Joshua Foer – Het geheugenpaleis

Joshua Foer is journalist en schrijft voor National Geographic, The New York Times, The Washington Post en Slate Magazine. Het geheugenpaleis, zijn eerste boek, is een culturele geschiedenis van het geheugen, en een studie van de technieken om ons vermogen tot herinneren te positief beïnvloeden en effectief te trainen. Het geheugenpaleis zelf is een benaming voor de loci methode, waarmee herinneringen, feiten of personen in kamers worden opgeslagen. Onze uitdrukking ‘in de eerste plaats’ grijpt terug op die door Romeinen en Grieken, maar ook Joden en christenen tot de uitvinding van de boekdrukkunst gecultiveerde methode om oraal herinneringen op te slaan en te reciteren. Foer, zelf met een joodse opvoeding, vond zichzelf bij zijn bar mitzwa een papegaai met een keppeltje op. Als volwassen man deed hij de afgelopen jaren aan participerende journalistiek en stortte zich onder coach Ed op geheugentraining om mee te doen de Amerikaanse geheugenkampioenschappen….en zowaar te winnen. Hoe dat in z’n werk ging, verhaalt hij in het boek, afgewisseld met de episodes van bekende en minder bekende patiënten die door neurowetenschappers zijn onderzocht. Je vindt deze menselijke verhalen ook in de boeken van Oliver Sacks en bijvoorbeeld Douwe Draaisma. Naast meer theoretische beschouwingen over herinneren, vergeten en elasticiteit van het menselijk brein, zijn interviews met bijvoorbeeld Tony Buzan (de man achter mind mapping en voorvechter van een terugkeer naar klassieke geheugentrainingen in het onderwijs), EP (nu overleden amnesie patiënt), wetenschapper Anders Ericsson en lifelogger Gordon Bell (Microsoft) verwerkt.

Het geheugenpaleis is doorspekt met humor over het leren zonder begrip (wat kan een beeld van Lenin en Stalin op de wc je nu echt vertellen over de communistische economie?) en de absurdistische taferelen van uitvergrote en met seksuele associaties gepaarde beelden om herinneringen op te slaan in een geheugenpaleis. Maar ook onthutsende verhalen, zoals dat van de Britse wondersavant (of geoefend mnemomist?) Daniel Tammet (geportretteerd in de Science Channel documentaire Brainman) en een kennismaking met de inmiddels overleden Kim Peek, alias Rain Man, een in 1951 geboren wondersavant die de inspiratiebron vormde voor Dustin Hoffmans personage in de de bekende Hollywood film.

Waarom zou je in een tijdperk van externe herinneringen (online blogs, tweets en updates, Google als vriend) in je geheugen investeren? “Hoe we de wereld waarnemen en hoe we erin handelen, komt voort uit hoe we onthouden en wat we onthouden. Wij mensen zijn niet meer dan een bundel gewoonten, gevormd door onze herinneringen. En voor zover we ons leven kunnen sturen, doen we dat door geleidelijk die gewoonten te veranderen, dat wil zeggen: de netwerken van ons geheugen te veranderen.” (p.307). De vertaling van Moonwalking with Einstein: the art and science of remembering everything klinkt in het Nederlands met ondertitel De vergeten kunst van het onthouden puntiger, minder (Amerikaans) spannend. Foers debuut leest als een speer (of is dat omdat ik een cursus snellezen bij een Jan Willem van den Brandhof (Brainstudio) heb gevolgd? 😉

Enhanced by Zemanta