Wandelen van Harderwijk naar Lelystad

GO-flevolandDe wandelgids Wandelen naar het hart van Flevoland, volgens Maarten Metz en Lourens Vellinga het land art observatorium van Robert Morris, tegenwoordig strak naast de Hanzelijn tussen Zwolle en Lelystad en de N307 tussen Lelystad en Dronten, beschrijft vanuit 12 plaatsen aan de voormalige Zuiderzee een wandeling tussen de 25 en 58 kilometer. Openbaar vervoer van en naar de startplek op een willekeurige zaterdag is echter onmogelijk of een schaars goed. Om tot praktische invulling te komen is dus eigen aanpassing en creativiteit nodig. Geeft niks, want dat maakt een wandeling tot de jouwe.

Straat achter Smeepoort HarderwijkVandaag heb ik de Friese Lange Afstands Lopers (FLAL) niet vergezeld in Kraggenburg in de Noordoostpolder, ook Flevoland. Hun Kadoelermeer tocht was op veel punten gelijk aan de afgelopen herfst met de SWOS gelopen Kleurentocht vanuit Zwartsluis. De basis voor de wandeling vandaag ligt in de in het boekje beschreven route vanuit Harderwijk, het LAW 1-2 Pionierspad en een op afstandmeten.nl uitgezette route vanaf de Bataviahaven naar het station Lelystad Centrum.

Harderwijk – Biezenburcht

De auto mag uitrusten op de P+R bij station Harderwijk als ik voor achten de GPS logger aan zet en via de Stationslaan richting de binnenstad loop. Opvallend veel kerken in deze voormalige havenstad. De Smeepoort door richting Kerkplein. Links nog meer doorkijkjes naar stadspoorten, het Burgerweeshuis, het Kerkplein en verderop de Markt met een grote Muziekschool. De plaatselijke middenstand zet de deuren al open, de bakkers hebben hun eerste klanten. Gezellige binnenstad zo te zien. Via de Vuldersbrink en Waltorenstraat loop ik het stadscentrum uit richting de haven waar een windmolen nu nog vrij spel heeft. Erachter ontwikkelt Harderwijk de woonwijk met recreatiestrand Waterfront.


Vruchtbaarheidsbeeld van de drooggevallen polder HarderhavenParallel aan de N302 ringweg door het in 2002 geopende aquaduct onder het Veluwemeer – de tijd van wachten bij de sluizen was voor weg- en waterverkeer eindelijk voorbij – door. Een eenzame fietsster groet vriendelijk ondanks de kou. Zolang je in beweging blijft, heb je geen last van de vorst. Later vandaag miezert het nog wat, maar ook dat drukt de pret niet. Aan de overzijde in Harderhaven staat een bronzen vruchtbaarheidsbeeld in 1960 gemaakt door Charlotte Dorothee barones van Pallandt. Achter me is de skyline van Harderwijk in het spel van ochtendzon en mist over het Wolderwijd fotogeniek. Dan is het voorlopig simpel: volg de Knardijk. Bij de drooglegging van de polder Oostelijk Flevoland in 1957 was het de zuidelijke buitendijk, dat het nieuwe land en het IJsselmeer scheidde. Na de inpoldering van Zuidelijk Flevoland in 1968 werd de Knardijk een binnendijk. Je zou ‘m helemaal kunnen verwijderen, maar als typisch Nederlands cultuurelement in het polderlandschap blijft ‘ie maar lekker liggen.

Biezenburcht aan KnardijkRechts in het nieuwe land ligt het natuurreservaat Harderbroek. Rietsnijders kunnen hier hun biezen pakken. Bezoekers kunnen in kleine gedeelten wandelen. Vanaf de Knardijk mag je alleen toekijken. De bevroren watergangen zouden me wel jeuken als het ijs dik genoeg is om er schaatsend toch een kijkje te nemen. Bij de vanochtend nog gesloten Biezenburcht neem ik een eerste rust. Het in de vorm van een pentagon in baksteen vormgegeven Biezenburcht is ontworpen door Ton Alberts en Max van Huut die ook de markante gebouwen van de Gasunie in Groningen en het ING hoofdkantoor in Amsterdam Zuid-Oost ‘bedachten’.

Biezenburcht – Tong van Lucifer

Knardijk ook grote stukken onverhardWaar de Zeewolderdijk linksaf gaat, volg ik de Knardijk. Waar het geasfalteerde fietspad van de dijk afgaat, blijf ik op de dijk zelf lopen. Ook op het bevroren gras stapt het lekker door. Bij de Hoge Knarsluis en de passage van de N305 een klein ommetje, voor de rest hoog boven de polders links en rechts uitzicht op windmolens, grote landbouwpercelen, vermeerderingsbedrijven, lanen en wegen. En omdat ik toch genoeg tijd heb om om me heen te kijken, valt een vos onderaan de dijk me echt wel op. Hij ziet me ook, en besluit – gelukkig na het indrukken van de ontspanner – weg te rennen. De Knarbossen laat ik liggen. Midden in de winter kun je er dwars doorheen kijken. De windmolens maken eigenlijk vrij weinig geluid, bouwwerkzaamheden aan stallen verderop en het verkeer op de snelweg A6 des te meer. Als beloning voor het kilometers rechtdoor wandelen is mijn tweede rust op één van de om de 200m op de dijk aangebrachte stenen markeringen bij de Tong van Lucifer.

Lage Knarsluis – busstation Lelystad Centrum

Herten in struikgewas Oostvaardersplassen langs Knardijk 3Achter dit kunstwerk ligt de Lage Knarsluis, een evenknie van de Hoge, beide bedoeld om bij een doorbraak van de buitendijk met het IJsselmeer of een van de randmeren gesloten te kunnen worden en zo de overstroming te beperken tot hetzij Zuidelijk of Oostelijk Flevoland. Het natuurgebied Oostvaardersveld aan de Keersluisplas is sinds mei 2013 op de 5e Zeearend wandelmarathon van Peripatoo rond de Oostvaardersplassen flink op de schop genomen. Opvallend in de ‘nieuwe natuur’ is het puinpad vol stukken plastic, koperdraad, etc. Dat hadden van mij liever houtsnippers, schelpen of zand mogen zijn. Terug op de Knardijk is er meer leven (auto’s, fietsers en een enkele hardloper). Het natuurgebied Hollandse Hout blijft ditmaal rechts liggen. Links achter het gaas rond de Oostvaardersplassen struinen veel herten. Het kost geen enkele moeite de nieuwsgierige dieren op de foto te krijgen. Meer mensen willen dit trouwens deze zaterdagmorgen. Anderen zagen op de dijk enkele van de achter het gaas veelvuldig omgezaagde bomen tot op voor de open haard bruikbare lengte.

Klasema boom Lelystad Oostvaardersdijk - oudste boom van Flevoland uit 1950Aan het eind van de Knardijk verder over de Oostvaardersdijk naar het noordoosten. Links het Markermeer, rechts ‘t Bovenwater. Verderop ligt Lelystad-Haven, de oudste stadswijk met de pioniershuizen uit 1951, het gemaal Wortman en de Noordersluis. De ir. M. Klasema-boom uit 1950, keurig met hek erom, is de oudste boom in Flevoland. Hij oogt niet heel springlevend meer. Tussen Lelystad-Haven en Bataviahaven een opvallend stuk onbebouwd zandgrond tussen stad en Oostvaardersdijk. Je waant je haast in de duinen. In de Bataviahaven staan veel huizen te koop. Veel bewoners van Saerdam hebben een verrekijker voor de ramen staan. Gluren naar de buren, in dit geval de Zittende man en het Markermeer.

Standbeeld voor ir Lely op Stadhuisplein LelystadVoor het laatste deel heb ik instructies uitgeschreven om over de Punterbrug door de Punter, dan de Koggebrug met Kogge en de Schouw naar het centrum door te steken. Bij aankomst op het busstation Lelystad Centrum heb ik nog een kwartier speling. Dus ga ik nog even door de Kroon Passage naar het Stadhuisplein om de Zuil van Lely, het standbeeld voor de naamgever van de stad, ir. Cornelis Lely te fotograferen. Lelystad is dit jaar 35 jaar een zelfstandige gemeente. Connexxion bus 148 brengt me na 36,5km wandelen in een half uur weer in Harderwijk.