijke woinngen aan Kleine Koppel Amersfoort

De Kleine Koppel

Verderop aan de Piet Mondriaanlaan en het Smallepad is het effect van de stadsvernieuwing beter zichtbaar. Ik heb een decennium geleden tijdens opdrachten voor toenmalig Fortis ASR de nieuwbouwhuizen en winkels aangelegd zien worden. Nu staat nota bene een deel van de panden van De Amersfoortse Verzekeringen leeg. Veel vernieuwing ook aan de Kleine Koppel langs de Eem, als we de Koppelpoort en het spoor gepasseerd zijn. Waar poppodium De Kelder (nu: Fluor033 met een knipoog naar Prodent) ooit verloren aan een voormalig industrieterrein verstopt lag, kun je nu hip flaneren of een terrasje pakken. De gevel van de oude Prodent fabriek staat er nog. Jaren ’50 arbeiderswijken als Jericho en Jeruzalem en De Koppel brengen ons aan de stadsmuur van de oude binnenstad.

Zicht op OLV Toren Amersfoort

Zicht op OLV Toren Amersfoort

In het centrum komen we langs de grachten met overgebleven delen van de twee stadsmuren. Muurhuizen, de binnenste ring, is de oudste. We zien delen van beide ringen. De zon schijnt uitbundig en het is al gezellig druk in de stad. Natuurlijk steken we het OLV Kerkhof over met de markante Onze Lieve Vrouwen toren die sinds vorig jaar een 1700 kilo zware bronzen Pelgrimsdeur heeft. De OLV kerk is door een buskruitontploffing in 1787 ingestort. Vanaf het ontstaan van het kadaster in 1832 is dit het kadastrale middelpunt van Nederland. De assen zijn in de bestrating aangegeven.

Via een ander deel van Muurhuizen en de plantsoenen langs de buitenste stadsmuur verlaten we het centrum. Na het oversteken van een goederenspoorlijn (de PON lijn) komen we in het Van Stolbergpark, voorheen een exercitieplaats omgeven door kazernes met namen als Adolf en Lodewijk. Nu zijn het woonkazernes, met oude en nieuwe rijen huizen achter elkaar.

We lopen verder naar het zuidwesten voor een eerste korte rust met aspergesoep van de organisatie. Ik laat Mari hier achter (in vol vertrouwen dat hij op eigen kracht ‘m wel uitloopt ;).

Klein Zwitserland – De Soester Duinen (10km)
Monument De Stenen Man Kamp Amersfoort

Monument De Stenen Man Kamp Amersfoort

In de crisisjaren werd in de heuvels net buiten de stad het bos Klein Zwitserland aangelegd. Langs de route ligt de Galgenberg, waar vroeger ter dood veroordeelden werden opgehangen. Na een mooi uitzicht op de Stichtse Rotonde (tot in mijn tienerjaren onderdeel van de E8 van Deventer naar Utrecht) komen we bij Kamp Amersfoort. Ik bedenk me, dat de belofte om hier apart naartoe te gaan uit juni 2012, toen ik geen zin had om vanuit Amersfoort deze lus via het vroegere doorgangs- en strafkamp mee te pakken onderweg naar Harderwijk, eindelijk ingelost is. Kamp Amersfoort was in de Tweede Wereldoorlog een gewelddadig doorgangs- en strafkamp van de Duitse bezetter (SS). Van 18 augustus 1941 tot 19 april 1945 hebben hier ongeveer 37.000 mensen voor korte of langere tijd gevangen gezeten. We lopen door een loopgraaf, gaan langs het monument “De Stenen Man” met de de 320 meter lange schietbaan.

Ook de Eerste Wereldoorlog heeft sporen in Amersfoort achtergelaten. We wandelen langs het Belgenmonument, dat België uit dankbaarheid voor de opvang van gevluchte militairen en burgers tijdens de Eerste Wereldoorlog aan Nederland schonk. Het is in omvang het grootste monument van Nederland. In de middelste toren bevindt zich een carillon, dat regelmatig bespeeld wordt door leerlingen van de Amersfoortse Beiaardschool.

We trekken verder langs de Bernardkazerne en de Vlasakkers, over het Monnikenbospad. Aan de andere kant van het uitgestrekte bos is het restaurant De Soester Duinen, waar een ‘grote rust’ is ingericht. Ik houd het bij toiletbezoek, om verderop aan het Heezerspoor even wat te eten en te drinken.

Soestduinen – Soesterberg – Landgoed De Paltz (11 km)
Vliegtuig bij Nationaal Militair Museum

Nationaal Militair Museum

Het gaat verder door het vroegere militair oefenterrein De Stompert en het Burgemeestersbos naar de entree van de voormalige Vliegbasis Soesterberg. Buitenom langs het in december 2014 geopende Nationaal Militair Museum. Naast gluren door de glaswand naar de tentoongestelde militaire voer- en vliegtuigen, staat buiten ook Nederlands en Amerikaans materieel opgesteld. Leuk om op een startbaan de toestellen te kunnen fotograferen. Vanaf een voormalige radarheuvel zien ik de start/landingsbanen, het sheltergebied en in de verte de skyline van Zeist en Utrecht. De route gaat de heuvel af, en veel wandelaars vragen hardop of dit wel de moeite van heen- en teruglopen waard is. Ja dus. En wat let je om gewoon de route te volgen. Het valt vandaag sowieso op, hoeveel wandelaars regemalig behoorlijke stukken afsnijden.

De vliegbasis is tegenwoordig eigendom van de provincie Utrecht. Het beheer van het beschermde natuurgebied wordt door Utrechts Landschap verzorgd. Prikkelend ‘duizend bommen en granaten’ genoemd, mag je langs de munitiebunkers en de pads wandelen. Onderweg is het zwarte kunstobject Model Former Soesterberg Airbase (een abstracte verbeelding van de basis, gemaakt van de hier gevonden voorwerpen) te zien. Naast het park ligt het landgoed De Paltz. Om bij de koffie en theerust te komen, lopen we door en langs een enorme kuil van de zandafgraving uit de vorige eeuw. In het witte huis langs het grote grasveld zit het Herman van Veen Arts Center. Het Utrechts Landschap heeft er tegenover een blokhut voor de koffiepost beschikbaar gesteld.

Landgoed De Paltz – Lange Duinen – Korte Duinen – Soesterkwartier (11km)
Landgoed De Paltz 1

Landgoed De Paltz

Je kunt pas anderhalf jaar wandelen in dit landgoed. Links en rechts klinken de complimenten voor de routebouwers die zoveel moois en net opengestelde terreinen hebben meegenomen. Na een spoorwegovergang lopen we door voormalige militair magazijncomplex Jessurunkamp, de Lange Duinen en de Korte Duinen. Dankzij de regen van de afgelopen dagen is het zand stevig. Inclusief de heuvels is het een goede oefening voor de kuiten. Midden in het bos is camping ‘t Monnickenbosch, waar de fruitpost is ingericht. Nog maar een stuk appel dan. Het uitzicht op de bosvijver achter het Bosbad van Amersfoort is mooi. We lopen langs Out In Action, een outdoor klimpark het bos uit. Rest nog de lange Soesterweg om weer bij de Verkeerstuin te komen. Het is 15.50u, en dus stap ik na het afmelden snel door om de 16.07u intercity naar Zwolle te kunnen pakken.


Zie ook het fotoverslag en uitgeschreven verslag van Mari Smits. Alfred Klink plaatste 135+ foto’s van de tocht op Facebook, Marijke en Peter delen er tientallen kiekjes.