David Kirkpatrick – Het Facebook Effect

David Kirkpatrick schreef eerder over Apple, IBM, Intel, Microsoft en dook in 2010 in de nog relatief prille geschiedenis van Facebook om The Facebook Effect , het verhaal achter het social media succes te duiden. Mark Zuckerberg, die Facebook oprichtte (oorspronkelijk als Thefacebook) als 19-jarige student aan Harvard, is op z’n 27e ongetwijfeld de succesvolste jongeling. Hoewel zijn service nog maar 8 jaar bestaat, maken er 750+ miljoen mensen wereldwijd gebruik van. Het gebruik van je echte naam in plaats van een nummer, willekeurig id, avatar o.i.d. is volgens Kirkpatrick een belangrijke drijfveer voor het succes. Ook het klein beginnen aan Harvard, vervolgens stapsgewijs de andere universiteiten van de Ivory League om het water te testen, pas bij voldoende deelnamegraad door te pakken en zo het schalen van de service niet helemaal onbeheerst te laten verlopen, is een andere. Hoe studentikoos en onbenullig de eerste aanzetten waren, hoe volledig niet uit het managementboekje de aansturing van dit avontuur, pas veel later is Facebook omgeturnd tot bedrijf, werd er serieus personeel geworven en kon ook steeds beter aan financiering gekomen worden, doet Kirkpatrick uit de doeken. Het blijft wel gissen, ook voor Zuckerberg c.s. zelf waarom Friendster en Myspace het uiteindelijk niet redden en Facebook wel. Geluk, geldschieters, momentum. Ook die aspecten kom je in het Facebook effect tegen. Aanpalende ontwikkelingen als LinkedIN, Twitter, Quora en Meebo, deels met ex-werknemers, deels in het eigen netwerk. Zuckerberg is op een eigen wijze omgegaan met belangstellende bedrijven, wikte lang op het punt expliciet te moeten maken Facebook vooral als zijn bedrijf te zien en ongeacht het bod niet te willen verkopen. Maar ook de adoptie van een echt bedrijfsmodel, het adopteren van reclame als inkomstenbron, heeft de nodige voeten in aarde gehad. Anno 2001 wordt het adverteren als ‘normaal’ uitgelegd aan gebruikers. Dat maakt het boek boeiend, gaat het veel om de persoon Zuckerberg, maar nog veel meer over het ontstaan en de groei(stuipen) van Facebook zelf. De successen als het Nieuwsoverzicht, de fotomodule en het applicatieplatform, maar ook de mislukkingen als de omgang met privacy-instellingen en het te laat reageren op gemobiliseerde gebruikers. Zuckerberg gelooft dat Facebook een heilzame macht op internet en in de samenleving blijft. ‘Je moet goed zijn om het vertrouwen van de mensen te winnen.’ Hij wil méér dan een bedrijf…iets bouwen wat echt een grote verandering in de wereld teweegbrengt. Hoe vanzelfsprekend Facebook anno 2011 ook is, het blijft een jong bedrijf… en de verandering in de wereld: het voorbeeld van de Colombiaanse Oscar Morales in de Proloog en de virale werking van het oproepen tot protesten in de Arabische landen in het voorjaar van 2011 zijn illustraties, maar nog geen bewijzen van een echt andere wereld. Daarvoor is er meer zowel online als offline gaande. Piet Verhagen maakte in 2011 de Nederlandse vertaling het Facebook effect. Die is ronduit straf en met teveel fouten. Het ‘lichten van opties’, ‘witbord’, ‘fakers’, een ‘definitieve geschiedenis’,’chef bewerking’, ‘ried aan’ (als verleden tijd van aanraden), ‘monetiseren’ en ‘ambassadoriale staatsman’ kunnen gewoon niet. De snelheid van ontwikkelingen maken een boek als dit verder snel verouderd. Eind 2011 terugblikkend, mis je natuurlijk Google+ en wie weet wat je in 2012 alweer mist of meer weet.

Van Kirkpatrick had ik een wat kritischer houding verwacht en wat meer coherent verhaal. Hoe staat het met in de begintijd geïnvesteerde privékapitaal uit de familie? Afgezien van een terloopse opmerking over ‘nerdy joden’ is weinig over de echte jeugd of wortels verteld. En wie momenteel zich de vriendin of vrouw van Zuckerberg mag noemen, blijft onbesproken. Facebook wordt te zeer als vanzelfsprekend beschouwd, terwijl de even jonge geschiedenis van Myspace, Hyves, Netscape Communicator, Internet Explorer, om nog niet te spreken van mobiele operators en platformen net zo snel kunnen stijgen en dalen in de publieke belangstelling. Met Facebook applicatief gezien nog een behoorlijk ‘walled garden’, hoewel met API’s wel verbonden is de strijdigheid met het gepreekte volledige transparantie nog altijd zichtbaar. Zolang we als gebruikers blijven toestromen, klikken op advertenties, betalen voor games of extra opties in de applicaties, zul je Zuckerberg c.s. niet horen klagen. Maar een transparantere, gezellige, intiemere wereld dankzij Facebook? Nee, dat effect is overdreven.