FLAL Kerkdorpen wandeltocht rond Tietjerk

Donderdagavond was ik met tientallen andere voorlopers van het in ontwikkeling zijnde Pronkjewailpad door de provincie Groningen in Bedum. Vrijdag nam ik de Loop langs de hunebedden tussen Emmen en Meppen in Drenthe. Toeval of niet: vandaag is Friesland aan de beurt. De FLAL organiseert vanuit Tietjerk een kerkdorpentocht. Een beroemde karakterisering van het Friese landschap is dat ongeacht waar je bent wel ergens een kerktoren aan de horizon te zien is. De proef op de som met 460 andere wandelaars!

Wandelaars FLAL Kerkentocht in TietjerkIk moet om 7.45u eerst het ijs van de autoruiten krabben. Via de N377-A28-N381-N356 rijd ik vlot via Drachten naar Burgum. Daar stuurt het navigatiesysteem me de autoweg af. De ‘oude’ N356 wordt sinds kort omgebouwd. En dat betekent wat extra ommetjes in Burgum om verderop in Hardegarijp rond de Rijkstraatweg hetzelfde te beleven. De nieuwe, 2×2 rijbanen vers van asfalt voorziene N356 (‘centrale as’) en N355 (de EU sponsorborden staan in de berm) had ik beter kunnen volgen….als ik het geweten had. Voor de terugweg.

Relive ‘FLAL Kerkdorpentocht’


Dorpshuis Yne Mande TietjerkParallel aan het laatste stuk N355 voor Tietjerk zie ik het peloton 35km lopers al tegemoet komen. Sybe de Jong gaat traditioneel op kop. Ik parkeer m’n auto in een woonwijk – de grote parkeerplaats van natuur- en cultuurpark Vijversburg is al vol – en wandel naar dorpshuis Yn é Mande in een voormalige boerderij. Het is er een drukte van belang, een goed teken. Folkert Heida schiet me meteen aan, gevolgd door nog een FLAL vrijwilligster in Pronkjewailpad t-shirt die me donderdagavond in Bedum had gezien. Dat ik met Rik Jan Luiting na 21u weg moest om de trein naar Groningen en vervolgens Hoogeveen te halen, vond ze jammer. Als ze het eerder had geweten, had ik mee kunnen rijden naar Beilen. Bedankt en wie weet een volgende keer bij een FLAL wandeltocht, Tocht om de Noord of Pronkjewailpad etappe in 2018.

Zonsopgang langs N355 bij TietjerkMet een 35km routebeschrijving start ik om 9.17u, terwijl buiten de boerderij de 25km lopers zich verdringen om een routebeschrijving voor hun tocht. Aan de Boslaan houden twee andere wandelaars me aan. Ze volgen m’n verslagen en vragen waar ik ook alweer woon. Voor hen is het een thuiswedstrijd. We gaan naar Griekenland en Turkije, zo beloven ze. Echt tijd om door te praten is er niet, want de 25km route gaat na het sportcomplex Tietjerk linksaf en de 35km rechtsaf. Ik zet de gisteravond met uplifting vocal trance gevulde Spotify afspeellijst aan en zet de pas erin parallel aan de autoweg. Bij het nieuwe Rietveld aquaduct ga ik ook onder de N355 door. Dat er een strooiwagen voor me uit rijdt, is geen luxe. De asfaltwegen zijn verraderlijk glad.

UItzicht in polders rond OosterdijkDe zonsopkomst over de polder is geweldig! Tot zover ook het alleen wandelen. Waar ik op de Slachtedijk rechtsaf naar de Oosterdijk mag, komt vanaf de andere kant op de Slachtedijk een grote groep 25km wandelaars tegemoet. Het geeft de komende tijd allerlei mensen om naartoe te lopen en zo mijn tempo lekker hoog te houden. De Oosterdijk slingert naar het noorden. Via de Nieuwlandsweg en Ottemaweg langs een natuurgebied naar de Halligenweg. Geologisch MonumentBij de afslag naar het geologisch monument Mûnein staat een handvol wandelaars te zoeken naar juiste route, hoewel er links en rechts wel pijlen staan. De eerder met een bord aangegeven routewijziging houdt vlak voor dit punt op. De routebeschrijving lijkt door het geologisch monument te gaan, maar daar staan ook weer pijlen terug. Ik vermoed dat de oorspronkelijke route door de weilanden rond de Bouwepet bedoeld was. Niet te lang over discussiëren, de Halligenweg weer op en verder!

Tot ziens in MolenendOver binnenwegen, bospaden kom ik Molenend in. Bij het plaatselijke dorpshuis is een eerste rustpost na 9,5km wandelen. De voor €1 verkochte koffie vul ik aan met een mueslibol en eigen sap. Aan de oostkant bij een haventje verlaat ik het dorp weer en word welkom geheten in Roodkerk. Ah, daar is ook het natuurgebied Griekenland en Turkije. De familie Van Sminia heeft met de opbrengst van Griekse en Turkse staatsobligaties de bosjes laten aanleggen, oorspronkelijk voor het hakhout. Via de bospaden gaat het in westelijke richting. Landhuis De KlinzeVanaf de Zwarte Singel wandel ik door het landgoed De Klinze langs het gelijknamige landhuis. Meulen & Baarsma prijkt op de gevel, een verwijzing naar de nieuwe eigenaren van het landgoed, Dirk en Pauline van der Meulen-Boomsma van de beddenzaken Meulen & Baarsma. In Oudkerk is een goed bewaard gebleven dorpskern. Bij het fotograferen van de 12e eeuwse Pauluskerk barst een eerste regenbui los. Achteromkijken is er een volledige regenboog zichtbaar aan de hemel. Op het Eysingapad parallel aan de Marwei / N361 gaat de capuchon op en af.

Kerk Oenkerk 2Aangekomen bij de Rode Singel, de entree van het landgoed Stania State, schijnt de zon alweer. Het park met de slingerpaden, bruggen en prachtige uitzicht op het landhuis is volgens een sticker een ‘moai plak om te tútsjen’. Ik heb een vermoeden, dat Google Translate bevestigt: ‘mooie plek om te zoenen’. Tip van de dag voor verliefde stellen.

De Marwei over gaat het een eindje door een drassige landbouwweg. De 25km lopers mogen in het zicht van de Mariakerk van Oenkerk linksaf, en ik dus rechtsaf naar het westen.

Uitzicht op WynsDe Wynzerdyk is 4 kilometer lang een typisch kuitenbrekend FLAL pad: gras, modder, plassen, glibberig, heen en weer van de linker- naar de rechterkant uitproberen waar je het makkelijkst overeind blijft. Aan het eind check ik bij wandelaars of er nog eens een rust aankomt. Ja, in Lekkum, nog 4km verderop. Fors, om 16km tussen de enige rustposten te hebben.

Walk on waterWyns ligt aan de Dokkumer Ee. Waar anderen doorlopen, fotografeer ik de 12e eeuwse Sint-Vituskerk. Een veerpont kan je overzetten, waarna het nog maar 2,4km naar Bartlehiem is. Onwillekeurig denk ik dan meteen aan een brug en de Elfstedentocht. Overigens is het rood-geel gemarkeerde Elfstedenpad vandaag een trouwe metgezel, ook op dit asfaltbetonnen fietspad parallel aan de watergang. Het 19e streekpad van het land volgt zoveel mogelijk de Elfstedentocht route en werd 11 oktober 2017 officieel geopend.

De Achmea toren is al kilometerslang een ijkpunt aan de horizon. En dan het dorp Lekkum met een kerk en dorpshuis. Binnen neem ik een tomatensoep en praat bij met Wybe de Jong die net als zijn wandelmaten zich vandaag met een kerstmuts heeft uitgedost. Als hij weg is, spreekt een andere wandelaar me aan. Als ik te schaapachtig terugkijk, vraagt hij ‘kun je it net verstaan?’ Deels wel, deels niet. Waar ik weg kom? Balkbrug, in het noorden van Overijssel. Ah, dat verklaart het, met een ondertoon ‘goed volk’.


Je eigen Scandinavisch huis in Blitsaerd LeeuwardenJe zit hier aan het noordwesten van Leeuwarden. Op voormalige weilanden is hier de woonwijk Blitsaerd gebouwd en deels nog in ontwikkeling. Het lijkt alsof elke bewoner hier een eigen unieke Scandinavische houtskeletwoning mag neerzetten….pal naast die van de buren. Dan wonen de Zweden zelf doorgaans toch echt verder van hun buren, terwijl dat hun noaberschap niet hindert.

Routewijziging FLAL vanwege teveel modderDe routebouwers hadden de groenstrook tussen de bloemkoolwijk Camminghaburen en de Groningerstraatweg / N355 in gedachten voor opnieuw een typisch FLAL stuk. Het was blijkbaar té drassig, en dus mag ik de rand van de bebouwing over tegelpaden en stoepen volgen. Voorbij het Alddeel begint het natuur- en recreatiegebied De Groene Ster. Golfterrein, diverse (zwem)plassen en voor de wandelaar gewoon weer 4km doorstappen over – verrassend – asfalt zonder nadenken. Het dorp Tietjerk kent net als de andere dorpen onderweg duidelijk een probleem met hondenbezitters. Resultaat FLAL KerkentochtOnderweg heb ik inmiddels borden met ‘dikke bult, baas z’n schuld’, ‘minder lol met een hondendrol’, ‘verboden voor hondenpoep’ en varianten erop gezien. Even verderop zie ik het dorpshuis weer, meld me om 14.45u af bij de organisatie die me graag over twee weken terugziet. Op 30 december is de Duinen en Kikkers-wandeltocht in Appelscha. Ik ben erbij, en jij? Ik zal m’n wandelbroek wassen en de schoenen borstelen om er dan weer tip-top uit te zien 😉

Zie ook:

Loop langs de hunebedden van Emmen naar Meppen

Ik ga vandaag verder op de Loop langs de hunebedden. Om vanmiddag met de bus terug te kunnen komen in hetzij Emmen of Coevorden parkeer ik ‘s ochtends de auto op de P+R van station Coevorden en stap er met veel scholieren op de Arriva Vechtdallijnen trein van 8u naar Emmen. Om de route op te pakken in de Emmerdennen volg ik vanaf het station eerst de rood-gele markering van het Drenthepad door en langs de villawijk en al snel de bossen tussen het stadscentrum en de oostelijke wijken Emmerschans en Emmerhout in.

Hunebed D46 Angelso-NDe hunebedden D46 en D47 liggen in de jaren ’60 wijk Angelslo. Het mos op de stenen, maar evengoed aan de gevels en daken van de huizen en flats hier. Geen luxe dat her en der gevelvoegrenovatoren, schilders enzo aan het werk zijn. Midden in een woonwijk liggen betekent ook blootgesteld worden aan vandalisme. Het had in 1997 weinig gescheeld of de D47 was weer onder het zand verdwenen. Met twee van elders gehaalde dekstenen werd het gehavende hunebed opgeknapt en voor de toerist zichtbaar gehouden.

Hunebed D45 Emmerdennen 2Langs de rand van Cluster 2 en 1 van Angelslo en de Emmerdennen wijk ik wat af van de officiële route die nog wat extra van de door houtvesters vernielde bospaden meepakt. Ik passeer het Scheperziekenhuis, dat vorige week in het nieuws kwam door de tijdelijke sluiting van de kraam- en kinderafdelingen vanwege te weinig personeel. Bevallingen moeten maar even in Coevorden of Stadskanaal gebeuren. Een kilometer verderop in de Emmerdennen ligt hunebed D45. Bij dit twee na grootste hunebed van Nederland rust ik even. De eerste 9km zit erop.

Wandelbank XXL voor Wildlands EmmenRecht door het bos kom ik heel toepasselijk uit op de Boslaan bij het station Emmen. Aan de overzijde van het spoor volg ik de Drenthepad markering weer. De beschreven etappe pakt nu de hunebedden in het noorden van Emmen mee. Die heb ik de vorige keer al gezien, en wil dus graag direct naar Westenesch. In het centrum van Emmen is de weekmarkt. Achteraf gezien mis ik de doorsteek Westenesscherstraat. Meer op goed geluk loop ik namelijk richting de entree van Wildlands Adventure Zoo. Ruim vóór openingstijd staan al twee Jehova’s getuigen klaar met hun tractaten. Ik volg de Hondsrugweg, maar begin te twijfelen over de route naar Westenesch. OSMAnd erbij. Goed, de Ermer- en Schapenveenweg aanhouden, achter de parkeerterreinen van de dierentuin langs, door het waterwingebied.

Hunebed D42Westenesch is een brinkdorp. Aan de rand van de bebouwing met voornamelijk oude boerderijen ligt het hunebed D44. Dit exemplaar op een boerenerf aan de Oude Schietbaanweg is het enige hunebed in particulier bezit. De Schietbaanweg ging vroeger gewoon rechtdoor, maar nu moet ik een – weliswaar droge – sloot overspringen, voorzichtig de drukke N381 kruisen en dan nog een sloot om het vervolg naar het Landschapsbosch naast de voormalige schietbaan te kunnen betreden voor weer een hunebed. Hunebed D42 heeft in de loop van de tijd een boom tussen de stenen zien opgroeien. Op de weg terug het bosje uit vind ik een verpakking van een Bijtje Deventer Koek. Dat plastic gaat mee, dit keer kan ik het niet laten liggen.

Oranjekanaal bij WestereschDe Sluisvierweg – net als in de Dedemsvaart waren de sluizen in het Oranjekanaal van Klazienaveen naar de Drentse Hoofdvaart genummerd – komt uit op een brug over het kanaal. Aan de westzijde neem ik afwisselen het geafalteerde fietspad of de zanderige rijbaan voor auto’s. Een eind verderop, de N381 ditmaal onderdoor, gaat het 3km langs een bomensingel en een sloot tot aan Het Haantje met een bos, waar ook weer veel gekapt is. Wandelbankjes zijn er in geen velden of wegen te bekennen. Vlak voor de fietstunnel onder de N381 naar Noord-Sleen rust ik daarom op een steen. Juist dan roept een vader met dochters vanaf zijn fiets me toe: “Zo kom je er niet!”.

Hunebed D50 1In Noord-Sleen ben ik op het Drenthepad ook geweest. Nu op een koude, grijze winterdag is er weinig te beleven. Via de Tuinweg en Groningerweg kom ik bij de Hunebedweg – haast vanzelfsprekend doodlopend – om verderop de tweeling hunebedden D51 en D50 te zien.  D51 is klein en gehavend, de wat noordelijker gelegen D50 is groot en heeft op wat andere dagen blijkbaar de belangstelling van moderne astrologen (new age adepten volgens Gerrit Jan Zwier).

Kerk ZweelooDe slinger heen en weer door de boswachterij Sleenerzand voor hunebed D49 laat ik rusten. Het hunebed heb ik op het Drenthepad al gezien. Ik ga langs het fietspad aan de Zweeloërstraat rechtdoor tot het De Wheem wordt. Vanaf dat punt gebruik ik de route van de Loop… weer dat parallel aan de doorgaande weg een bomensingel en zandpad neemt. Het grafveld van de prinses van Zweeloo wordt uitgelegd. Daarna kan ik de 12e eeuwse kerk van Zweeloo (vrolijk gememoreerd door Vincent van Gogh aan zijn broer Theo) bekijken.

Kerk De Drieklank AaldenActief luisteren en een telefoongesprek voeren met één van m’n medewerkers en navigeren gaat niet samen. Ik zeg wel vaker dat multitasken niet bestaat. Ik mis zo de afslag naar links richting beekdal van de Aalderstroom, maar vermaak me langs de Hoofdstraat in Aalden ook prima. Veel bedrijvigheid, opeens een achthoekig kerkgebouw in een zijstraat zien. En dus afslaan om de Gereformeerde Drieklank kerk te fotograferen. Bij een bakker kun je naast verse koffie ook hunebedjes krijgen. Jantina Helling molen AaldenIk ga nog even bij de beltmolen Jantina Helling aan. Grappig: Google Maps vermeldt het verlengde nog steeds als Molenwijk, terwijl het Mr. H. Grebbepad over een es naar voorzitter van het Drentse Fietspad (1970-1987) is genoemd. Een kilometer verder steek ik af langs een akker om 14u op de driesprong bij de entree van het dorp Meppen uit te komen. Hier is ook de bushalte Driesprong. De 25 naar Coevorden komt om 14.19u vóór de 27 naar Emmen. Dat is makkelijk. Het aparte aan de volgende etappes van de Loop langs de hunebedden is, dat 61km (!) geen enkel hunebed te zien zal zijn. Pas bij de Havelterberg weer.


Gustavo Razzetti – Stretch for Change

Stretch for Change is an open invitation for you to pursue your dreams with passion – both personally and professionally. Gustavo Razzetti wrote it to challenge you to get out of your comfort zone. Change management principles are alternated with practical exercises to start moving. The book’s divided into three sections. Part I focuses on rewiring our relationship with change and how to become more open to it. People love change but don’t want to be changed. Razzetti helps you to get from a ‘stuck’ to a ‘change’ mindset.  A new mindset requires new behaviors, like prioritization, understanding that the more you do, the more you can do, and the good side of being busy.

Part II helps you to create change by applying a method to solve problems that really matter. Part III will prepare you to become change-fit, to boost your ability to lead change in both your personal and professional lives. Stop being a victim: rewire your brain. Learn new ways to get lost with a purpose. Constraints turned into a superpower. The book can be read in any order. The accompanying website offers a meeting place for changemakers, experience sharing, and new exercises. The framework used made me think of Berthold Gunster’s – Huh – de kunst van het omdenken sorry, a Dutch book). Numerous illustrations, an accessible writing style, and a down-to-earth approach help the audience to relate, and hopefully practice.

About the author

Gustavo Razzetti is on a mission to help people and organizations thrive in change. That’s why he founded Liberationist, Change Leadership School.

Gustavo has authored hundreds of articles on innovation, change, and self-improvement. He has a diverse professional background, including experience in marketing strategy, innovation, and change leadership. In his capacity advising CEOs of everything from start-ups to Fortune 500 companies, Razzetti has been able to lead and transform organizations for over twenty years.

He has worked with organizations in almost every business category including Verizon, P&G, 20th Century Fox, Coca-Cola, General Motors, Allstate and the Mexico Tourism Board, among others. Gustavo was previously EVP at Leo Burnett Chicago. Prior to that, he worked as CEO of Euro RSCG in New York, Argentina, and Puerto Rico. He participated in the prestigious -by invitation only- Innovation Leadership program at Stanford University. Now living in Chicago, Razzetti is married with two sons.

ERA – The 7th Sword

      No Comments on ERA – The 7th Sword

Twee decennia geleden had het muzikale project ERA van de tegenwoordig in Londen woonachtige Franse componist en gitarist Eric Levi een eerste megahit Ameno en een self-titled debuutalbum. Nu is The 7th Sword, een zevende album uitgekomen met 9 liedjes, deels remixen, verrassende mashups met andere hits en meertalige nieuwe uitvoeringen. Het orkest is het London Symphonic Orchestra. Staar je verder niet blind op onzinnige kwalificaties als ‘new age music’, ‘licht klassiek’ of ‘Gregoriaans’.

In opener Hurricane is een Kyrie Eleison verwerkt in verder Engelstalig werk met koorzang en een lekkere beat. 7 Seconds ken je ongetwijfeld in de originele uitvoering uit 1994 van Youssou N’Dour en Neneh Cherry. ERA mengt hier het thema van de Carl Orff‘s Carmina Burana en Arabische en Franstalige teksten mee tot een overtuigende remake. Brian Lévi (de broer van, veronderstel ik) remixte Kilamandjaro tot een dirty synth pop track. Ameno is in The City remix present.

Engelstalige liedjes I Fall For You is een herkenbare ERA liedje met pseudo-Latijn als tweede taal. In het dansbare Something Exciting komen 20 jaar oude ERA liedjes voorbij. Agnus Deorem geeft een hoofdrol aan het English Chamber Choir onder leiding van Guy Preotheroe (ook de schrijver van de pseudo-Latijn liedteksten van ERA). Mijn #1 van het album is Nomen Adore, opnieuw een mix van 20 jaar oud ERA materiaal in een dampende synth pop beat en new wave gitaarpartij. De van Syrische Racha Rizk sluit in een soort Sarah Brightman setting af in I Believe. Een zegenbede met opdracht om liefde en zorg te delen. Het origineel was in 2009 een duet van Katherine Jenkins en Andrea Bocelli. Deze 2017 versie mag er ook zijn.

Zara Altair – The Roman Heir

      No Comments on Zara Altair – The Roman Heir

A murder mystery set in 512 AD. In The Roman Heir, with less than hundred pages a quick read, we meet Argolicus, a former praefect of Rome, who was asked to deliver a book to Philo, the son of Pius who dwells in Ostia. Argolicus arrives just after Pius was murdered brutally, which left the seventeen old Philo as heir. Argolicus offers his help to find the murder. His straightforward manners upset the local families. Pius was the local leader in Ostia, not just another patrician from Rome with a second house in this harbor city. What is revealed in a series of interview, is shocking. Fact-finding, putting aside emotions lead to the murder, even before Pius’s funeral is there. Zara Altair throws in a lot of Latin and local flavor to have the story set in ancient Roman society, except paterfamilias that’s not written properly. A convincing plot that definitely should have a follow-up.place.

About the author

Zara Altair lives in Beaverton, Oregon. She is a fiction author writing in the historical fiction genre. Her approach to writing is to present the puzzle and let Argolicus and Nikolaos find the solution encountering a bit of adventure and some humor in their search. Her stories are rich in historical detail based on years of research.