René Kok en Erik Somers – Het grote 40-45 boek

Waar verhalende boeken over de Tweede Wereldoorlog je zelf een plaatje laten vormen van de jaren 1940-’45, bezoeken aan bijvoorbeeld een voormalig concentratiekamp vooral de leegte tonen en bij het zien van een nieuwbouwwijk op de plek waar eerdere bouwwerken zijn gebombardeerd vooral het heden laten zien, is een serie foto’s letterlijk en figuurlijk beeldender. René Kok en Erik Somers verzamelden vele tientallen foto’s uit zowel de NIOD archieven als particuliere collecties in Het grote 40-45 boek. Naast de vele zwart-wit foto’s, waar heel bekende als het joodse jongetje in het voormalige ghetto van Warschau (gebruikt als cover van Adrian Snell‘s album Song of an Exile) of zinkende vliegdekschepen bij Pearl Harbour. De makers voegen er een bijzonder element aan toe door ook veel kleurenfoto’s te presenteren. Omgang met en publicatie van kleurenfoto’s stond destijds nog in de kinderschoenen. De foto’s zijn gepresenteerd in tien thema’s die de oorlogsjaren diverse gezichten geven: strijd, dagelijks leven, collaboratie, burgerslachtoffers, overwinning, nederlaag, verzet en terreur, vervolgden, oorlogskind en kopstukken. Er is vermeden de oorlog vanuit één land of groep te belichten. Zo vind je foto’s van Duitse soldaten die naar hun thuisfront gestuurd werden, maar ook plaatjes van in de Amerikaanse landbouw tewerkgestelde Japanners, uitgemergelde mannen in een door Nederlanders ingericht kampement in Nederlands-Indië. Foto’s van landverraders, collaborateurs, de trektochten per fiets naar de noordelijke provincies om aan eten te komen, maar ook de verwoestingen in Rotterdam, Dresden, Oekraïene, of Staphorster meisje die Duitse soldaat wat te eten aanbiedt of Duitse soldaten die onderweg in België een ijsje likken. Beelden van meisjes met hun Canadese bevrijders of de Franse stranden vol lijken of de quasi bevrijding van Parijs door de troepen van Eisenhower.

Proefondervindelijk was het boek zowel voor mijzelf weer verrijkend, als ook voor onze zoon (12) aansprekend. Een plaatje zegt immers meer dan 1.000 woorden.