Psalm 19: Genieten van Gods woord en schepping

In Psalm 19 is een aantal delen te onderkennen, elk met een eigen thematiek. De eerste zeven verzen gaan over de alsmaar doorgaande lofprijs van de schepping aan de Schepper. Deze blijft als onvermoeibare zon zijn aarde verlichten. Hoewel niet bedoeld als geocentrisch wereldbeeld in natuurkundige zin, is in de continuïteit wel de regelmaat, eeuwige trouw van God en beeldspraak van de zonnewagen te vinden. Nee, de HEER is niet de joodse ‘vertaling’ van Helios. Rotsreliëf Bisotun tentoonstelling Iran Bakermat van de beschaving Drents MuseumWe zien eenzelfde beeldtaal, een gevleugelde en omstraalde zon bij de de Mesopotamische god Shamash (afgebeeld in het midden van het Rotsreliëf Bisotun), bij de Griekse Helios (met een stralenkrans om zijn hoofd) en de lichtgod Apollo, bij de Romeinen Sol (invictus) in de vroeg-christelijke iconografie (Christus, Maria en heiligen met stralenkrans om het hoofd) en vieringen (kerst in plaats van de zonnewende). Het zonnerad of wagenwiel werd voor de eerste christenen een herkenningsteken voor een veilig adres waar medegelovigen woonden. Tekentechnisch werden de zes spaken van het rad uitgedrukt in IX (de eerste letters van de Griekse naam voor Jezus Christus).

“De hemel verhaalt van Gods majesteit, het uitspansel roemt het werk van zijn handen, de dag zegt het voort aan de dag die komt, de nacht vertelt het door aan de volgende nacht. Toch wordt er niets gezegd, geen woord gehoord, het is een spraak zonder klank. Over heel de aarde gaat hun stem, tot aan het einde van de wereld hun taal. Daar heeft hij een tent opgeslagen voor de zon: een jonge bruidegom die het bruidsbed verlaat, een held die vrolijk voort rent op zijn weg. Aan het ene einde van de hemel komt hij op, aan het andere einde voltooit hij zijn loop, niets blijft voor zijn gloed verborgen.” (Psalm 19 verzen 1-7). Elk mens kan God herkennen in de schepping: “Zijn onzichtbare eigenschappen zijn vanaf de schepping van de wereld zichtbaar in zijn werken, zijn eeuwige kracht en goddelijkheid zijn voor het verstand waarneembaar. Er is niets waardoor zij te verontschuldigen zijn, want hoewel ze God kennen, hebben ze hem niet de eer en dank gebracht die hem toekomen.” (Romeinen 1 verzen 20-21).

Woordloos zingen en spreken

Om God als Schepper te eren zijn geen woorden nodig. Daden spreken luider dan woorden. Gerechtigheid laat je zien, je hoeft er niet over te spreken. Daarom belooft God in Maleachi 3 vers 20: “Maar voor jullie die ontzag voor mijn naam hebben zal de zon stralend opgaan, de zon die gerechtigheid brengt en genezing in haar vleugels draagt. Huppelend als kalveren die op stal hebben gestaan zullen jullie naar buiten komen.” Net zo vol energie en jeugdige kracht als de bruidegom die het bruidsbed verlaat en de held die vrolijk voort rent….of koeien die na een winter op stal te hebben gestaan voor het eerst naar buiten mogen. Ze zijn door het dolle heen!

Opnieuw het beeld van een gevleugelde zon. De verbinding van zon en gerechtigheid is in de Babylonische mythologie weid verspreid. De zonnegod Shamash doorkruiste de aarde om te zien of er overtredingen begaan werden. Dat de joden in Babylonische ballingschap, waar ze een groot deel van de Tenach, dat wij als Oude Testament kennen, (af)schreven, dergelijke beeldspraak overnamen, bevreemdt niet. Ook in het land Kanaän vereerden de Israëlieten zelf een zonnegod, aldus 2 Koningen 23 vers 11 en de vondst van vele gevleugelde zonneschijven.

Vreugde der wet

Waar Psalm 119 in 176 verzen de vreugde over de wet bezingt met allerlei varianten van de woorden ‘vreugde’ en ‘wet’, is het tweede deel van Psalm 19 een verkorte versie: “De wet van de HEER is volmaakt: levenskracht voor de mens. De richtlijn van de HEER is betrouwbaar: wijsheid voor de eenvoudige. De bevelen van de HEER zijn eenduidig: vreugde voor het hart. Het gebod van de HEER is helder: licht voor de ogen. Het ontzag voor de HEER is zuiver, houdt stand, voor altijd. De voorschriften van de HEER zijn waarachtig, rechtvaardig, geheel en al. Ze zijn begeerlijker dan goud, dan fijn goud in overvloed, en zoeter dan honing, dan honing vers uit de raat. Uw dienaar laat zich erdoor verlichten, wie ze opvolgt wordt rijk beloond.” (Psalm 19 verzen 8-12).

Hoe kun je blij zijn met 633 geboden en verboden, leefregels voor eten en drinken, seks, priesterdienst, erfenissen, kleding, etc.? Wel, de joden vieren na het uitlezen van de hele wet jaarlijks Simchat Thora (Vreugde der Wet)! De Thora, de ‘wet van Mozes’, beter: de vijf eerste boeken van de Tenach werd in het boek Exodus, één van de vijf boeken, al samengevat in de tien geboden (decaloog, Exodus 20). Jezus Christus vatte de wet (Thora) en de profeten (het tweede deel van de Tenach) samen in het tweeledige liefdesgebod: “Een van de Schriftgeleerden die naar hen geluisterd had terwijl ze discussieerden, en gemerkt had dat hij hun correct had geantwoord, kwam dichterbij en vroeg: ‘Wat is van alle geboden het belangrijkste gebod?’  Jezus antwoordde: ‘Het voornaamste is: “Luister, Israël! De Heer, onze God, is de enige Heer; heb de Heer, uw God, lief met heel uw hart en met heel uw ziel en met heel uw verstand en met heel uw kracht.” Het op een na belangrijkste is dit: “Heb uw naaste lief als uzelf.” Er zijn geen geboden belangrijker dan deze.” (Marcus 12 verzen 28-31).

Inkeer

Wie erkent dat de wet van de HEER volmaakt is, waarachtig, rechtvaardig en zuiver, concludeert al snel over zijn eigen handel en wandel, dat deze tekortschiet. Misschien geen grote zonde (moord, afpersing, onderdrukking, …), maar juist al die kleine, verborgen overtredingen (verkeerde verlangens, in gedachten al overspel plegen, de ander voor gek verklaren, belastingfraude, kleine diefstal, roddel, etc.). Om vrij te komen kun je proberen zo goed mogelijk aan de wet te houden. De wet maakt je niet vrij, maar zal zich tegen je keren. Des te harder jij probeert, zal een overtreding van de wet je confronteren met je onvolmaaktheid. Alleen God, de rechter over levenden en doden, kan ons vrijspreken. We zijn afhankelijk van Zijn genade, dat beseft ook David in deze Psalm, nog eeuwen vóór Jezus Christus de wet kwam vervullen en de straf voor onze overtredingen, eeuwig dood zijn voor God, op zich nam en aan het kruis is gestorven in onze plaats.

Ook al zijn we verzoend met God door Christus (Romeinen 5 vers 10, 2 Korinthiërs 5 vers 18, Kolossenzen 1 vers 21), hebben we nog dagelijks te maken met weerbarstige, aardse werkelijkheid en worden we verleid te zondigen (Lukas 9 vers 23, Hebreeën 3 vers 13). Een gebed om vergeving door God en zijn bescherming in de strijd tegen het kwaad, lees het Onze Vader in Mattheüs 6 verzen 9-13 of Lukas 11 verzen 2-4 nog eens na, is een gebed voor elke dag. Het slot van Psalm 19 kunnen we dan ook meebidden.

“Maar wie kan al zijn fouten kennen? Spreek mij vrij van verborgen zonden. Bescherm mij, uw dienaar, en laat hoogmoed niet over mij heersen, dan zal ik volmaakt zijn en bevrijd van grote zonde. Laten de woorden van mijn mond u behagen, de overpeinzingen van mijn hart u bekoren, HEER, mijn rots, mijn bevrijder.” (Psalm 19 verzen 13-15).

Absis Sint Jan in LateranenPlaats je de Psalm in een context van de Babylonische ballingschap, gaat op wat Salomo enkele eeuwen ervoor al verlangend heeft gebeden in 1 Koningen 8 verzen 46-50: “Wanneer ze tegen u zondigen – er is immers geen mens die niet zondigt – en u hen uit woede uitlevert aan vijanden die hen gevangennemen en meevoeren naar hun land, hetzij ver weg of dichtbij, en wanneer ze dan in hun ballingsoord tot inkeer komen en zich in dat vreemde land smekend tot u wenden en belijden dat ze hebben gezondigd, dat ze verkeerd hebben gedaan en slecht hebben gehandeld, wanneer ze zich in het land van de vijanden die hen gevangen hebben genomen weer met hart en ziel aan u toewijden en tot u bidden in de richting van het land dat u aan hun voorouders hebt gegeven, van de stad die u hebt uitgekozen en van de tempel die ik voor uw naam heb gebouwd, luister dan vanuit de hemel, uw woonplaats, naar hun bidden en smeken en verschaf hun recht. Vergeef uw volk alle zonden en misstappen die het tegen u begaan heeft en wek het mededogen op van degenen die hen als gevangenen hebben weggevoerd.”

Op zoek naar leasewagen Huyndai Kona en Ioniq getest

Na het aanleggen van de long list is het zaak de auto’s te testen. De eerste dealer die ik 28 december 2018 aandoe, is Autopalace in Zwolle voor een proefrit van het elektrisch aangedreven nieuwe model Kona. Op de website oogt de Kona robuust. Voorin zit de auto prima, ook voor mijn lengte. Ik kan het heads up display goed zien en voel me snel thuis in deze soepele automaat, alsof ik een Toyota Prius in plaats van mijn Skoda Superb om de hoek heb staan. Display Hyundai Kona

Alles wat je aan elektronica kunt bedenken, zit erop. Ik word gewaarschuwd bij het niet geheel binnen de lijntjes rijden, welke snelheidslimiet geldt en welke voertuigen zich in mijn dode hoek bevinden. Bediening van cruise control, navigatie, etc. is makkelijk, zowel op het scherm als aan het stuur. Grote aantrekkingskracht gaat uit van het 64kWh accupakket dat een actieradius van 482km belooft.

Negatieve punten aan de Kona
Stuurwiel Hyundai KonaDat ik lekker zit, wil niet zeggen dat anderen zich comfortabel voelen in de Kona. Achterin blijft hoegenaamd géén ruimte over, ook niet na opofferen van beenruimte voorin. Ik heb één dochter mee als proefpersoon. Beiden zijn we het snel eens. Deze auto is achterin voor kleine medelanders of Aziaten, niet voor lange Hollanders en zal dus daarom niet mijn volgende leaseauto worden. Kofferbak oogt klein, deze is met 332 liter de kleinste op mijn long list. Een heel praktisch nadeel is de levertijd van één jaar. Nog een reden waarom bij maximaal drie maanden voor het verlopen van het leasecontract de Kona niet als volgende auto besteld kan worden.

Is de Ioniq EV een alternatief?

De verkoopster geeft ons gelijk op de ruimte. Is de Ioniq EV een alternatief? Het nu nog 28kWh accupkket is in slechts 20 minuten (Kona: 45 minuten) bij een snellaadstation bijgevuld. Er komt ergens in 2019 een 48kWh uitvoering die de actieradius van 280km zal vergroten. Elektronische hulpsystemen zijn vergelijkbaar. Henriëtte gaat soepel achter me zitten. Ruimte achterin zit wel goed. En de Ioniq EV is in de Premium versie heeft een kwartaal levertijd. De huidige goedkopere Comfort uitvoeringen staan in de Rotterdamse haven en zijn direct leverbaar. Maar goed, natuurlijk gaat mijn belangstelling uit naar de 2019 versie die in onderstaande video review wordt vergeleken met de BWM i3s en Toyota Prius,

In de lease is Ioniq erg gunstig geprijsd. Het ontbreken van de mogelijkheid om een fietsendrager aan te brengen geeft een verkoper aan een andere klant aan als feit. Thuisgekomen en later in het weekend getipt door een Capgemini collega vind ik na wat zoeken een recent artikel waarin de mogeljikheid wordt uitgelegd om wel degelijk voor de Ioniq een fietsendrager te bestellen.

Sacha Lanvin – The Deadly Notes of Tchaikovsky (A Vera Goncharova Thriller)

Igor Solokov, a famous pianist in Saint Petersburg is murdered after he was under endures to open his safe and hand over a precious music sheet containing musical notes by the late Tchakovsky, that served as a will. No traces at first sight for Vera Goncharova, a criminal lawyer is assigned to investigate the case. Subsequent murders that rule out the possibility to arrest or interrogate suspects makes this case rather hopeless to solve, or can the reason for hunting this musical heritage be found in time? Can Vera’s friend Marina Kuzmina help?

The author repeats himself quite often, uses simple English to illustrate her characters. “She had few books to her name which had been success. She loved reading and writing thriller books which she was pretty good at.” A better editor would have served this short fiction story a lot. Richer conversations, more realistic romance instead of “they made love three times”, and some unexpected twists would benefit the reader.

About the author

Sacha Lanvin was born in Paris in a family of artists.

The author sent me a free review copy in exchange for my personal, unbiased review upon reading.

 

Henk-Jan’s soundtrack to 2019: 11-20 January

Ten days passed by. I’ll share songs for each day that make up my soundtrack to 2019 Spotify playlist.

Friday, 11 January: Delain – Masters of Destiny

Master of your own destiny has been the driver for Capgemini employees throughout the years. Roles, positions, education, an globally present company, and clients all over the planet to serve your personal development and career perspectives. Dutch rock band Delain released Masters of Destiny from their upcoming album.

Saturday, 12 January: Raghu Dixit – Sankashta Kara Ganapathi

Tonight is movie night at home. I watch Sankashta Kara Ganapathi (2018). From the OST, here’s the title track by Indian folk singer, music composer Raghupathi Dwarakanath Dixit (India’s Biggest Cultural Export).

Sunday, 13 January: Martyn Joseph – Loves Majority

Welsman, and singer/songwriter Martyn Joseph, is back with Loves Majority. On 25 January, his 33rd (!) studioalbum, Here Come The Young, will be released.

Monday, 14 January: Catali – Safety

I’m back in Velsen-Noord to provide training at Tata Steel. It al starts with Safety instructions.

Tuesday, 15 January: Tori Kelly & LeCrae – Masterpiece

Up-beat collaboration between Tori Kelly and LeCrae. My full album review is here.

Wednesday, 16 January: The Victorian Wallflowers – Firebird

Swedish Synthpop band / EDM / Europop outfit The Victorian Wallflowers was found during a random play based on Color Theory artist radio on Spotify.

Thursday, 17 January: Amber Run – Hide and Seek

Imogen Heap‘s Hide and Seek (2005) without the vocoder. Enter Amber Run‘s 2014 cover on #throwbackthursday.

Friday, 18 January: Betty Who – I Remember

I Remember is Betty Who‘s latest single.

Saturday, 19 January: Ea Kaya – Talking

Walk and talk. New Danish artist Ea Kaya (real name Christine Kiberg) joins me today.

Sunday, 20 January: RONDÉ – Be Mine

https://mobile.twitter.com/RONDEMUSIC/status/1085885334490148864

Wandelen langs het IJsselpad van Dieren naar Zutphen

Wat een verschil met de grijze, verregende zaterdag vorige week! Na het krabben van de ruiten rijd ik deze veelbelovende winterse dag naar Ommen om met een NS seizoensretour de trein via Zwolle naar Dieren te nemen. In de rugzak de routebeschrijvingen van de IJsselpad etappes 3 (Dieren – Baak) en 4 (Baak – Zutphen) en voor de zekerheid ook als GPS in OSMAnd.

Relive ‘IJsselpad van Dieren naar Zutphen’


Nijntjes vogeltjes in DierenDe aanleg van de verdiepte N348 tussen de spoorlijn en het centrum van Dieren is afgerond. Over de hagelnieuwe voetgangersbrug loop ik van het aankomstperron naar het Stationsplein. Waarom voor één van de stadsvilla’s een enorm Nijntje Vogeltjes beeld van Harrie Geelen staat opgesteld, weet ik niet, opvallen doet het eerder bij Nijntje Art Parade gebruikte beeld wel. Ik ben al vaker aan de wandel geweest in Dieren en kan op ervaring naar de veerpont lopen. Ik weet dat deze pas om 9u ‘in de vaart’ gaat en heb met uitzicht op de bemanning die de pont aan de overzijde van de IJssel in gereedheid brengen nog een tien minuten over om de zonsopgang met mijn crystal ball, focus op de reflecties in het water of de opgestelde sculptuur vast te leggen.

Crystal Ball bij IJssel Dieren 1Voor €1 krijg ik een privé overtocht op ‘Het mooiste punt om de IJssel over te steken!’ en kan ik de wandeling voortzetten over de bevroren Dierenseweg naar de IJsseldijk. Ook daar heb ik het rijk alleen, weidse uitzichten, honderden ganzen die zich in groepen hebben verzameld en het luchtruim kiezen als ik te dichtbij kom. Intrigerend is de Grote of Brummense Schans aan de overkant in de uiterwaarden dat tijdens de 80-jarige oorlog een belangrijk vestingwerk was. Tegenwoordig is de Gelderse Toren vanaf de oostoever van de IJssel in de winter goed te zien. Na ruim vijf kilometer dijkgang passeer ik het gesloten Kunstgemaal en Keukengemaal, de Groote Beek en loop ik de Slotheuvel van Bronkhorst op. Ook hier heeft een kasteel gestaan. Nu maakt een maquette en inscripties op het hekwerk rond de heuvel de geschiedenis zichtbaar.

Voorzijde kapel BronkhorstIn de kleinste stad van Nederland (slechts 157 inwoners, wel stadsrechten sinds 1482) maak ik wat foto’s en vervolg de officiële route. Ik sla te vroeg af, maar zie zodoende wel de Joodse begraafplaats Straalmanshof. Terug naar de Onderstraat en dan meteen maar een eerste pauze op het Toeristisch Overstappunt (TOP) net buiten de bebouwde kom. Met deze kou moet je niet te lang stilzitten. Weer door, langs een bomenlaan naar de Bakerwaardse Laak, ooit een IJsselarm, nu een brede sloot. Ten opzichte van het Trekvogelpad en het Graafschapspad gaat de route hier over het schouwpad en verderop langs de rand van weilanden richting Baak. Twee ruiters gaan me voor, een bijzonder gezicht tegen de witgerijpte grasvelden.

Wederopbouwboerderij Molenweg BaakAangekomen in Baak merk ik dat in het slot van de routebeschrijving van etappe 3 niet de moeite genomen is om de wandelaar te wijzen waar etappe 4 al opgepikt kan worden. Om vanaf de bushalte bij restaurant Herfkens de kleine kilometer terug te lopen vind ik onzin. Ik maak er een rondje Baak van, zie op die manier wel een fraaie Wederopbouwboerderij aan de Molenweg – Duitsers en geallieerden hebben langs de IJssel stevig huisgehouden – en kruis de Bakerwaardse Laak tweemaal om een eind noordelijker alsnog de N314 over te steken. De provinciale weg volgt de IJsseldijk en routebouwer Dolf Logemann vond terecht een slinger door het achterland interessanter dan het asfalt(betonnen) fietspad over de dijk.

Kerk en pastorie VierakkerDrie kilometer met een kleine onderbreking schouwpad weer, nu langs de Baakse Baak die me bij Wichmond brengt. Een wandelbankje bij een brug op bijna 19km wandelen is een mooi punt om weer even te rusten. Net voorbij het dorp ligt het buurtschap Vierakker met een imposante rooms-katholieke St. Willibrorduskerk (‘de mooiste kerk van Gelderland’) met pastorie en kroeg. De kerk staat pal tegenover de ingang van het beperkt toegankelijke landgoed ‘t Suideras. De families Van der Heijden en Ruys de Beerenbrouck, trouwe katholieken in een verder protestantse omgeving, wilden een kerk van ‘t eigen soort dichtbij huis. En zo geschiedde het.

Melktap aan HeerlerwegAan de Heerlerweg is een fotonenboer gevestigd. Hij oogst zonnestralen op zijn honderden panelen. Voor de behoeftigen biedt hij een melktap, €0,10 per beker of €0,40 per liter in een zelf meegebrachte fles of jerrycan. Twee kilometer verder is de IJssel weer in zicht. Wel grappig dat het laatste stuk over de IJselweg gaat. Discussies of het historisch meer juist is om over IJsel in plaats van IJssel te spreken, woedden in de jaren ’80. Deventer is sinds 1991 niet meer streng in de leer en accepteert de IJssel. De rivier heet nog altijd IJssel en de meeste straatnamen en andere verwijzingen zijn met dubbel s, terwijl bijvoorbeeld de Zwolse ziekehuizen De Wezenlanden en Sophia bij hun samengaan voor de Latijnse naam Isala kozen.

Sculptuur voor St Ludger die hier zijn zendingswerk in Achterhoek en Westfalen startteEen sculptuur is gewijd aan missionaris Liudger (of Ludger) die van 742 tot 809 leefde. In Daventria (nu: Deventer) herbouwde hij de verwoeste parochiekerk die Lebuïnus in 768 had gesticht, de voorloper van de Grote of Lebuïnuskerk. Liudger begon in 794 vanaf deze plek aan de IJssel zijn missiewerk in de Achterhoek en Westfalen langs de loop van de Berkel. De route volgt hier een flink deel van het Leestensche Broekpad, één van de vele Klompenpaden in Gelderland. Opvallend is het bungalowpark Bronsbergen verderop aan de rechterhand. Ik volg de dijk tot vlak voor de tunnel onder de N348 door om er scherp linksaf te slaan naar het buurtschap Bronsbergen.

Man met havik in uiterwaard BronsbergenDe zomerdijk af richting rivier stuit ik op een stel wandelaars die foto’s aan het maken zijn van een ander paar, dat met een roofvogel op de arm loop. Ik vraag de man welke vogel het is. Het is een havik en nadrukkelijk doet de man geen shows. Dit is ‘echter’. Wel bijzonder om een havik op een meter afstand te zien, rustig aan wat vlees pikkend. Dat krijg je bij een valkenier show niet zomaar voor elkaar. Ik volg het Klompenpad dichtbij de rivier. N348 viaduct over IJssel langs KlompenpadAls ik een foto dichtbij de brug van de N348 over de IJssel heb gemaakt, houdt een man die zijn hond uitlaat me aan. Of ik weet, dat ik niet verder kan lopen vanwege het hoge water. Nee, nog niet. De roestbruine windmolen en het pad naar gemaal Helbergen is onbereikbaar. Rest een gang terug naar de winterdijk en deze volgen. Ter hoogte van het gemaal zie ik welk stukje van het pad inderdaad onder water staat. Jammer.

Hoog water IJssel onderaan IJsseldijk ZutphenDe Berkel komt hier in de IJssel uit na 117km door Duitsland en de Achterhoek geslingerd te hebben. Het Berkelpad stroomopwaarts over de schouwpaden staat al enkele jaren op de nog eens te wandelen trajecten. Bij de jachthaven en iets verderop bij de verlaagde IJsselkade kan ik vanwege het hoge water opnieuw terug om het hogerop te zoeken. Ach, dicht bij de waterlijn jachten of de skyline van de rivier fotograferen is leuker dan het fietspad langs de IJsselkade. Een beeld van Ida Gerhardt op de kade, en dan nog een klein stukje langs de Molengracht voordat ik het stationsgebouw in m’n vizier krijg.