Anne Velema en Gerry Velema-Drenth – Eerlijk gezegd (ouders en jongeren praten over seks)

Van het één komt het ander. In haar boek Hot Issues Eerlijk over seks citeerde Esther Kaper uit Eerlijk gezegd (ouders en jongeren praten over seks) van Anne Velema en diens moeder Gerry Velema-Drenth. Met een drietal (aanstaande) pubers in ons eigen gezin dé tijd om als ouders de neuzen te richten en na te denken hoe we dit belangrijke onderwerp in de groei naar volwassenheid willen benaderen. Waar Esther en Job Kaper hun eigen verhaal vertellen, achtergrondliteratuur hebben geraadpleegd, maar met name de worsteling met Wat zegt de Bijbel hier nou van? Wat te doen in het Grijze Gebied tussen zoenen en geslachtsgemeenschap en de weg naar het huwelijk, is het gezin de insteek van Anne en Gerry. Thuis praten over seks, of het nu een eerste natte droom, zelfbevrediging, vriend(in) of het stellen van grenzen is, voor velen lastig, maar het kan wel degelijk!

Moeder Gerry schreef al eerder ‘seksboeken’ als Save Seks, Echtgenoten en Seksualiteit en mensen met een verstandelijke beperking. Zoon Anne studeerde rechten, was staflid bij de Navigators en geeft les op het HBO. Gerry verbindt de generaties, Anne spreekt vanuit de huidige, heeft contacten bij studentenverenigingen, broers en maakt zijn keuzes mbt porno, televisie, zelfbevrediging en de omgang met zijn eigen grote liefde in de aanloop naar het huwelijk. Op eerste gezicht een wonderlijk duo, dat samen een boek over seks schrijft, maar de afwisseling in stukken, veelal sterk persoonlijk, soms met geanonimiseerde anekdotes of onderzoeksresultaten, maakt Eerlijk gezegd tot een zeer lezenswaardig en en praktisch toepasbaar werk.

Is seks wel voor tieners?

Van de verbazing van zoonlief als tiener bij z’n vrijende ouders op zondagmorgen (dat doen je ouders toch niet, zeker niet op zondagmorgen!) binnen te stuiteren tot oprechtheid en het verschil tussen genade en waarheid. Ja, de Bijbel ligt hier meer open dan in Hot Issues, niettemin niet als dooddoener, maar praktisch en trefzeker. De Velema’s benadrukken dat seks géén vrijblijvend spelletje is dat je kunt spelen wanneer en met wie je maar wilt. Seksualiteit heeft betrekking op je denken, emoties èn je lichaam en is dus als het los verkocht wordt, onvolledig. Met de ontwikkelingsstadia van kind naar volwassene (zie bijvoorbeeld Het puberende brein van Eveline Crone) is het advies te wachten tot je als volwassene het complexe, intieme samenspel kunt spelen. Seksualiteit kan dan een waardevolle pijler onder de liefde en de relatie van twee mensen worden. Daarvoor is innerlijke rijpheid nodig.

Ouders en jongeren praten over seks

Er is een direct verband tussen de communicatie thuis (tussen de ouder en kind) en de relatie van het kind met zijn/haar seksualiteit. Zwijgen over seksualiteit is dus kansen missen. Erover spreken geeft ruimte, ontspanning èn grenzen, inclusief de uitleg waarom en wat in de praktijk wel en niet werkt. Elk hoofdstuk eindigt met vragen voor het gezin als: “Moet het altijd een mannengesprek, tussen vader en zoon, of een vrouwengesprek, tussen moeder en en dochter, zijn als het om seks gaat? Motiveer je antwoord eens.” of “Neem als moeder en dochter eens de tijd voor een verkennend en leerzaam gesprek over de vagina!” of “Wat verwacht jij op seksueel gebied te ontvangen als je getrouwd bent?” Nee, geen koetjes en kalfjes, of “jaren ’50 spruitjesgeur’, veel zinvoller dan bijvoorbeeld het afsluiten van een Tina abonnement voor je dochter en de seksuele voorlichting aan de redactie en lezeressen overlaten.

Geen preek, praktijk!

En wat verschil met andere (s)prekers: “Ja, je kunt zondigen met zelfbevrediging, maar het hoeft niet per se. Het is een kunst om dat verschil te ontdekken!” of “Tegelijk weten we ook dat homoseksualiteit wel degelijk bestaat, soms tegen wil en dank. Als je zoon of dochter hiermee thuiskomt, is het mijn diepe wens en gebed dat de deur open blijft staan. Alleen al het feit dat het leven als homo of lesbienne, het horen bij een minderheid, zo veel eenzamer is, het feit dat soms de weg naar God en jezelf zo veel complexer is, lijkt mij alle reden om van deze zonen en dochters ruimhartig te houden en ze te steunen waar het maar mogelijk is!” En de respect voor “Toen we ontdekten dat onze verstandelijk beperkte zoon soms aan zelfbevrediging deed, hebben we een gezinsgesprek gehad om hem te vertellen dat hij hiermee net zo groot was geworden als zijn oudere broers en vader…Op deze manier probeerden we deze ‘eenzame’ ervaringen een veilig thuis te bieden. Tiago zal nooit trouwen, nooit zijn seksualiteit delen met iemand anders…”

En tenslotte nog een nadenker: “Tieners kennen nauwelijks meer beperkingen. Op hun eigen kamer kunnen ze precies doen en laten wat ze zelf willen. Al hun zakgeld of het geld dat ze met bijbaantjes verdienen, mogen ze naar eigen inzicht uitgeven. Op seksueel gebied is er vanuit de samenleving ook geen begrenzing. (..) Het had vroeger zin om volwassen te worden! (..) We pakken met al die toegeeflijkheid en vrijheid het later van jongeren af. De jeugd heeft vandaag wel alles, maar hebben ze ook nog iets om naar uit te zien in de toekomst?”

Op eerlijk-gezegd.nl vind je bij elk hoofdstuk aanvullende filmpjes en beeldmateriaal.