Corona in november 2020: tussen hoop en vrees

Ook november is een maand van wisselende signalen, nieuws dat vraagt om doorlezen, niet te snel conclusies trekken. Het is best lekker om tijdens de volgende reeks weken thuiswerken na het lezen van de ochtendkrant het radionieuws direct na de uitzending van zeven uur ‘s morgens uit te zetten en pas ‘s avonds weer wat ‘nieuws’ te consumeren.

Geen verkiezingsbelofte, wel leuk voor erna: vaccin
Vaccineren tentoonstelling Natuurhistorisch Museum RotterdamPfizer en Biontech maakten 9 november wereldkundig in de fase 3 van hun vaccinonderzoek tot 90% effectiviteit te komen. De beurzen gingen door het dak, programma’s als Nieuwsuur werden gevuld met prioriteit van doelgroepen bij de toebedeling van de (voorlopig schaarse) vaccins. Bij een verplichte bewaartemperatuur van het vaccin bij min 70 graden Celcius drukt het klimaat in veel landen het realiteitsgehalte van een massale uitrol. Europa sloot enkele maanden geleden al een principe-akkoord met Pfizer en Biontech. Woensdag kwam het pas tot een definitief koopcontract, meldt het FD. Naast de gegarandeerde levering van tweehonderd miljoen doses, heeft de EU een optie voor nog eens honderd miljoen doses. Nederland heeft in principe recht op bijna 4% van het Europese contract. Dat komt neer op 7,8 miljoen doses met een optie op nog eens 3,9 miljoen. De levering gaat vanaf december alleen door als het vaccin het lopende onderzoek goed doorstaat, en wordt goedgekeurd.

Een dag later de ontnuchtering: het vaccineren van heel Nederland gaat wel een jaar duren. Op 16 november maakt Moderna de tussenresultaten van de 3e testronde van hun vaccin bekend: 94,5% effectief. Een pre ten opzichte van Pfizer is de houdbaarheid bij -20 graden Celcius in plaats van 50 graden kouder. Dat maakt de logistiek een stuk prettiger. Trouw waarschuwt: Een open vraag die voor zowel Moderna als Pfizer geldt is: hoe lang biedt een mRNA-vaccin bescherming? Maandag 23 november meldt AstraZenica zich met ronkende onderzoeksresultaten van de effectiviteit van het ‘Oxford’ vaccin. Die moeten daags erna worden gecorrigeerd. Is concurrentie slaags met wetenschappelijke zorgvuldigheid?

In de rij voor een vaccin?

Je zou verwachten dat we in gedachten al in de rij bij de plaatselijke sporthal of kerk staan om in soepele doorloop ons te laten inenten. Echter, het aantal mensen dat zich wil laten vaccineren tegen corona is de afgelopen maanden gedaald van 73% in juni tot 65% in september en 60% half november. De afname is het grootst onder jongeren en het kleinst onder ouderen. Dat blijkt uit onderzoek van I&O Research in opdracht van de NOS. “Dit zijn forse stappen in een daling”, zegt onderzoeker Peter Kanne. Vooral 18- tot 34-jarigen hebben wantrouwen (70%. Bij deze groep speelt ook mee dat velen denken dat ze niet tot de risicogroep behoren (33%).

Als ik af ga op mijn observaties tijdens een vluchtig bezoek aan Hoog Catharijne op 14 november heb ik er letterlijk beeld bij: een kleine minderheid die überhaupt met een mondkapje binnen rondstapt en een grote meerderheid die zich niets aantrekt van looplijnen om rechts houden, afstand te bewaren en als er toch maar vier mensen een slijterij in mogen gewoon als stel naar binnen gaan.

Hebben we de bocht genomen, afgerekend met het virus en de R onder de 1 gekregen?

Cafe Brecht is last stop before the RijksmuseumDe spectaculaire afname van het aantal positief geteste mensen, enkele dagen met bijna 1.000 tegelijk in het begin van de week van 8 november, werd 11 november deels teniet gedaan door een toename van 700 en 12 november weer 200 meer dan de dag ervoor. Op 17 november staat de teller op 4320, het laagste sinds 4 oktober. Zou de regionale avondklok en sluiting van middelbaar en hoger onderwijs echt vanaf 17 november van de baan zijn, zoals minister De Jonge op 11 november verwachtte? En blijft de sluiting van horeca tot half december van kracht? Geen versoepelingen, maar wisselende dagcijfers met 26 november 4506 of de 4499 op zaterdag 28 november niet echt beter dan een week ervoor. Opgeteld over een week waren er van 18 november-24 november bijna net zo veel nieuwe COVID-19 meldingen als de week daarvoor.

Carbid schieten buiten LonnekerHet kabinet is voornemens een algemeen vuurwerkverbod af te kondigen. Voor elke regel minstens een uitzondering, en dus is RTV Oost blij met de aangehouden mogelijkheid van de Veiligheidsregio IJsselland om carbid af te schieten, letterlijk en figuurlijk een uitlaatklep voor jongeren in onze regionen. En gelukkig, zo meldt NOS op 12 november, blijven ook knaltouwtjes, -erwtjes en sterretjes toegestaan!

Recht op funshoppen

In Rotterdam moeten alle winkels op Black Friday op last van de burgemeester eerder sluiten. Het is er te druk. Maakt dat indruk? Nee, zaterdag 28 november is het opnieuw veel te druk in de centra van Dordrecht, Rotterdam en Eindhoven en kunnen winkels minder lang openblijven. In Roermond moeten zaterdag de toegangspoorten van het Outlet Center dicht, zo druk is het. En onder de bezoekers zijn opvallend veel Belgen.

Verkeersdrukte vergelijkbaar met november 2019 (!)

Uit reisbewegingen van Flitsmeister gebruikers valt op te maken dat na de lichte dip in september het weer rap drukker wordt op de snelwegen. Verkeersaanbod is inmiddels vergelijkbaar met november 2019. Hoezo, we werken massaal thuis? Ja, ik inmiddels in de negende maand op rij. Heb  ik ergens een versoepeling of oproep van mijn werkgever of klant gemist weer naar kantoor te komen?

Een blik vooruit tot in de vierde golf

Coronamaatregelen sluiten Rassenbeekweg afNoem ons gek of overdreven. Aan het thuisfront is de negende maand thuiswerken aan de gang. De kinderen koppelen de hoogtepunten van het examenjaar aan het doormaken van de volgende golven. Uiterlijk tweede week januari 2021 zitten we in de derde golf na in Nederland op teveel plekken feestdagen met schijt aan een pandemie gevierd is. In februari/maart moeten de wintersporters toch hun pleziertje hebben en nemen ze direct wat ellende mee terug. En de dicht op elkaar gepakte serie Koningsdag, Hemelvaartsdag, Bevrijdingsdag, meivakantie en Pinksteren geeft dan een reële kans eindexamen tijdens de vijfde golf te moeten doen.

Jaap van Dissel (RIVM) brengt 28 november 2020 dezelfde boodschap met andere woorden. Hij ziet de tweede golf doorgaan tot in maart 2021 en coronamaatregelen tot in de zomer nodig.

Wandelen van Almere-Poort naar Nijkerk

De Trage Tocht Almere Hout die Mari Smits 2 november wandelde en nog een aantal niet bewandelde bossen in Zuid-Flevoland vormden de inspiratie om een veertiger op Afstandmeten.nl uit te zetten tussen de stations van Almere-Poort en Nijkerk. Met een gevoelstemperatuur enkele graden boven nul, voornamelijk grijze luchten en gesloten horeca onderweg moet ik het zelf rooien: doorstappen om warm te blijven, proviand mee en de gesproken aanwijzingen in Komoot. Van Ommen reis ik via Zwolle en Almere Centrum naar ‘Poort’ voor een start om 8.45u.

Relive ‘Almere-Poort naar Nijkerk’


Sporthal in Almere-Poort OlympiakwartierVanaf het Winterspelenplein loop ik langs het MBO College Poort naar het Indoorsportcomplex Olympiakwartier. Een fietspad dat als openbare vuilnisbak fungeert leidt onder de Elementendreef en de A6 door het Kromslootpark in. Dit 149 hectare groot gebied bestaat uit kreken, moerasgebieden, velden en bos. Er grazen Schotse hooglandersschapenMangalitza-varkens en paarden. De Urn in Kromslootpark Almere-HavenHet afgelopen jaar heeft Staatsbosbeheer gewerkt aan de herinrichting van het park. De paden en hekken zien er spic en span uit. Het Blanchardpad is wat verlegd en opnieuw geasfalteerd na de verbreding van de A6 en vernieuwde ontsluiting van Almere Muziekwijk. Het kunstwerk De Urn van Armando is schoongemaakt.

Kunstwerk Koester Diversiteit in Almere-HavenWelkom in Almere-Haven. Ik volg een wandelpad tussen de bebouwing van de wijk Hoekwierde door naar de Gooimeerdijk om over te steken en buitendijks het pad langs het surfstrand en zwemstrand te volgen tot in de havenkom, waar het kunstwerk Koester diversiteit van Paul de Reus mijn aandacht trekt. Ik wacht even tot een vrouw haar foto gemaakt heeft en zoek dan zelf een geschikte plek op.

Waterpeil in AlmeerderhoutHet eerste stuk Gooimeerdijk-Oost is autovrij. De brede strook asfalt heb ik voor mijzelf. Bij de stadsweiden buig ik af naar de wijken Meenten en Grienden. Het ooit als volkstuinen opgezette terrein Water-Land is goeddeels volgebouwd met volwaardige vakantiehuizen. De geplande doorsteek halverwege lukt niet. Het toegangshek zit op slot. Goed, dan nog even door tot over de Waterlandse Tocht en het brede Waterlandsepad door Almeerderhout. Een waterpeil zo op het gras oogt mal, maar herinnert de voorbijganger dat helemaal bovenaan op de blauwe meetlat 0m NAP ligt. Ik neem na 10km mijn eerste pauze. In het Schapenbos lopen…schapen, maar hebben liefhebbers van Kolonisten van Catan ook stenen met opschriften graan en erts op boomstronken gelegd. Over twee vlonderpaden passeer ik De Overgooise Zoom. Aan de Meesweg staan grote villa’s achter toegangshekken. Gezellig is anders. Wat er nog over is van de brede zoom kan ik per houten balk oversteken.

Labyrinth in Cirkelbos is uitgelopenWelkom in het Cirkelbos. De eerste attractie hier is het Labyrinth (2007) van Titia Frieling en Els Scholtes, een met 368 haagbeuken beplante dijk in de vorm van het labyrinth van Hollywoodstone in Ierland. Volgens het informatiepaneel ben je een klein half uur bezig. Die kilometer leg ik sneller af:) Leuk is het wel en ook het terugzien op het Komoot scherm is lachwekkend. Ik volg twee van de modderige, cirkelvormige paden. Jammer van de vele hekken die er geplaatst zijn. Het maakt bosbeleving anders. Zicht op Almere BovenEven verderop is Almere Boven, een 29 meter hoge uitkijkberg dat met zand van de Grondbank is opgeworpen. Ik neem op de heenweg de helling in een rechte lijn. Op de top ligt sinds 2017 een plaquette Monument van de Peetvaders dat gewijd is aan stedenbouwkundige Dirk Frieling die wordt gezien als een van de ontwerpers van Almere, een ode aan planners. Poortje van kunstwerk In eenzaamheid AlmeerderhoutTerug volg ik braaf het spiraalvormige pad om de heuvel naar beneden om aan de overzijde van de Meesweg de Gooimeerbeek te volgen. Intussen is de rood-witte markering van het LAW 1 Pionierspad mijn trouwe metgezel, onbedoeld, maar goed om weer eens een stuk van te wandelen. In eenzaamheid (2012) van Birthe Leemeijer is een bijzonder kunstwerk. Een asfaltbetonnen pad dat naar een muur met een poortje leidt. Erachter zijn wat zitplaatsen en mag je genieten van een stuk Museumbos, helemaal voor jou daar neergezet.


Welkom in de Stichtse PuttenHet bos uit, de Gooimeerdijk oversteken en het fietspad aan de waterzijde volgen tot de Stichtse Brug. Hier pauzeer ik weer en dub of ik doorga naar Almere of de route verleg naar Hilversum. Ik besluit door te gaan. Eén van de gebieden die ik nog eens wilde bekijken ligt namelijk direct achter het talud van de A27, de Stichtse Putten, een moerasgebied met jonge bomen en waterplassen. Mijn schoenen worden er niet droger van en de pijpen van de blauwe wandelbroek zijn behoorlijk bruin.

Onverhard van Priempad naar SlingerwegHet zien van de leegte en mistige lucht èn de mededeling van Komoot aan het begin van het Priempad deze weg voor 6,5km te volgen motiveren niet. Ik haal oortjes uit m’n rugzak en zet Spotify aan, heel ongebruikelijk de laatste jaren bij het wandelen. Het asfalt langs het Gorzenveld maakt snel plaats voor een onverhard pad langs de Rassenbeektocht. Slechts één stel met een hond kruist me. Voor de rest draaien de Vattenfall windmolens hun rondjes en heb ik het rijk – aan het eind staat de naam Gruttoveld vermeld – alleen. De Slingerweg over, het Hulkesteijnse bos in. Iets verderop ligt Center Parcs De Eemhof, waar ik in 1981 de herfstvakantie doorbracht. Een stel waant zich onbespied en zoent erop los. Welkom in Nederland, zowel ik als een tegenligger komen dichterbij en schrikken de man en vrouw op. Ik help een wandelaarster die weliswaar een routebeschrijving op papier heeft, maar toch wil weten waar De Eemhof is (links achter de bomen). Gaandeweg pas ik mijn route aan naar het Pionierspad tracé die wat leukere hoeken van het bos meepakt.

Steppingstones in Laakse Slenk 2Voorbij Landgoed De Wielewaal, waar zelfs nog campinggasten buiten hun caravan in de weer zijn (brr) ga ik het terrein Laakse Slenk op. Aan weerszijde van de Hulkesteijnse kreek is gekapt en opnieuw ingericht met cultuurhistorische elementen. Zo kun je er een middeleeuwse kogge en haardplaatsen bekijken. Stepping stones gebruik ik om aan de oostoever te komen.

Voormalig stadhuis NijkerkTerug op de dijk volg ik het fietspad naar de Nijkerkersluis. De Zeedijk en het pad langs de Arkervaart – hier het tracé van het LAW 8 Zuiderzeepad – en de gang door het met industrie gevulde noorden van de zeven eeuwen oude stad Nijkerk zijn niet opwindend. Een deel doe ik weer met muziek. Weer eens anders het centrum door is wel aardig: het stadhuis, de Waag, het centrale Plein en de voormalige school aan de Spoorstraat zijn zo wat bezienswaardigheden op het laatste half uur voor ik met 42,45km op de GPS logger bij het station ben, een klein kwartier voor de 15.55u sprinter naar Zwolle vertrekt.

Alternatieven voor Endomondo app

      No Comments on Alternatieven voor Endomondo app

Tijs Hofmans waarschuwde 5 november 2020 op Tweakers dat de sport-app Endomondo vanaf 1 januari 2021 niet meer beschikbaar is in de app stores. Vanaf 1 april 2021 stopt Endomondo met werken. Eigenaar Under Armour ziet gebruikers het liefst migreren naar MapMyRun. In 2012 stapte ik van Sportypal over naar Endomondo. Voor mijn wandelverslagen voegde ik het routekaartje in het bericht en voor het bijhouden van statistieken was Endomondo goed. Bij het hardlopen en wandelen gesproken tussenstanden krijgen, vind ik prettig. Op Facebook postte ik een bericht over het stoppen van Endomondo en kreeg er wat alternatieven van bevriende wandelaars en hardlopers.

Voor het offline navigeren heb ik een aantal jaren gebruik gemaakt van OSMAnd. Begin 2020 stapte ik over naar Komoot.

Wat biedt en kost MapMyRun?

Voor wandelingen, fietstochten en hardlooprondjes kun je MapMyRun inzetten. Er zit een social network achter, je kunt challenges aangaan, de app verbinden met apparaten als een Garmin of Apple Watch. De app wordt geadverteerd als gratis. BIj het aanmaken van een account wordt nergens gesproken over kosten. Toch blijkt er een MVP, lees premium, versie te zijn met trainingschema’s, heart rate meting, live tracking, etc. De verschillen tussen de gratis en betaalde versie vind je in dit overzicht. $6 per maand of $30 per jaar voor de additionele functionaliteit is een serieuze prijs, vergelijkbaar met Strava (($8 per maands of $30 per jaar).

Wat biedt en kost Komoot?

Screenshot_20191231-145446In Komoot kun je één regio, bijvoorbeeld een provincie of landsdeel (bijvoorbeeld Oost-Nederland) gratis downloaden om kennis te maken. Ik heb vervolgens gebruik gemaakt van een feestdagen aanbieding om tegen €12 of zo alle regio’s waar ook ter wereld te downloaden. Beslag op intern en extern geheugen is beperkt. Spraakgestuurd navigeren is een fijne optie, al is de uitspraak van de enkel Engelse engine van Nederlandse straat- en plaatsnamen vermakelijk en soms lastig te interpreteren. Het kaartbeeld is rustiger, maar ook hier zijn de kleinste paadjes te gebruiken in een route. Het heeft meer van een platform en netwerk dan enkel een kaart met navigatie app. Zo kun je inspiratie opdoen bij gecureerde collecties of routes van vrienden, zoals je dat op Wikiloc of Endomondo ook kunt doen. Routes kun je opnemen en na afloop desgewenst met foto’s en aantekeningen delen.

Plannen van een route kan op de mobiel of website, al vereist dat wel een internetconnectie. Ook voor herplannen van de route bij afwijkingen onderweg is een internetverbinding nodig. Wanneer je afwijkt van de route, krijg je het advies op de kaart te kijken. Als je de ontworpen route terugvindt, meldt de applicatie dat keurig. Hardlopen, wandelen, bergbeklimmen, etc. worden ondersteund. Als je zelf een route met bijvoorbeeld afstandmeten.nl hebt gemaakt en importeert, controleert Komoot of het je route kan plotten op wegen die op ‘zijn’ kaarten staan. Zo niet, krijg je een waarschuwing. Bij het plannen van een route wordt rekening gehouden met je sport, conditie en voorkeuren voor ondergrond. Zo kan de app tot verrassende ‘off the road’ routes komen of juist je over gebaande wegen leiden.

Komoot ondersteunt naast iOs/Android smartphones ook GPS computers als Garmin, Wahoo en e-bikes. De app zelf is gratis. Je betaalt eenmalig voor de offline kaarten. Voor één regio, in Nederland een provincie, is dat $4. Voor een combinatie van regio’s, bijvoorbeeld de drie noordelijke provincies, betaal je $9. Wil je wereldwijd uit de voeten, betaal je $30.

Wat biedt en kost Viewranger?

Minder bekend bij het grote publiek, maar wel gangbaar onder deelnemers aan pelgrimages en andere meerdaagse tochten, is Viewranger. De basisversie met offline kaarten, een social network van andere gebruikers, te downloaden routes, waaronder lange afstand routes voor fietsers en wandelaars is gratis. Er is een premium ($5 per jaar) en premium+ versie ($9,50 per jaar) met onbeperkt offline kaartmateriaal van diverse cartografen / doelgroepen (voor Nederland de kadasterkaarten), bergtoppen herkennen, in 3D over een route vliegen (denk aan de 1 minuut samenvatting video’s die je met Relive.cc kunt maken) en live tracking. iOS en Android-enabled smartphones,  tablets, Wear OS en Apple Watch worden ondersteund. devices.

Op wandelpunt.be een zesdelige cursus in het gebruik. Ook op buitenpaden.nl vond ik een handleiding hoe je zelf routes met de app kunt uitzetten.

De eisen die je voor het loggen van een ommetje of rondje hardlopen hebt, zijn anders dan het offline en vriendelijk voor je smartphone batterij navigeren in onbekend gebied. Of je warm wordt van een gelikte user interface, de oppeppers van medegebruikers of ook je foto’s kunnen loggen in de app, weet ik niet. Loop de video’s en beschrijvingen rustig door en maak een keuze.

Chris Collins – Gamification Playing for Profits

Gamification is applied in way more places than you would expect. Check your inbox. How many lotteries, giveaways, and online auctions are there? Think of the prize drawings during a convention or fair, the employee of the month election, or the referral bonus to bring in new personnel. Chris Collins collected strategies and best practices in Gamification Playing for Profits. Basics, techniques, and rationale first, then various games are explained, followed by tips and tricks to deal with cheaters and complaints.

By the end of the book you’ll have a clear understanding of the need for gamification of your sales, HR, and operational processes, no matter the industry you’re in. Humans want to play, aren’t that thoughtful when it comes to risk awareness and mitigation. Here’s where gamification can add to marketing and promotion activities. Collins is clear about his intentions and the intended audience. If you want to cheat or promote practices like a pyramid scheme or replay the 2008 financial crisis, don’t expect useful tips from this book other than to recalibrate your moral compass.

About the author

Chris Collins is a turnaround specialist, sales trainer, and lifelong student of Game Theory’s applications in the real world. Collins is the author of two best-selling books and he’s been featured on The Howard Stern Show, CBS, The Couch, and in The Wall Street Journal, and the New York Post. He cultivates success, fun, and massive profits for companies, salespeople, and top producers across the globe through his unique sales and management training and Gamification strategies.

Collins can uncover new sources of untapped income for you and your team, bring enjoyment back to the workplace and supercharge the future for anyone bold enough to take his approach to heart. His methods may be unorthodox, but normal never created change. Humor, passion, and an insatiable desire to find a better way is the only strategy Collins invests in because it works. He and his training programs help success-minded individuals from all walks of life crush their goals, multiply their earnings and portfolios, and live their dreams, enjoying every step of the way.

I received a free review copy through Booksirens.com in exchange for my personal, unbiased opinion upon reading.

Openbaring hoofdstuk 1-3: appèl aan de Joodse christenen

Na het leggen van de basis voor uitleg van het laatste bijbelboek, Openbaring van Johannes, hanteer ik de drieluik eerst lezen wat er staat in context, onderzoek van het grotere plaatje met geschiedenis, geografie, de gebruikte beeldspraak, etc. en pas daarna het betekenis geven uit John Boekhouts Verantwoord bijbelgebruik, laat ik zeggen een 101 training theologie. Uit de eerste vier hoofdstukken van Openbaring vandaag wat mij zo is opgevallen. Je leest zo makkelijk oppervlakkig. Peter Scheele slaat in zijn in 2020 verschenen Beelden van Openbaring de eerste drie hoofdstukken over, terwijl Elaine Pagels in Het vreemdste bijbelboek – Visioenen voorspellingen en politiek in Openbaring (2012) juist in deze eerste hoofdstukken sleutels ontdekt voor de betekenis van Openbaring om maar eens twee extremen te noemen.

Wiens openbaring?

Boven het boek staat Openbaring van Johannes, hoewel hoofdstuk 1 opent met “Openbaring van Jezus Christus die hij van God ontving om aan de dienaren van God te laten zien wat er binnenkort gebeuren moet. Hij heeft zijn engel deze openbaring laten meedelen aan zijn dienaar Johannes.”

Engel of boodschapper?

Elke brief wordt “aan de engel van” (in de NBV, NBG, NB, HSV, BGT, Canisius vertalingen) en de specifieke gemeente geschreven. Zo’n vertaling leidt snel tot speculaties wie die engelen zijn. Maar ook hier houd ik het graag eenvoudig. De opdracht aan Johannes is: “Schrijf alles wat je ziet in een boek en stuur dat naar de zeven gemeenten, naar Efeze, Smyrna, Pergamum, Tyatira, Sardes, Filadelfia en Laodicea.” (Openbaring 1 vers 11). Hoe krijg je als je zelf gevangen zit op Patmos de boek(rollen) bezorgd in de zeven gemeenten op het vasteland? Via een boodschapper (een zinvolle betekenis van het Griekse ἄγγελος) te voet en dus niet een vliegende engel (hier geen zinvolle betekenis van het Griekse ἄγγελος). Boodschapper is de vertaling die Het Boek gebruikt.

Aan alle gelovigen onder de Joden: houdt je aan wat er gezegd wordt

Hoofdstuk 1 vers 3: “Gelukkig is wie dit voorleest, en gelukkig zijn zij die deze profetie horen zich houden aan wat hier gezegd wordt. Want de tijd is nabij.”

Je kunt je niet houden aan een adequate toekomstvoorspelling of juist beschreven geschiedenis, wel aan een opdracht of set regels. En net als in vers 1 (“…wat er binnenkort gebeuren moet”) geeft vers 3 (“want de tijd is nabij”) de nabijheid (proximity) aan wat er gebeuren gaat en bevat het juist géén aanknopingspunt voor een futuristische beschrijving voor over enkele millennia.

Wie de zeven brieven aan zeven gemeentes in Asia (nu Anatolië in het westen van Turkije) in Openbaringen 2 en 3 leest, ziet er een feedback structuur. Er worden complimenten gegeven, er schort wat aan het gedrag van de gemeenteleden, en Johannes houdt in naam van Jezus Christus hun regels voor en roept op vol te houden in de ervaren strijd om als overwinnaar te eindigen.

Nergens in de brieven aan de gemeentes zie ik een aanleiding om tot een bedelingen leer of toewijzen van een brief/gemeente aan een duidelijk af te bakenen tijdperk in de kerkgeschiedenis te komen. Over de volgorde lijkt me de eenvoudige uitleg op Wikipedia veel aannemelijker: de plaatsen liggen op volgorde zoals een boodschapper (ook een betekenis van het Griekse ἄγγελος) vanaf Patmos met de boekrol onder de arm zijn opdracht in Openbaring 2 vers 11 kan uitvoeren. “Schrijf alles wat je ziet in een boek en stuur dat naar de zeven gemeenten, naar Efeze, Smyrna, Pergamum, Tyatira, Sardes, Filadelfia en Laodicea.” Het vers geeft ook aan, dat “alles wat je ziet” in een boek(rol) beschreven moet worden en gestuurd naar de gemeenten, dus niet alleen de ‘eigen’ brief. Alle zeven gemeenten moeten alles weten.

Gemeente Compliment Tekortkoming Advies Beloning
Efeze “Ik weet wat u doet, hoe u zich inzet en standhoudt, en dat u boosdoenders niet verdraagt. Zo hebt u mensen die beweren dat ze apostelen zijn, op de proef gesteld en als leugenaars ontmaskerd. U bent standvastig en hebt veel verdagen omwille van mijn naam, zonder te verslappen.” “Het pleit echter voor u dat u net als ik de praktijken van de Nikolaïeten verafschuwt.” “U hebt de liefde van weleer opgegeven.” “Breek met het leven dat u nu leidt en doe weer als vroeger.” “Wie overwint zal ik laten eten van de levensboom die in Gods paradijs staat.”
Smyrna “Ik weet van de ellende en de armoede waarin u verkeert, hoewel u rijk bent. Ik weet hoe u belasterd wordt door mensen die zich Joden noemen en het niet zijn, maar bij satan (de tegenstander) horen.” “Wees niet bang voor wat u nog te wachten staat. Sommigen van u zullen door de duivel in de gevangenis worden gegooid en zo op de proef worden gesteld: tien dagen lang zult u het zwaar te verduren hebben. Wees trouw tot in de dood,” “dan zal ik u als lauwerkrans het leven geven.”
Pergamum “U bent mijn naam trouw gebleven en hebt uw geloof in mij niet verloochend, ook niet toen Antipas, mijn betrouwbare getuige, werd gedood in uw stad, waar ook satan woont.” “Sommigen houden vast aan de leer van Bileam, die Balak liet weten hoe hij voor de Israëlieten een val moest opzetten, waardoor ze heidens offervlees zouden gaan eten. Zo is het ook bij u: sommigen houden op dezelfde manier vast aan de leer van de Nikolaïeten.” “Breek toch met het leven dat u nu leidt, anders kom ik binnenkort naar u toe en zal ik hen met het zwaard uit mijn mond bestrijden.” “Wie overwint zal ik van het verborgen manna geven, en ook een wit steentje waarop een nieuwe naam staat die niemand kent, behalve degene die hem ontvangt.”
Tyatira “Ik weet wat u doet, hoe liefdevol, gelovig, hulpvaardig en standvastig u bent; u doet nu zelfs meer dan vroeger.” “U laat die Izebel, die zichzelf profetes noemt, haar gang gaan, terwijl ze mijn dienaren met haar uitspraken tot ontucht en het eten van heidens offervlees verrleidt. En hoewel ik haar de tijd heb gegeven om te breken met het leven dat ze leidt, weigert ze haar ontuchtig gedrag op te geven. Ik zal haar ziek maken en hen die overspel met haar plegen in ellende stortenm tenzijb die met haar breken; haar kinderen zal ik laten sterven aan een dodelijke ziekte.” “Ik leg u maar één last op: houd vast aan wat u hebt, totdat ik kom.” “Wie overwint en mij navolgt tot het einde, zal ik macht geven over alle volken. Met een ijzeren staf zal hij hen hoeden, als aardewerk worden ze verbrijzeld. Ik geef hem macht, zoals mijn Vader die aan mij heeft gegeven. En ik zal hem ook de morgenster geven.”
Sardes “Enkelen hebben hun kleren schoon gehouden.” “Ik weet wat u doet; overal wordt beweerd dat u het leven hebt, terwijl u dood bent.” “Word wakker, versterk uw laatste krachten: u bent op sterven na dood. Want ik merk dat uw gedrag tekortschiet in Gods ogen. Herinner u dat u de boodschap hebt ontvangen en begrepen. Houd eraan vast en breek met het leven dat u nu leidt. Maar als u niet wakker wordt, kom ik onverwacht als een dief, op een tijdstip dat u niet kent.” “Maar enkelen in Sardes hebben hun kleren schoon gehouden. Zij zullen bij me zijn, in het wit gekleed, want ze verdienen het. Wie overwint zal ik ook in het wit kleden. Ik zal mijn naam niet uit het boek van het leven schrappen, maar juist voor hem getuigen ten overstaan van mijn Vader en zijn engelen.”
Filadelfia “Want ook al hebt u weinig invloed, u bent trouw gebleven aan wat ik heb gezegd en hebt mijn naam niet verloochend.” “Houd vast aan wat u hebt.” “Ik zal mensen laten komen die bij satan horen die zich Joden noemen en het niet zijn; zij zullen zich eerbiedig aan uw voeten neerwerpen en erkennen dat ik u heb liefgehad. Omdat u trouw bent gebleven aan mijn gebod om stand te houden, zal ik u ook trouw zijn wanneer binnenkort de tijd van de beproeving aanbreekt, als heel de aarde en de mensen die er leven op de proef worden gesteld. Ik kom spoedig. Houd vast aan wat u hebt, dan zal niemand u de lauwerkrans kunnen afnemen. Wie overwint maak ik tot een zuil in de tempel van mijn God. Daar zal hij voor altijd blijven staan. Ik zal op hem de naam schrijven van mijn God en van de stad van mijn God, het nieuwe Jeruzalem dat bij mijn God vandaan uit de hemel zal neerdalen, en ook mijn eigen nieuwe naam.”
Laodicea “Ik weet wat u doet, hoe u niet koud bent en niet warm. Was u maar koud of warm! Maar nu u lauw bent in plaats van warm of koud, zal ik u uitspuwen. U zegt dat u rijk bent, dat u alles hebt wat u wilt en niets meer nodig hebt. U beseft niet hoe ongelukkig u bent, hoe armzalig, berooid, blind en naakt.” “Daarom raad ik u aan: koop van mij goud dat in het vuur gelouterd is, en u zult rijk zijn; witte kleren om u te kleden en uw naaktheid te bedekken, zodat u zich niet meer hoeft te schamen; zalf voor uw ogen, zodat u weer kunt zien. Iedereen die ik liefheb wijs ik terecht en bestraf ik. Zet u dus volledig in en breek met het leven dat u nu leidt. Ik sta voor de deur en klop aan. Als iemand mijn stem hoort en de deur opent, zal ik binnenkomen, en we zullen samen eten, ik met hem en hij met mij.” “Wie overwint zal samen met miji op mijn troon zitten, net zoals ik zelf overwonnen heb en samen met mijn Vader op zijn troon zit.”

Joden worden beproefd

De christelijke gemeentes in Anatolië worden beproefd. De Grieks-Romeinse cultuur met afgodendienst, imposante tempels waar prostitutie werd bedreven en offers gebracht zijn voor Joden alleen al op grond van de Tien Geboden (Exodus 20) een nogo area. “Vereer naast mij geen andere afgoden. Maak geen godenbeelden, geen enkele afbeelding van iets dat in de hemel hier boven is of van iets beneden op de aarde of in het water onder de aarde. Kniel voor zulke beelden niet neer, vereer ze niet, want ik, de HEER, uw God, duld geen andere goden naast mij. Voor de schuld van de ouders laat ik de kinderen noeten, en ook het derde geslacht en het vierde, wanneer ze mij haten; maar als ze mij liefhebben en doen wat ik gebied, bewijs ik hun mijn liefde tot in het duizendste geslacht. (…) Pleeg geen overspel..”

In twee gemeenten wordt gesproken over Nikolaïeten die aanzetten tot eten van aan afgoden geofferd vlees en ontucht of hoererij (vertaald uit het Griekse πορνεία, porneia, we hebben er ook in 2020 allemaal letterlijk en figuurlijk beeld bij).

Bileam, de profeet of ziener uit Numeri 22-24, werd door de Moabitische koning Balak geraadpleegd. Hoe kan Israël tot zonde verleid worden? God grijpt in en laat een ezel spreken die Bileam belet naar Balak te gaan. Hierna zette Bileam de Israëlieten ertoe aan om omgang te hebben met de Moabieten en Midjanieten en om de Baäl van de Peor te aanbidden. God strafte het volk met een plaag en Israëls leider Mozes liet allen executeren die hadden gezondigd. In totaal stierven er 24.000 Israëlitische mannen. Toen de Israëlieten wraak namen op de Midjanieten, werd Bileam gedood.

Johannes gebruikt het verhaal van Bileam net Judas en Petrus in hun brieven aan gemeenten om de Joodse gelovigen te vermanen. Het aanhalen van Izebel, de echtgenote van de Israëlische koning Achab van het koninkrijk Israël, heeft dezelfde functie. In 1 Koningen 16-21 en 2 Koningen 9 lees je de geschiedenis. Achab huldigde door toedoen van Izebel een liberale religieuze politiek, waarbij de oude cultus van de regio in ere werd gehouden, met name de Baälcultus, dit zeer tot ongenoegen van de aanhangers van de Jahwehcultus aan de zuidgrens in het koninkrijk Juda. Deze tegenkanting had eerder reeds tot de opsplitsing van de twee koninkrijkjes (Juda en Benjamin enerzijds en het Tienstammenrijk in het noorden anderzijds) geleid.

Als heilig en uitverkoren volk was het de bedoeling dat Israël zich zou afzonderen van de afgodendienst van omliggende volken. Keer op keer ging het mis in de geschiedenis met de ballingschappen van de beide voormalige koninkrijken tot gevolg. Dat er überhaupt Joodse gemeenschappen in Anatolië waren, was de consequentie. Nog altijd was de grote uitdaging voor de Joodse gelovige om zichzelf niet te bezoedelen. Dat geldt ook voor de Jood die zich tot Jezus Christus als Messias had bekeerd en gehoor wilde geven aan wat hij (via zijn apostelen en door zijn Heilige Geest) had gezegd. Boosdoeners (Openbaring 2 vers 2), valse apostelen (Openbaring 2 vers 2), Nikolaïeten (Openbaring 2 vers 6, 15), schijn(heilige) Joden die tot het kamp van de tegenstander / satan (beide zijn mogelijke betekenissen van het Griekse σατανάς) (Openbaring 2 verzen 9, 13, 24, hoofdstuk 3 vers 9), duivel (Openbaring 2 vers 10), mensen die vasthouden aan de leer van Bileam (Openbaringen 2 vers 14) en Izebel (Openbaring 2 verzen 20-23). Wie volhoudt, zuiver blijft, wordt beloond met witte kleren (Openbaring 3 verzen 4-5, hoofdstuk 3 vers 18).