Westerborkpad – wandelen in het spoor van de Jodenvervolging in Amsterdam

Afgelopen zaterdag liep ik de laatste etappes 30 en 31 van het Westerborkpad. De vrije vrijdag na Hemelvaartsdag benutte ik om juist de eerste 4 etappes plus proloog vanuit Amsterdam naar Bussum te lopen. Met de eerste van 2 met forse korting gekochte NS dagtickets op zak vanochtend vroeg vanuit Ommen per trein naar Amsterdam Centraal. Om je niet te overweldigen met indrukken, presenteer ik de etappes in een paar aparte blog posts.

Proloog Amsterdam Centraal – Hollandsche Schouwburg (5,9km)

In Amsterdam zijn veel historische sporen. Denk aan het Anne Frank Huis aan de Prinsengracht, het café Alcazar aan het Thorbeckeplein 5, dat in 1941 kort en klein werd geslagen door de WA-dienst van de NSB omdat er nog Joodse artiesten optraden. Ook aan het Rembrandtplein waren veel Joodse winkels. De Kloveniersburgwal was in de Tweede Wereldoorlog de grens van de door de nazi’s afgesloten Joodse Wijk. Tot 1941 werd de boekenmarkt in de Oudemanshuispoort vooral gerund door Joden. Het Waterlooplein was een bekende Joodse dagmarkt vanaf 1893. Het Joods Historisch Museum bezocht ik jaren eerder en is zeker de moeite waard. Een enorme collectie judaica wacht op je aandacht. De Dokwerker op het Jonas Daniël Meijerplein kende ik tot vandaag alleen van tv en de verhalen. De route leidt door de Joodse Wijk en langs het Spiegelmonument van Jan Wolkers tot bij de Hollandsche Schouwburg in de Plantagebuurt bij Artis.


De proloog start bij het Centraal Station om via de Singel, Herengracht, Keizersgracht en Prinsengracht bij het Anne Frankhuis en de Westertoren uit te komen. De drukte in de wachtrij voor de ingang van het Anne Frankhuis kan ik ditmaal rustig laten wezen. Vandaar is het zigzaggend door naar de Kloveniersburgwal met uitzicht op de Munttoren. Op het Rembrandtplein wacht het standbeeld van de bekende schilder. Voor de Stopera met uitzicht op de Amstel staat een monument voor het Joods Verzet, vreemd genoeg niet opgenomen in het boekje. Na langs de Portugese Synagoge aan het Mr. Visserplein, het Spiegelmonument (“nooit meer Auschwitz) van Jan Wolkers in het Wertheimpark kom je via de Plantagebuurt bij de Hollandsche Schouwburg, net voorbij de drukte in Artis.

Inderdaad “geen voorstelling van te maken”, want veel sporen zijn weg, de aantallen gedeporteerde Joden te groot om te beseffen en het “gewone leven” zo dichtbij. Een moment om aan de overzijde van de Hollandsche Schouwburg onder eerste regendruppels stil te zitten.

Etappe 1 Hollandsche Schouwburg – station Diemen (8,4km)
Vanaf De Hollandsche Schouwburg leidt de route verder de drukke binnenstad uit, langs het Koninklijk Instituut voor de Tropen, door het Oosterpark naar de Transvaalbuurt. Deze was vanaf 1941 aangewezen als Jodenwijk. De herinnering aan de duizenden weggevoerde stadsgenoten wordt nu aan gevels nog levend gehouden.

Vanaf het Amsterdam Muiderpoort station zijn in de oorlog ruim 11.000 Joden uit Amsterdam en omgeving gedeporteerd naar het doorgangskamp Westerbork. Op het Oosterspoorplein staat een monument opgericht. Langs de rand van de Indische buurt gaat het Westerborkpad over de Valentijnkade langs het Science Park van de Universiteit van Amsterdam.


Onverwacht opeens een zelfbediening pontje uit 1896 om over te steken en langs de Westelijke Merwedekanaaldijk een tolhuisje op de grens tussen Amsterdam en Diemen te zien. Via een park, dat oostelijk van het knooppunt Watergraafsmeer loopt, kom je bij station Diemen. Vóór het station linksaf oversteken en het bochtje naar rechts nemen, dan vind je de Joodse begraafplaats. Deze aanwijzing ontbreekt in het routeboekje, en dus was het voor mij eerst even zoeken.

De Joodse begraafplaats in Diemen bestaat sinds 1907. Na 1956 zijn 28.000 graven van de oude begraafplaats in Zeeburg hiernaartoe overgebracht. Ook zijn er 400 urnen afkomstig uit het crematorium van kamp Westerbork.

Enhanced by Zemanta