Aharon Appelfeld – Het tijdperk der wonderen

 Aharon Appelfeld beschrijft zijn jeugd in en terugkeer als oudere naar zijn Oostenrijkse geboortedorp in Het tijdperk der wonderen. A trip down memory lane, van het Oostenrijk in de jaren ’30 van de 20e eeuw, waarin de joden meer en meer als plaag worden gezien door alle lagen van de bevolking. Vader Appelfeld, tot voor kort een gevierd schrijver, wordt stapsgewijs verdreven naar de positie van paria. Eén van de terugkerende thema’s is een treinreis van ogenschijnlijk niets naar nergens. De worsteling van veel toenmalige joden met de vraag naar het joods zijn, religieus of alleen etnisch, waard om geofferd te worden in een zo wonderlijk en onbegrijpelijke tijd. Deel 1 eindigt met de dood van de plaatselijke rabbi en

het transport naar een concentratiekamp van van Bruno’s ouders. In deel 2 keert Bruno, na de oorlog naar Jeruzalem getrokken, terug naar zijn geboortedorp en tracht er herinneringen op te halen en bekenden te ontmoeten. Appelfeld wil begrijpen waarom de joden gehaat worden en wat het nut van zijn volk is.

In alle mildheid treedt hij zijn voormalige landgenoten tegemoet en concludeert, dat de joden nodig zijn voor de liefde en dat joods zijn niet geloochend of vergeten kan worden. Het waanzinnige van het antisemisme, maar ook de keuzes van joden zelf in deze tijden hebben her en der tot ontsporingen geleid, relaties verstoord en tot haat en nijd geleid. Appelfeld schreef deze indrukwekkende roman in 1978, maar pas in 2008 werd het uit het Hebreeuws vertaald door Kees Meiling. Zonder op de gebeurtenissen in de concentratiekampen in te gaan, of de wereld te groot te maken wint deze tweeluik aan kracht en steekt het boven gemiddelde oorlogsromans uit.