Jane Clarke – Politieke spelletjes in organisaties

Jane Clarke is manager bij psychologisch business consultancybureau Nicholson McBride. Ze heeft bij veel grote Europese en Amerikaanse organisaties gewerkt als adviseur op het gebied van leidinggeven en verandermanagement. Ze schrijft regelmatig voor  managementtijdschriften en Engelse dagbladen. Haar boek Politieke spelletjes in organisaties (vertaald uit: Office Politics, a survival guide) is alweer uit 1999, maar is in 2012 nog steeds relevant. In de in januari gevolgde training Politiek rondom projecten van ISES was het een referentiewerk. Een politiek-vrije zone op het werk bestaat niet. Politieke activiteiten op kleine schaal zijn onvermijdelijk in organisaties. Politieke activiteiten kunnen destructief zijn (daarom appelleren politieke spelletjes ook snel aan negatieve uitingen ervan, zoals manipulatie, machtsmisbruik, sabotage, tegenwerking), maar goed gemotiveerde politieke activiteiten zorgen ervoor dat een organisatie soepeler loopt en dat bijna iedereen die er werkt daar baat bij heeft. Het is daarom van belang dat iedereen die bij een organisatie werkt, begrijpt hoe politieke krachten in die organisatie werken, ook als iemand besluit om er zelf niet actief bij betrokken te raken.

In het eerste deel wordt naast de verkenning wat het politieke spel in een organisatie inhoudt getoetst wie nou die kantoorpolitici zijn. Met een aantel zelftests in het boek kun je je eigen gedrag peilen en duiden of je een slachtoffer of politiek dier bent in of rond de typeringen ‘perfecte ster’, ‘volstrekte naïeveling’, ‘ontzettende verliezer’, ‘echte Machiavellist’, ‘politicus in hart en nieren’, ‘onhandige scharrelaar’, ‘goedbedoelende Activist’, ‘onvoorspelbare Slang’, ‘passieve Kracht’, ‘beginnend Speler’ of ‘ongeleid Projectiel’. Belangrijk daarbij is je motivatie. Waarom speel je politieke spelletjes? Ben je actief of reactief?

Met deze constateringen kun je uit deel 2 één of meer hoofdstukken rond problemen of mogelijkheden pakken om ermee aan de slag te gaan. Van conflicten begrijpen en beheersen, omgaan met een bullebak, omgaan met verstoorde relaties en uw baas managen tot effectieve methoden als beïnvloeden en overtuigen, communicatie, netwerken en een betere indruk achterlaten. Sommige methoden zijn goed uitgewerkt, zoals actief luisteren, verschillende beïnvloedingstechnieken en conflicthantering. Het hoofdstuk over koeioneren komt ons wellicht wat erg angelsaksisch over, maar de in deze landen populaire bedrijfsvoeringen werken bullebakgedrag in de hand. Goed om er een ‘herken, onderneem actie en zoek hulp’ hoofdstuk aan te wijden. Verstoorde relaties en manieren om er een effectieve draai aan te geven krijgen terecht veel aandacht. Goedbedoelde adviezen om je baas te managen zullen in de praktijk slechts schoorvoetend opgepakt worden.

Netwerken wordt uit de sfeer van old boys network en de golfbaan getrokken. We hebben allemaal een netwerk en doen er goed aan deze met zorg te onderhouden. Het advies om nog net geen spin doctor in te huren, maar wel met een driejarenplan en visualisatieoefeningen de indruk die je wilt maken te verbeteren en een Nieuwe Ik te introduceren gaat mijn (mentale) prullenbak in. Hier had ik in de lijn van het boek een meer ethische en authentieke aanpak verwacht. Als laatste is een hoofdstuk gewijd aan managers die in de spagaat tussen leiden en managen, vaak in een matrixorganisatie hun team moeten motiveren èn voorzien van constructieve feedback, relaxed moeten blijven èn resultaten boeken.