Met Klaas Smelik in een half uur het Israëlisch-Palestijns conflict te lijf

tikva of nakbaEen maand geleden was dr. Klaas Smelik te gast bij Freelunch. Het conflict tussen Israël, de Palestijnen en de Arabische wereld is een onderwerp waarvoor veel aandacht is. Partij kiezen lijkt onvermijdelijk, vaak zonder afdoende geïnformeerd te zijn. En eigenlijk maakt het dan niet uit of je thuis voor de buis in Nederland zit, of alleen maar gevoed wordt door informatievoorziening in bijvoorbeeld Israël of de Palestijnse gebieden. Smelik kijkt vanuit historisch perspectief naar het conflict. In 2013 schreef hij het boek Tussen hoop en catastrofe, Tikva of Nakba: het conflict tussen Israël, de Palestijnen en de Arabische wereld. Smelik ziet overeenkomsten tussen de emancipatiedrang van etnische minderheden in het Europa van vóór de Eerste Wereldoorlog en de sterke behoefte van Theodor Herzl om een eigen thuisland voor het joodse volk te creëren.

De islamitische principes, gebaseerd op de oproep van de profeet Mohammed in de Hadith om joden tot in lengte van dagen te bestrijden, en het ‘huis van de islam’, waaronder ook het huidige Israël met alle middelen te behouden. Deze islamtische / arabische opstelling staat natuurlijk haaks op de totstandkoming van een Groot Israël op zowel de westelijke als oostelijke Jordaanoever om terug te keren naar de tijd van koning David.

Door in plaats van te onderhandelen over de beslissing van de Volkerenbond, maar voor de weg van het geweld te kiezen, was de katastrofe van 1948 (de vlucht en verdrijving van Arabische bevolking van het tot dan Britse mandaatgebied Palestina naar m.n. Jordanië in de Onafhankelijkheidsoorlog na de stichting van de staat Israël.

Afwisselend bieden duiven als Sadat (Egypte), Rabin (Israël, die na jaren dienst in defensie in zijn politieke loopbaan erkende dat er genoeg geweld was gebruikt) en haviken (Arafat, Sharon). Als landruil niet geaccepteerd wordt, is de optie om alle Arabische vluchtelingen inclusief nageslacht naar de oorspronkelijke woonplaatsen, daarboven financieel gecompenseerd, plus verkrijgen van de gehele Oude Stad Jeruzalem een eisenpakket dat nooit ingewilligd kan worden.

Smelik typeert de opstelling van Arafat in 2000 als falend leiderschap en een gemiste kans. De eenheid binnen de Palestijnen is sindsdien passé. ‘Onderhandelingen’ via de Amerikaanse ministers van Buitenlandse Zaken en/of in de afgelopen 15 jaar zijn op niets uitgedraaid. Smelik ziet alleen opties voor eenzijdig handelen van hetzij Israeli’s, hetzij Palestijnen. Via de weg van gemeenschappelijke handel, een economisch verbond zou kunnen leiden tot een verdere verzoening, aldus de auteur. Ideologisch zullen partijen het niet eens (hoeven) worden. Vanuit Europa past bescheidenheid vanwege de Shoa. Europa en Amerika kunnen wel veel doen in het ondersteunen van (lokale) initiatieven


Over de auteur

Klaas A.D. Smelik (* Hilversum 1950) doceert sinds 2005 Hebreeuws en Jodendom aan de Universiteit Gent; daarvoor was hij werkzaam aan de universiteiten van Amsterdam, Utrecht, Brussel en Leuven. Hij heeft een dertigtal boeken op zijn naam staan en wordt alom geprezen om zijn heldere en aangename schrijfstijl. In 2006 richtte hij het Etty Hillesum Onderzoekscentrum van de Universiteit Gent op. Dit centrum coördineert het internationale onderzoek naar Etty Hillesum (1914-1943) en haar nagelaten geschriften, organiseert congressen en symposia, en heeft een eigen publicatiereeks. Tijdens opgravingen in Israël en Jordanië heeft Smelik samengewerkt met zowel Israëli’s als Palestijnen, hetgeen hem heeft gestimuleerd om met andere ogen naar het Midden-Oostenconflict te kijken.