Westerborkpad – wandelen in het spoor van de Jodenvervolging van Halfweg naar Echten

In januari 2012 werd het Westerborkpad geopend. Ter nagedachtenis aan zijn familieleden liep Jan Dokter uit Hoorn in 2005 op z’n 70e de route van de Hollandsche Schouwburg in Amsterdam naar Kamp Westerbork in Hooghalen. Dat was de inspiratiebron van een KNBLO projectteam om van het Westerborkpad een officieel wandelpad te maken. 31 etappes, totaal 336 kilometer, langs de spoorlijn, 70 historische sporen, 90% rolstoeltoegankelijk, ondersteund door een wandelgids, aanvulling van de website met talloze wetenswaardigheden.

Op 17 maart 2012 liep ik het stuk van station ‘t Harde via Zwolle naar de Lichtmis. Goede Vrijdag heb ik de route verder opgepakt en via Staphorst, Meppel en Koekange richting Hoogeveen gelopen.

Etappe 23 variant Halfweg – Staphorst

Ik wilde eerst de route vervolgen bij de Spoordijk, nabij de Roustap. Omdat ik elke werkdag vanaf Balkbrug over de N377 over het spoorviaduct bij de Roustap naar de Lichtmis rijd, leek me het handiger me daar te laten droppen. Bij de voorbereiding van het routeverslag stuitte ik echter op drie voormalige werkkampen in de gemeente Rouveen-Staphorst, in plaats van één, ‘t Wiede Gat die in het Westerborkpad is opgenomen. Woensdag zo zitten puzzelen, dat een start bij Halfweg aan de Gemeenteweg letterlijk halverwege IJhorst en Staphorst de meest logische was.

Dankzij alleplaatsenopdefiets.nl, De laatste getuige, en een fotovermelding op Google Earth had ik de voormalige locatie van kamp Beugelen gevonden.  Zo te zien bij de 6e Zwarte Dennentocht 26 maart 2011 en de Poort van Drenthe wandeltocht in 2011 net gemist. Zodoende Klazien gevraagd me bij restaurant Het Vergulde Ros in Halfweg af te zetten, enkele honderden meters vanaf het kamp Beugelen.

Via de Drafkistweg en de rand van de Zwarte Dennen naar de J.J. Gorterlaan en het Werkkamp ‘t Wiede Gat (ook wel Wijde Gat genoemd) aan de Mr. J.B. Kanlaan. Het was een werkkamp dat aanvankelijk bedoeld was om werkloze mannen bij de landontginning en de aanleg van staatsbos aan het werk te zetten. Vanaf 10 juli 1942 gebruikte de Duitse bezetter het kamp als tijdelijke buffer voor Westerbork en moesten de werklozen plaats maken voor Joodse mannen, die voornamelijk uit de provincie en de stad Groningen afkomstig waren. Ze werden verplicht tewerkgesteld en zo gelijktijdig geïsoleerd van hun familie. Op 3 oktober 1942 (Jom Kipoer) werden de mannen gedeporteerd naar Westerbork. Van daaruit werden zij naar Oost-Europese vernietigingskampen gestuurd. Slechts vier van hen hebben de oorlog overleefd. Nu valt er ter plekke niet meer te zien dan een stuk bos.

Door over het spoor de Leidijk te volgen, via de Dekkersweg de A28 over te steken en de Conradsweg naar Rouveen te volgen, kwam ik bij kamp Conrad aan de Conradsweg (door lokale bevolking nog steeds Jodenweg en de door de te werkgestelde nabij uitgegraven sloot Jodensloot genoemd). Dit deel van het buitengebied lag vorig jaar net niet op de route van de 1e Olde Baanktocht. De Stichting Kamp Conrad heeft ervoor gezorgd, dat naast een bord ‘hier was kamp Conrad’ een monument gekomen is om de na de 2e Wereldoorlog hier geplaatste Ambonese gezinnen te eren.


Via de Schuitslootweg en Dekkersland kwam ik op de Gemeenteweg die de lintdorpen Rouveen en Staphorst verbindt.

Etappe 24 Staphorst – station Meppel

Het oorlogsmonument op markt van Staphorst heeft plaquettes voor de gedeporteerde ‘Nederlanders’ uit de drie werkkampen. Via de Ebbinge Wubbenlaan ging de route Staphorst uit, en langs de A28 naar de Slingenberg, Westerstouwe en Meppel. Bekend terrein, want ik heb van 1995-1998 in Meppel gewoond. Omdat ik verder wilde wandelen, heb ik niet het reguliere etappe-einde over de Leonard Springerlaan rechtsom via het station, maar rechtdoor naar het Zuideinde het centrum in gevolgd.

Etappe 25/26 Meppel – Koekange – Echten variant

In het Slotplantsoen, op de plek waar vroeger de synagoge stond, staat tegenwoordig het Joods Monument. Het Westerborkpad leidt niet langs de Joodse begraafplaats (richting Havelte), waarover zich sinds 2009 de stichting Joods Erfgoed Meppel heeft ontfermd. Voor mijzelf was het Slotplantsoen tevens een rustplek, waarna de benenwagen weer in beweging gezet werd via de Marktstraat en Het Vledder onder het spoor door richting Blankstein en Oosterboer.


Vanaf de Oosterboer heb ik de Hoogeveensche vaart gevolgd. Ik had vooraf niet gemeten hoeveel kilometers het traject van Halfweg naar Staphorst was, maar was ‘s middags wel op m’n hoede om niet ergens halverwege Koekange en Echten te stranden. Klazien zou me immers weer ophalen. Aangezien ik ook wel vaker in Broekhuizen, Koekange en Echten ben geweest, koos ik er nu ook na Rogat het graspad langs de vaart te blijven lopen, ook beter voor de voeten dan een overdaad aan asfalt.

In de zon was dat goed toeven. Een ander zegt natuurlijk eentonig, meer dan 10km langs het water, zo heeft ieder z’n hobby. Ooievaars en zwanen, een enkele boot en wat vissers. Klazien heeft me na ruim 41 kilometer wandelen weer opgepikt bij restaurant De Molenhoeve in Echten.


Maandag vervolg ik het Westerborkpad.