Terugblik op eerste stappen op de maan (1)

Het zal je deze dagen niet ontgaan. Het is vijftig jaar geleden dat Neil Armstrong en Edwin Aldrin als eerste mensen op de maan landden, er zo’n 21 uur verbleven en veilig en wel terugkeerden met hun maat Michael Collins op aarde. De uitdagende opdracht van John F. Kennedy om vóór het eind van het decennium deze indrukwekkende mijlpaal te halen en op dit punt te winnen van de Russen was geslaagd. Vandaag een eerste rondgang langs films en documentaire die vijftig jaar terugkijken.

Apollo 11

Op 30 juni bekeek ik Apollo 11 in de bioscoop. Gemist? Lees dan mijn recensie van deze indrukwekkende film.

Small Steps and Giant Leaps

Dinsdag 16 juli, de lanceerdatum van Apollo 11 in 1969, woon ik terugrijdend per Thalys van Brussel naar Rotterdam het PMI webinar Small Steps and Giant Leaps: Project Apollo – A Case Study bij. Na een uitgebreide toelichting van de context van het Apollo programma, verduidelijking hoe Kennedy in 1961 tot zijn opmerkelijke draai qua ‘mission to the moon’ kwam, en de stand van de toenmalige computertechnologie versus een willekeurige iPhone nu, werd vanuit een projectmanagement optiek op het programma gereflecteerd.

Stakeholder management (directie van de net gevormde NASA waren ervaren politici, gebruikten hun persoonlijke netwerken om bij leveranciers als IBM zowel de wettelijke regels rond aankopen als een enorme versnelling van doorlooptijden voor elkaar te boksen), robuuste planning (de in 1961 al geïdentificeerde 1200 taken die op een retourtje maan uitgevoerd moeten worden, bleek volledig te zijn), cost management (de in 1961 geschatte $20 miljard werd uiteindelijk $25 miljard, niet gek voor zo’n ongeëvenaard overheidsproject) en de specifieke organisatiestructuur, waarin de samenhang van de verschillende projecten in het portfolio ook op de lagere echelons doorgevoerd is.


Apollo: Missions To The Moon
National Geographic startte de herdenkingsweek zondagavond met een nieuwe documentaire, Apollo: Missions to the Moon van de hand van Emmy en Peabody Award-winning filmmaker Tom Jennings en regisseur Tom Jennings. Zij putten uit de 800 uren aan audio, 500 uren film en meer dan 10.000 foto’s van het programma.

Waar deze bijna 2 uur durende documentaire (inclusief reclameboodschappen) start met de op het ruimtevaartprogramma inspelende attracties in de Disneyparken, volgt het snel de diverse vluchten van AS201, de brand in de commandomodule van Apollo 1 tijdens een tets, de onbemande vluchten AS202, AS203, Apollo 4, 5 en 6 en belicht het uitgebreider Apollo 7 (duurtest van 10 dagen rond de aarde), Apollo 8 (in een baan om de maan, de kerstboodschap in 1968), Apollo 11 (eerste mannen op de maan) en 13 (‘Houston, we have a problem’). Wat me opviel, is dat er al een draaiboek was voor het gebruik van de maanlander als reddingsboot voor de bemanning in de commandomodule.

Door naar de maanauto, nieuw vanaf Apollo 15 en de eerste niet-militaire astronaut met Apollo 17. Vrouwen van de astronauten (de spanning is zicht- en voelbaar) en in de NASA organisaties (technici, computer bediening, administratief werk; vrouwen zijn in alle fasen van het programma te vinden), TV-presentatoren en journalisten zijn de vertellers. De insteek is daarmee weer anders dan de andere documentaires.

Apollo als opstap verder de ruimte in. Met onbemande voertuigen is dat zeker gelukt. Dromen over de terugkeer van mensen naar de maan zijn nog niet omgezet in werkelijkheid. De jongste ambitie is die om in 2024 weer mensen naar de maan te laten vliegen. De bereidwilligheid om diep in de buidel te tasten, zie ik niet.

A Place Beyond the Sky
De VPRO zond zondagavond 14 juli de documentaire A Place Beyond the Sky – Chasing the Moon van regisseur Robert Stone uit. In deze documentaire is veel aandacht voor de mediagenieke Wernher von Braun, het samenspel van wetenschap, de filmindustrie in Hollywood en de politieke aspecten van de ruimtevaart wedloop tussen Russen en Amerikanen. “Science has political implications!”

Van wielvormige ruimtestations voor 50 astronatuten, twee atoombommen per seconde laten afgaan om een raket de ruimte in te schieten tot bonte voorstellingen uit strips en speelfilms die een heel rooskleurig beeld schetsen van de bemande ruimtevaart, waarbij de ene na de andere planeet wordt ingenomen in naam van Amerika en de mensheid.  Of bloedserieus ex-Nazi Von Braun aan het woord laten bij diens toetreding als Amerikaans staatsburger, dat zijn etische keuze voor het Amerikaanse kamp vooral ingegeven is door de beleefde christelijke waarden. De documentaire is afstandelijk en weinig nauwkeurig. Zo bljven onbenoemd:

  • dat er vlak voor de lancering van de Apollo 11 nog problemen waren met een afsluiter;
  • dat hond Laika al binnen 2 uur gestorven is.
  • dat de Russen ook een groep Duitse wetenschappers had ingepikt en zowel het Russische als Amerikaanse ruimtevaartprogramma voortbouwde op de Duitse technologie achter de V1 en V2.
  • dat Joeri Gagarin zich met een schietstoel uit de Vostok-1 via een parachutelanding is geland en dus niet uit zijn gelande ruimtecapsule is gestapt.

Juist deze details zijn wel aan de orde geweest in het PMI webinar. De vele mislukte lanceringen komen wel voorbij. Nee, het pad naar de eerste maanlanding in 1969 was allerminst gemakkelijk. En ja, wat is er een propaganda bedreven. Zoals Trump ‘make America great again’ gebruikte, hamerde toen nog senator en presidentskandidaat John F. Kennedy evenzeer op America first, de opbouw van het land, veiligheid van de Amerikanen en de natuurlijke plaats van de wapenwedloop en de ruimtevaartprojecten Vanguard, Explorer en Mercury daarin.

Apollo 11: The Complete Descent

De afdaling naar de maan duurt eigenlijk vrij kort. Deze recent uitgebrachte video laat met originele informatieuitwisseling tussen de bemanning en de vluchtleiding in Houston, de camera aan boord en de meters voor pitch en altitude de complete afdeling zien.

Het verhaal achter de ‘1202’ foutmelding tijdens de Apollo 11 maanlanding en een blik in de maanlander

Ook interessant: Donald Eyles, één van de programmeurs van de software om de maanlanding uit te voeren, vertelt over

Henk-Jan’s soundtrack to 2019: 11-20 July

Each day I add music to my soundtrack to 2019 Spotify playlist. Here’s the list for the second leg of July 2019.

Thursday 11 July: Elyxr – Heart of Glass

It’s #throwbackthursday A synthpop remake by Elyxr of the Blondie 80’s disco hit Heart of Glass. To clean up your memory lane, here’s the video of the original, followed by the cover. And, guess what? Blondie’s still active.

Friday 12 July: flor – ley lines

I grabbed a few tracks from today’s Release Radar playlist. The first song I’d like to share with you is flor‘s ley lines. Poignant pop.

Saturday 13 July: Bende van Baflo Bill – Cafe Toremolinos

Fake Spanish, real dialect of the Dutch province of Groningen to make you smile. Nonsense and fun by De Bende van Baflo Bill.

Sunday 14 July: Freya Ridings – Castles

UK singer Freya Ridings is going to be your castle.

Monday 15 July: Switchfoot – The Hardest Art

Tonight I’m attending Switchfoot live in concert in Melkweg, Amsterdam, as part of the band’s European leg of the Native Tongue Tour. I picked Jon Foreman collaboration with Kaela Sinclair.

Tuesday 16 July: Ingrid Michaelson – Young and in Love

Think of Chvrches meeting Katie Herzig. The resulting sound’s Ingrid Michaelson‘s new album Stranger Songs. I handpicked Young and in Love.

Wednesday 17 July: Anita Ward – Ring My Bell

Today, a package with our new doorbell was delivered. Rather than showcasing all 28 melodies I selected a classic one by Anita Ward: Ring My Bell (1979).

Thursday 18 July: Violet Skies – I’ll Buy a House

Future tense became present today.

Friday 19 July: Kingslynn – Give and Take

From today’s Release Radar I picked a couple of interesting tracks. One of these is the new Kingslynn single to follow-up Into the White Light (2017).

Saturday 20 July: Goldroom – Nothing Matters

The second item from Friday’s Release Radar is Goldroom‘s latest: Nothing Matters, new music since the debut album West of the West (2017)

Pronkjewailpad van Bad Nieuweschans naar Wedde

Het is vandaag schitterend wandelweer. Op de agenda staat de Pronkjewailpad etappe van Bad Nieuweschans naar Wedde tegen de Duitse grens aan. Voor de logistiek is het handig de auto bij het station Winschoten op de P+R achter te laten en met de Arriva Wiederline naar Bad Nieuweschans te reizen. Een kwartier lang uitkijken over enorme akkers vol graan en aardappelen. Dit is de Graanrepubliek Oldambt! LocLoods Bad NieuweschansBij het gelijknamige etablissement in de LocLoods 1877 (alleen op zondag geopend) stempel ik even na kwart voor negen mijn eerste digitale stempel van de dag. Eind maart vertrok ik van hier met een groep voorlopers tijdens de opening van de zuidroute voor de etappe naar Midwolda de andere kant op. Afgezien van Wedde is de rest van de komende kilometers helemaal nieuw terrein voor me. Ik laat me verrassen.

Relive ‘Pronkjewailpad Bad Nieuweschans – Wedde’


Social sofa Bad Nieuweschans achterzijdeBad Nieuweschans was tijdens de Tweede Wereldoorlog de laatste halte in Nederland van treinen die vanaf Kamp Westerbork via Hooghalen en Groningen naar Duitse concentratiekampen reden. Een informatiepaneel en roestbruine paal herinnert aan deze geschiedenis. Tijdens de Tachtigjarige Oorlog was hier een schans opgeworpen tegen de bisschop van Münster, ‘Bommen Berend’. Informatieborden, kanonnen, en de stervormige wallen en gracht brengen dat verleden tot leven. Sinds 1985 is Bad Nieuweschans ook een kuuroord. En zo ze ik in de hal van wat nu Welness & Hotel Thermen Bad Nieuweschans heet een stempel op de kaart.

Rustpunt en Pronkjewailpad stempelpost Kunst in de bochtHet fietspad langs de Westerwoldse Aa (deze komt iets verderop uit in de Dollard) laat de bedrijvigheid en het geluid van motorverkeer snel achter me. Op de dijk langs de Aa en verder langs het Vereenigd- of BL Tijdenskanaal valt op hoe laag het water in het natuurgebied links van me ligt. Dan het Bos op Houwingaham. Ooit lag hier het dorp Houwingaham, dat door een overstroming van de Dollard onder een kleilaag verdween. In het tegen de Duitse grens aan liggende buurtschap Booneschans – inderdaad ook hier was ooit een schans, waarschijnlijk een veldschans of redoute – is de volgende stempelpost bij het ‘pas’ om 10 uur open gaande Rustpunt Beelden In de bocht (van de Hamdijk) met een 4000m2 grote tuin vol bloemen, oude fruitbomen en beelden. Na het jaagpad aan de andere kant van het kanaal volgt een autoluwe weg met ruim zicht op graanvelden en enkele boerderijen in het buurtschap Den Ham aan mijn linkerhand. Graanrepubliek Westerwolde tussen Den Ham en Oudeschans 3Al stappend heb ik niet door dat ik al had moeten afslaan. 500m terug dan maar weer en een betonnen brug over en de rand van een akker volgen. Het is wel makkelijk foto’s maken voor de website en andere materialen van de Evangelische Gemeente De Graankorrel hier 🙂 Door de velden kom ik bij Oudeschans. Brug in water rond OudeschansOok hier waren ‘woelingen’ tijdens de Tachtigjarige Oorlog. Een groot deel van de stervormige structuur is nog goed zichtbaar. Om de noordzijde en dan het dorpje zelf in. Hier is het nog vredig stil, alsog iedereen op vakantie is gegaan. Het Vestingmuseum en restaurant De Piekenier zijn pas ‘s middags open. Bij het museum kan ik alleen digitaal stempelen, bij het restaurant staat een emmer met stempel bij de entree. Ik zit even op een bankje voor wat rust, eten en drinken.

Huis aan Hoofdweg Bellingwolde 1Langs de Oudeschanskerweg worden handmatig glasvezelkabels getrokken. Een bezienswaardigheid die te denken geeft zo met dit warme weer. Welkom in Bellingwolde, een typisch streekdorp in voormalige veengebied. Imposante voorhuizen bij grote boerderijen die bij de bouw eind 19e, begin 20e eeuw onderling streden om de schoonheidsprijs, zo lijkt het. Bij COA AZC De Grenshof midden in het dorp is het een levendige bedoeling. De locatie werd in 2017 gesloten, stond vervolgens op de nominatie heropend te worden. Fietsen op de klinkers en vriendelijk groeten gaat één van de bewoners in elk geval goed af in het voorbijgaan. Bij Museum Oude Wolden krijg ik niet alleen een stempel, maar ook een envelop met inhoud. Een paar schitterende ansichtkaarten en 20% korting op de toegang voor enkele personen. De vrijwilliger bij de kassa is een fervent wandelaar die alle mooie plekjes in de omgeving kent. Hij begrijpt dat het Routebureau Groningen voor het Pronkjewailpad keuzes heeft moeten maken, maar had zelf de route niet enkel langs de Hoofdweg gelegd. De Gaast met de akkervarkens moet ik zeker van gaan genieten. Goed, dat ga ik maar doen. 15e eeuwse Kerk BellingwoldeHet vrijliggende voetpad langs de 4,5km lange Hoofdweg geeft wel zicht op de 15e eeuwse Magnuskerk met losse klokkentoren, (weer) een social sofa, plaatselijke ondernemers en veel meer fraaie huizen. Echt een dorp om nog eens terug te komen en verder te verkennen.

Akkervarkens in Gaast 2De dijk langs het Veendiep komt uit bij het natuurgebied De Gaast, waar letterlijk gescharreld wordt aan beide kanten van het fietspad door akkervarkens van een bedrijf uit Valthermond, dat deze moderne grondbewerkers inmiddels op 15 plekken in Oost- en Noord-Nederland heeft uitgezet. De wolven die in deze grensstreken rondtrekken houden ook van karbonade, zo had de man in het museum al gewaarschuwd. Fietspad door GaastOpnieuw graanvelden en rechts de dijk die de loop van de Westerwoldse Aa volgt. Molen Weddermarke in WedderbergenDe Nieuwedijk komt uit bij Molen De Weddermarke in het buurtschap Wedderbergen. Na een fietstunnel onder de N386 sta je op camping De Wetterbergen (‘de leukste camping van Groningen’). Bij de receptie krijg ik een stempel, de eerste van Wedde. Grappig om thuis te lezen, dat dit recreatiegebied al in de 19e eeuw als zodanig in gebruik was en zelfs per trein bereikbaar. Zwemmen in de grote recreatieplas wordt op borden afgeraden. Het is ook opvallend stil op het strand. Welgeteld één persoon is aan het zonnebaden en aan de overzijde van het water zie ik wat vissers. Het Kerkepad over een dijkje rond een kolk die in de volksmond De Jeudenkolke heet. Volgens de verhalen is een Joodse inwoner met zijn koets de kolk ingereden toen de paarden op hol waren geslagen.

Burcht WeddeMijn linkervoet protesteert hevig op het graspad tussen de akkerbloemen langs de Westerwoldse Aa. Gek, normaliter zou ik heel blij zijn met zoveel onverharde paden onderweg, maar de ontsteking verandert nu mijn mening. In tegengestelde richting komt een stel wandelaars aan. Een man met Tocht om de Noord shirt, vrouw met smartphone in de hand. Elkaar succes wensen met ‘het pad’ dus. De laatste stempelpost van vandaag is echt een pronkjuweel: de burcht Wedde. Ik maak buiten wat foto’s en vind binnen een man die me aan een stempel wil helpen. Over tien minuten komt de bus naar Winschoten. Ik beloof de man dat ik bij de etappe vanuit Wedde de burcht rustig kom bekijken. Nu wandel ik terug naar de bushalte. Er is weer 29,5km gelogd. Twee jonge ouders met twee kleine kinderen heeft vanaf Bellingwolde gewandeld; zij doen het Pronkjewailpad in etappes van maximaal 15km, maar dan wel met kinderen en wandelwagen. Samen pakken we om 14.08u de bus naar Winschoten.

Peter Paul Hattinga Verschure – Zie de stad Deventer in tekeningen

Na de jaarlijkse fotoboeken van de hand van Henk van Baalen en de Beeldbijbel vorig jaar bij het 1250 jarig bestaan van de stad Deventer, viel mijn oog onlangs op het bijzondere Zie de stad Deventer in tekeningen. Waar een foto alle details genadeloos als momentopname vastlegt, heeft beeldend kunstenaar door en plein air in de stad te tekenen juist willen inzoomen èn weglaten, de ontwikkelingen in de stad die nooit af is willen weergeven. In het kolossale, 256 pagina’s tellende werk zijn markante gebouwen, pleinen en straten, akkers en rivieroevers in beeld gebracht, zoals een fotograaf dat simpelweg niet kan of zou willen. Zelfde perspectieven tijdens en na verbouwingen, opgravingen, artist impression of hoe de eerste of vroege bebouwing van de stad eruit heeft kunnen zien versus de eigentijdse straatbeelden, etc. in zes zones, van de oudste stadskern tot de locaties in het buitengebied en nieuwste woonwijken.

Hoewel de omslag meldt, dat het een beeldboek zonder tekst is, klopt dat niet. Bij elke tekening geeft Peter Paul uitleg over het gekozen perspectief, de topografische, archeologische of tijdgebonden achtergrond bij het geportretteerde. Een groot deel van de honderden tekeningen, schetsen en schilderijen die hij maakte van de stad en verspreid zijn over collecties van het Historisch Centrum Overijssel, het Deventer Stadsarchief of andere bezitters, zijn nu toegankelijk gemaakt in Zie de stad Deventer in tekeningen. Een bijzonder boek voor op de salontafel, als geschenk of kijkboek.

Zoektocht naar nieuwe leasewagen onverwacht heropend

Ik heb in april een keuze gemaakt voor de parelwitte Kia e-Niro, kon ‘m ondanks de reguliere levertijd van 13 maanden, toch bestellen, omdat leasemaatschappij Alphabet een batch had gereserveerd. De leaseprijs zou dan wel €10-15 hoger zijn, maar dat nam ik graag voor lief. In mei kreeg ik nog de bevestiging dat alles goed zat en de afleverdatum in de maand juni in het berijders dashboard zou verschijnen. Toen dat 21 juni nog niet het geval was, heb bij Alphabet alarm geslagen. Na diverse telefoontjes, vele minuten in wachtrijen en beloftes teruggebeld te worden, kwam het hoge woord eruit. Alphabet had géén koppeling gelegd tussen de batch en mijn gekozen auto, en zodoende is er geen enkele e-Niro voor mij in bestelling. De levertijd was inmiddels 15 maanden.

Achterzijde Kia e-NeroEen collega van me die een zwarte e-Niro had besteld, had aangegeven mogelijk toch af te willen van de bestelling uit de gereserveerde batch. Mocht die beschikbaar komen, kon ik ‘m krijgen, hoewel zwart in plaats van wit. Uitslag van dat beslistraject en opnieuw gebroken beloftes doior Alphabet teruggebeld te worden, waren voor mij de aanleiding actief om te zien naar een alternatief. Andere, wel snel af te leveren elektrische auto’s als de Tesla Model 3 of de Nissan Leaf+ waren om goede redenen afgevallen. Zou ik mijn lidmaatschap van de vereniging elektrische rijders alweer kunnen opzeggen?

En zo ontstond na wat zoeken en vergelijken een nieuwe short list met zuinige benzineuitvoeringen of hybride (benzine/elektrisch) als plan B:

Zwart wordt wit

Voorzijde Kia e-NeroOp woensdag 3 juli goed nieuws van de Alphabet accountmanager. De week had mijn Capgemini collega inderdaad afgezien van de bestelde zwarte e-Niro. Die zou voor mij worden, als niemand anders ‘m geclaimd had. en of de bestelde opties (trekhaak, specifieke velgen) wel af-fabriek met deze bestelling meekonden, viel te bezien. Desnoods moest de trekhaak maar bij de dealer in Zwolle als accessoire aangebracht worden en de door míjn collega gekozen velgen op de koop toe genomen worden.

Op wonderbaarlijke wijze was woensdag de parelwitte uitvoering mèt mijn gekozen opties wel beschikbaar, al wordt de aflevering eind september 2019 verwacht. Vervolgens duurde het tot 12 juli, voordat Alphabet bij dealer Van Mossel in Zwolle de bestelling heeft verzocht vast te leggen. Dinsdagmiddag 16 juli is dat gedaan.

Laadpunt aan huis

De volgende hobbel is Newmotion. Ik werd gewaarschuwd dat zij net als Eneco een behoorlijke achterstand heeft in het plaatsen van laadpalen aan huis. Ook hier dreigt een verschil tussen ronkende websites met prachtige foto’s en voorzieningen en de werkelijkheid van de beschikbaarheid van installateurs. Alsof de bestellingen van EV’s in 2019 echt ‘out of the blue’ komen. Op 16 juli ontvang ik een automatisch gegenereerde mail om het binnenkort te voeren intakegesprek voor te bereiden. Welke kleur paal, hoe lang moet de laadkabel worden, wat is de capaciteit van de meterkast en hoe zie ik de route tussen meterkast en laadpaal voor me?

In de twee opvolgende dagen is met wat uitleg en foto’s van de situatie in de meterkast en onder de carport snel duidelijk wat er moet gebeuren en kan Newmotion een offerte ter goedkeuring aan Alphabet toesturen. Hierna komt de mogelijkheid een afspraak voor installatie te plannen. Dit ervaar ik als veel soepeler dan wat de waarschuwingen aangaven.

Een laadpas krijg ik in elk geval tijdig, aldus de Alphabet accountmanager. Duh, de Kia / Plugsurfing laadpas ‘krijg’ je gewoon bij de e-Niro. Het aantal uren dat de e-Niro voor een volledige laadbeurt via wisselstroom aan een laadpaal moet, is significant. Zo mogelijk gebruik ik daar graag wat zelf opgewekte zonne energie voor en hoef ik niet bang te zijn dat de momenteel enige publieke laadpaal voor twee auto’s in Balkbrug, bij het Heuveltjesbosbad bezet is.