Tommy Wierenga – Dit zijn de namen

ditzijndenamenDit voorjaar werd ik door Bert Reining getipt Tommy Wieringa‘s roman uit 2012 Dit zijn de namen te lezen. Bruikbare tip, een dankbare leesdag in april. Een fictieve grensstad in de Russische steppe. Twee verhaallijnen die gaandeweg samenkomen. Pontus Beg, politiecommissaris die carrière wil maken, zijn vleselijke lusten tot een maandelijkse intieme omgang met zijn huishoudster moet bewaren en zoekende is naar zijn joodse wortels. En een groep van 14 economische vluchtelingen die door mensensmokkelaars tegen betaling de grens worden overgezet en losgelaten. De groep zwerft rond, berooft boeren en burgers van wat eetbaar is, dunt gaandeweg uit op een eindeloze helletocht. Ingerekend in het Michailopol van Pontus wordt het restant, twee mannen, een vrouw en een jongen geprest om hun achtergrond en doel te verklaren. Als een hoofd van een neger gevonden wordt in de bagage, is er natuurlijk ook een misdrijf dat verklaar moet worden.

Hoe lastig het is als proseliet te lernen wat Jood zijn inhoudt, wordt stapsgewijs helder. De rite de passage van Beg loopt parallel aan die van Saïd Mirza, de jongen die hoe dan ook wilde overleven. Een naam hebben en geven aan een persoon maakt hem of haar iemand. Als naam- en statenlozen rondzwerven maakt de levende tot dode (ondoden in de bewoording van Wieringa) en de steppe tot een uitzichtloze, troosteloze rondgang. De hel op aarde voor de eenzame zwerveling. Is er verlossing nodig? En kan de mens zichzelf verlossen, zonder God? En welke naam of namen heeft God eigenlijk? Maakt orthodox christelijk, zoals de gewoonte in de omgeving, of Confuciaans zoals de plaatselijke Chinees, of Joods zijn uit? En wat is in wezen een samenleving? Wie is te vertrouwen?

Dit zijn de namen schildert de omgeving en relaties voortreffelijk. Het taalgebuik, de afwisseling in expliciete scenes en juist het verhullende als het gaat om een aantal seksueel getinte handelingen, brengen de karakters – hoe doods ook – tot leven. Wieringa heeft de joodse gebruiken en bijbelse achtergronden goed bestudeerd en knap vervlochten in de verhaallijn.

Over de auteur

Tommy Wieringa (1967) schreef onder andere de romans Alles over Tristan (Halewijnprijs, 2002), Joe Speedboot (F. Bordewijkprijs, 2006) en Caesarion (mei 2009). Zijn reisverhalen werden gebundeld in Ik was nooit in Isfahaan (2006). In 2007 verscheen De dynamica van begeerte. Op 4 oktober 2012 verscheen zijn nieuwe roman Dit zijn de namen. Het boek werd in 2013 bekroond met de Libris Literatuurprijs en de lezersprijs van de Gouden Boekenuil.