David Grossman – Een vrouw op de vlucht voor een bericht

Ik mag al 20 jaar graag de romans van de Israëlische auteur David Grossman lezen. Zie: Liefde, Het Zigzagkind, The Book of Intimate Grammar en De uitvinder van geheimen staan dan ook fier in de boekenkast. Zijn meest recente Een vrouw op de vlucht voor een bericht had even tijd nodig om door het reserveringsproces bij de bibliotheek te komen, en bij uitgifte weet je waarom. 687 pagina’s leesvoer en in mijn huidige reis/werkrooster betekent dat een meerwekenproject. Een groots verhaal over moeder Ora en haar twee zonen Adam en Ofer die bij twee verschillende mannen, Ilan en Avram verwekt zijn. Het leeuwendeel van de verhalen in het verhaal worden verteld tijdens een meerdaagse wandeling van Ora en Avram op het Israelpad, dat over de bergen en dalen van Judea en Galilea tot uiteindelijk de Karmel bij Haifa leidt. Het biedt Grossman de kans met flashbacks de levens van de hoofdpersonen uit te werken tot op de meest intieme details. Letterlijk als de dood voor een bericht van aanzeggers dat haar zoon als militair zijn leven heeft moeten laten, de doodstrijd in de Sinaï bij de Jom Kippoeroorlog, waar Ilan en Avram elkaar vinden, het doordraaien en haast bewust een bomaanslag in bus 18 in Jeruzalem opzoeken. Niet voor niets belooft Avram op p.668 ‘Tot de dood ons verbindt’. Herinneringsplaten voor gevallen soldaten op de bergtoppen en de nabijheid van de dood in een poging toch zo normaal mogelijk te leven. Welkom in Israël, een complexe samenleving van Joden, Arabieren, Druzen, immigranten van overal vandaan, de militaire dienstplicht, de fraaie natuur, de geschiedenis en de oorlogen sinds 1948. De emotionele en psychische beschadigingen die zich in de roman uiten in smetvrees, behandelingen, onbereikbare jeugdliefdes en humor. Hoe in het begin de Palestijnse taxichauffeur Sami wordt misbruikt, ja zelfs om mams met zoonlief af te zetten bij een militaire oefening van het Israëlische leger, is zo’n typisch ‘only in Israel’ verschijnsel.

Het boek vraagt om herlezen. Want diverse kwartjes gaan echt pas na enkele honderden pagina’s vallen. Er zit zoveel in: moederliefde, driehoeksverhouding, liefde voor het land Israël, de kameraadschap van militairen. Grossman hoopte zelf bij het schrijven van dit boek, hij begon aan de roman in 2003, dat het zijn eigen zoon Uri zou beschermen. Helaas heeft hij op 12 augustus 2006 als militair tijdens de 2e Libanonoorlog het leven gelaten. In ‘de klankkast van de werkelijkheid’ heeft Grossman dit indrukwekkende epos in 2007 afgerond.