Wandelen over de Spoordijk van Stadskanaal naar Assen

Wandelen over Oude Spoordijk Stadskanaal - Gasselternijeveen 2De 30km lange spoordijk die het in de jaren ’70 afgebroken traject markeert van de NoordOosterLocaal-Spoorweg Maatschappij (NOLS) tussen Stadskanaal en Assen kun je als wandelaar in elk seizoen zonder gevaren belopen. De voor meer dan 90% onverharde route wandel ik vandaag alleen zonder me een minuut te vervelen. Van 15 juni 1905 tot 5 mei 1947 boemelden heel wat reizigers over het spoor van de NOLS. Daarna moest de trein plaats maken voor de bus en werd uiteindelijk in de jaren zeventig ook het goederenvervoer gestaakt. Het tegenwoordig als Vechtdallijn door Arriva geëxploiteerde deel van een andere voormalige NOLS tak (Emmen-Zwolle) zie ik volgende week maandag wel weer. Nu nog een week vakantie!

Ik zet de auto ‘s morgens om 8.45u in Stadskanaal in de Stationsstraat met zicht op het stationsgebouw, dat nu beheerd wordt door de Stichting Stadskanaal Rail (STAR), waar één van mijn oud-studiegenoten (een treinen freak) vrijwilliger is. De STAR heeft diverse nostalgische locomotieven en rijtuigen waarmee een ritje gemaakt kan worden tussen Veendam en Musselkanaal, gisteren nog een winterrit. Het is er nu uitgestorven en spekglad op de klinkers. Ik kijk wat rond op het emplacement, behoedzaam manoeuvrerend om niet hier al onderuit te gaan. Dan met de routebeschrijving Wandel de Spoordijk 02(Stadskanaal-Assen) van wandelweg.nl in de hand – nee, navigeren is vandaag niet moeilijk – langs het kanaal richting de Spoordijk.

Hier sloot de voormalige spoorlijn Assen – Stadskanaal aan op de lijn Zuidbroek – Stadskanaal – Ter Apel Rijksgrens (de huidige museumspoorlijn Veendam – Stadskanaal – Musselkanaal). De provinciegrens (alleen op de kaart zichtbaar) en het 1e Dwarsdiep over. Recht zo die gaat tot aan Gasselternijeveen, met links de provinciale weg N378 waarover ik net nog met de auto reed. Een bakstenen spoorbrugruïne en vooral veel kiezels onder de schoenen. De rookpluimen uit de schoorstenen van AVEBE zijn van veraf te zien. Het maaiveld rechts ligt meters lager, veel akkers en veel jong bos.

Korenmolen De Juffer GasselternijeveenIn Gasselternijeveen, waar een eigen station was, is de dijk onderbroken. Een kleine omweg door het dorp, langs het Hunzepark en de tot meanderende beek omgetoverde Oostermoersevaart (Hunze) met op de oever korenmolen De Juffer. Aan de overzijde van de weg wacht de oude spoordijk weer. Rechts, maar dan weer meters lager slaan ook op maandagmorgen liefhebbers een balletje op de 18 holes golfbaan Semslanden. Het buurtschap Kostvlies laat ik rechts liggen. In het Ravijn, waar de spoorlijn is ingegraven in de Hondsrug om zo vlak mogelijk te kunnen blijven rijden, was ik al eerder op het Drenthepad geweest. Nu zijn mijn schaduwen langer en mag ik ook langer rechtdoor lopen naar Gieten.

In Gieten is de spoordijk deels onderbroken. Over een verhard fietspad slingerend langs bedrijfspanden, het distributiecentrum van de Coop Supermarkten en een brandweerman die het voorterrein van ‘zijn’ kazerne strooit. Met het gewone verkeer via het viaduct de N34 over, daarna over het fietspad naar rechts weer richting de spoordijk.

Wandelbank landgoed natuurbegraafplaats Hillig MeerBij de doorgaande weg Rolde-Gieten loopt het spoor dood bij camping De Schaopvolte. Een stuk rails ligt er strak bij. Het voormalige station Eexterhalte uit 1929 dient nu als receptiegebouw op de camping. Na 1,5km over een fietspad langs de doorgaande weg naar Rolde gaat het voorbij bushalte Boswachterij rechtsaf, de natuurbegraafplaats Hillig Meer op, weer naar de spoordijk.

Waar in de beschrijving nog wordt gewaarschuwd niet de N33 over te steken en een ommetje te maken, kan ik na de dit jaar uitgevoerde verbreding door een nieuwe voetgangerstunnel Oude Spoorlijn wel snel aan de overzijde verder over de spoordijk naar Rolde. Ook dit stuk is bekend terrein. Ik wandelde er op de Loop van de Drentsche Aa. Na de brug over het Rolderdiep en de kruising met de Koelandsdijk, waar de rails in het asfalt nog aan vroeger herinneren, volgen de hunebedden D17 en D18 en het station Rolde. Dit is nu in gebruik als woonhuis. Aan de achterzijde zijn de stationsnaam en bijgebouw met ROLDE erop goed te zien. Aan de voorzijde is het gewoon goed geconserveerd, maar zou een leek er niet direct een station in zien.

Informatiepaneel Spoorlijn Assen - StadskanaalAlsmaar rechtdoor Rolde weer uit, Balloo aan de rechterhand tot aan het Deurzerdiep, waar de spoordijk een stuk afgegraven is. Een informatiepaneel over de ANWB route Wandelspoor, dat deels de spoordijk ‘meeneemt’ verleidt bezoekers verder te kijken. De spoordijk wordt na kruising van wegen in Assen-Oost het Oud-Spoorpad, mooi verweven in de stadse bebouwing. De ruime bocht in het tracé sluit aan op de lijn Groningen-Zwolle. Een informatiebord over de spoorlijn markeert het einde van de Oude Spoordijk.

Nieuw-Assen met een eigen schildersbuurt, nog 534 stappen tot het station, is hier in aanbouw. Makkelijker dan in de beschrijving kun je tegenwoordig gewoon de straat langs het spoor blijven volgen en bij het NS station de tunnel door, richting aansluitende trein of bus. Na 13.30u ben ik terug, dat betekent nog ruim een half uur wachten in de kou op de eerstvolgende Qbuzz lijn 24 terug naar Stadskanaal. Die slingert meer door de provincie (langs Rolde, Borger en Nieuw-Buinen) dan de spoorlijn, maar is goed bezet.

Aandachtspunt, dat ook niet in de routebeschrijving staat, is de weg terug vanaf het busstation Stadskanaal. Dat bevindt zich zo’n 1,5km zuidelijker dan het STAR stationsgebouw. Op de lokale ANWB wegwijzers in de ‘binnenstad’ staan allerhande lokale bestemmingen, maar niet de STAR of museumspoorlijn. Zoek het kanaal op (linksaf vanaf busstation) en dan rechtsaf, doorlopen tot de brug bij de Stationsstraat en daar linksaf. Onderweg zijn er genoeg winkels, fotogenieke huizen uit de geschiedenis van turfstekers en ontginning, en nieuwbouw te bekijken.


Neem de details van de GPS registratie niet te serieus. Ik zie dat het traject wel heel vrijelijk is ingetekend. Continu onder de bomen lopen, heeft gevolgen voor het contact met de satellieten 😉