Eerste indrukken van de Bijbel in Gewone Taal

Bijbel in gewone taalIn de Bijbel in Gewone Taal staat de begrijpelijkheid van de tekst voorop. Zeg maar het B1-taal project voor het Nederlands Bijbelgenootschap. In totaal zijn ‘slechts’ 3800 Nederlandse woorden gebruikt, in tegenstelling tot zo’n 10.000 in de Nieuwe Bijbelvertaling uit 2004. De teksten in de Bijbel in Gewone Taal bestaan uit woorden die iedereen kent. De zinnen zijn niet te lang en lopen goed. De tekst is duidelijk opgebouwd. Lastige beeldspraak wordt verduidelijkt. De lay-out is overzichtelijk, met korte stukken tekst waar een kopje boven staat.

In de afgelopen 10 jaar kwam naast de al genoemde Nieuwe Bijbelvertaling – we lezen deze als standaardvertaling thuis en deze gaat mee naar de kerk – zowel de Naardense Bijbel (2004, een letterlijke woord-voor-woord vertaling uit, die prima voor studiedoeleinden is, maar niet prettig leesbaar is; ik heb deze alleen elektronisch als onderdeel van het Online Bijbel abonnement bij Importantia. Later dit jaar verschijnt een herziene versie), de Herziene Statenvertaling (2010, deze heb ik elektronisch en als papieren Bijbel gekregen. Hoewel ik géén liefhebber van de eerste Statenvertaling, de bron van vele archaïsmen en ‘tale Kanaäns’ in kerken en de ‘herziene’ nog niet in mijn lees- en studiegewoontes is opgenomen, zijn er veel medegelovigen die blij zijn met deze vertaling).

Al bladerend bij een gemeentelid in diens kersverse Bijbel in Gewone Taal op 5 oktober gaf de indruk meer met een opvolger van de Groot Nieuws Bijbel (1983) te maken te hebben. Waar Het Boek een parafrase en géén vertaling is, staat de toegankelijkheid voor de moderne lezer hier voorop. Waar groep-8’ers bij hun afscheid van de CNS de afgelopen decennia eerst een NBG 1951 vertaling, daarna een Groot Nieuws Bijbel versie en de afgelopen jaren een Nieuwe Bijbelvertaling meekregen, lijkt me de Bijbel in Gewone Taal een prachtige en waardige opvolger. De suggestie is al doorgegeven aan de schooldirecteur. Juli 2015 gaan we zien wat het wordt.

Eerste indrukken, zo wat verzen
  • Om je een indruk te geven van de leesbaarheid heb ik zo wat verzen genomen:
    “Toen Zimri zag dat het leger in de stad was, sloot hij zich op in het paleis. Hij stak het in brand, en hij stierf in de vlammen. Dat gebeurde omdat hij dingen gedaan had die de Heer slecht vond.” (1 Koningen 16 verzen 18-19).
  • “De Heer zorgt voor mij, zoals een herder voor zijn schapen zorgt. Hij geeft me alles wat ik nodig heb.” (Psalm 23 vers 1)
  • “Een sterke vrouw is veel waard, ze is meer waard dan de mooiste edelstenen. Haar man vertrouwt op haar, en daarom gaat het goed met hem. Ze geeft hem geluk en vreugde, haar leven lang.” (Spreuken 31 verzen 10-11).
  • “Gods dienaar heeft pijn gehad, hij heeft voor ons geleden. Hij heeft onze ziektes en onze pijn gedragen. Wij dachten dat God zijn dienaar liet lijden om hem te straffen. Maar God heeft hem gestraft voor ons. Gods dienaar is mishandeld voor onze fouten, hij is gedood voor onze zonden. Want wij luisterden niet meer naar God, we leken wel verdwaalde schapen. En Gods dienaar moest onze schuld dragen. Omdat hij gestraft werd, hebben wij nu vrede. Omdat hij geslagen is, zijn wij genezen.” (Jesaja 53 verzen 4-6).
  • “Jezus vroeg aan de man: ‘Hoe heet je?’ Hij zei: ‘Ik heet Leger. Want er zit een leger kwade geesten in me.'” (Marcus 4 vers 9).
  • “Je zou kunnen vragen: ‘Waarom wordt God dan boos als mensen verkeerde dingen doen? Hij beslist toch zelf of iemand hem wel of niet gehoorzaamt?’ Dan zeg ik: Luister, jij bent een mens. Hoe durf je dan zo over God te spreken? Heb je ooit een pot horen vragen aan de pottenbakker: ‘Had je mij niet anders kunnen maken?’ De pottenbakker beslist wat hij doet met zijn klei. Van hetzelfde stuk klei kan hij een prachtige vaas maken, maar ook een heel gewone pot. Net zo beslist God zelf wat hij doet.” (Romeinen 9 verzen 19-21).
  • “Als je eet van het brood en drinkt uit de beker, doe dat dan met respect voor de andere gelovigen. Anders is de maaltijd niet tot eer van de Heer. En dan maak je alles wat de Heer voor ons gedaan heeft, belachelijk. Kijk dus eerst kritisch naar jezelf! Ga pas daarna samen met anderen de maaltijd vieren tot eer van de Heer.” (1 Korintiërs 11 verzen 27-28).
  • “Dankzij de heilige Geest hebben wij allerlei bijzondere krachten. Toch is er maar één heilige Geest. In de kerk hebben mensen allerlei taken gekregen. Toch is er maar één Heer. Door Gods macht kunnen christenen allerlei wonderen doen. Toch is er maar één God. En het is God die ons al die verschillende dingen laat doen.” (1 Korintiërs 12 verzen 4-6)
De tekst van toen in de woorden van nu

Aan tafel valt op hoe plezierig deze bijbelvertaling leest. Anders dan een medewerkster van een plaatselijke christelijke boekhandel wil ik een vertaling niet koppelen aan het opleidingsniveau van de lezer. Thuis zit een groep 8’er die kandidaat is voor gymnasium, een 2e klasser gymnasiaste, een 4e klasser VMBO Theoretische Leerweg ganger, een MBO+’er en een cum laude afgestudeerd doctorandus. Voor alles is een tijd. Er is zowel vakantielectuur als literatuur. Er zijn veel boeken voor zowel kinderen als volwassenen in een vorm van Nederlands dat tegenwoordig niet meer gesproken of geschreven wordt. En dat zie je ook in bijbelvertalingen terug. We merkten het bij het lezen uit de NBG51, maar evengoed bij de kinderboeken van Annie M.G. Schmidt en W.G. van der Hulst. Ben je benieuwd naar de keuzes die de vertalers maakten, is er een speciaal begeleidend boek uitgebracht. Ik ben blij met de Bijbel in Gewone Taal.