Henk-Jan van der Klis

Haruki Murakami schreef Norwegian Wood al in 1997. 10 jaar later werd het vertaald en nu heb ik de roman gelezen. De titel verwijst naar een Beatles song (“I once had a girl Or should I say She once had me”). Het lied draait bij aankomst van de Japanner Watanabe in 1987 op het vliegveld van Hamburg en brengt hem en de lezer terug in zijn studententijd in 1969. Met de jongens en meisjes hoegenaamd strikt gescheiden op de universiteitscampus, is het één grote ontdekkingstocht van sexualiteit, veelal afgezien van liefde. Vriend Nagasawa verzorgt vriendinnetjes. Wanneer Wanatebe op een dag Naoko, een meisje waarmee hij op de middelbare school heeft gezeten, ontmoet, ontstaat een hecht trio met haar broer Kizuki een hecht trio. Kizuki pleegt op z’n 17e zelfmoord. Einde vriendschap, welkom nieuwe avontuurtjes. Als Naoko later vanwege stoornissen wordt opgenomen in een zelfhelp psychiatrische inrichting, zoekt Wanatebe haar op. Daarmee is een driehoeksverhouding ontstaan, omdat intussen Midori, medestudente en de dochter van een boekhandelaar, ‘ontdekt’ is. Kiezen tussen Naoko en Midori lukt niet, en dus worden talloze brieven geschreven, perioden van toenadering en afstand genomen. Als Naoko op haar 21e ook zelfmoord pleegt, net als Wanatabe afgestudeerd is en zichzelf volwassen vindt worden, ontstaat opnieuw een keuze. De bijzondere kamergenote van Naoko, Reiko verlaat na 8 psychiatrische inrichting, maar weigert terug te keren naar haar man en kind. Liever zoekt ze lichamelijke en geestelijke toenadering tot de 19 jaar jongere Wanatebe. Deze verkiest uiteindelijk toch Midori, hoewel ook zij nog niet helemaal los is van haar ex-vriendje en obsessie met platte sex.

Haruki Murakami brak met deze roman door in Japan. Er werden miljoenen exemplaren van verkocht. Hoewel wat mij betreft niet meesterlijk, laat het wel indringend de belevingswereld van opgroeiende jongens en meiden zien met een “het leven is een koektrommel” mentaliteit. Dat niet alleen brieven, sex-scènes, een bezoek aan een pornobioscoop, maar ook alledaagse handelingen als scheren, wassen, strijken, koken en toiletbezoek worden uitgespeld, vertraagd de verhaallijn enorm. Zelf houd ik meer van een compactere schrijfstijl en wat meer ruimte voor verbeelding. Ware liefde wacht, daar komt ook Wanatebe zelf na jaren achter. Sneu voor hem, is dat hij uiteindelijk alle schepen achter zich verbrand ziet en nog maar één hulplijn over heeft.

Related articles by Zemanta

• Liverpool’s Beatles History (psychedelichippiemusic.blogspot.com)
• New Murakami novel a pre-release hit (nationalpost.com)
• Never build a relationship on books (guardian.co.uk)
• Ask a Book Question: #75 (Murakami and Books to Read in Japan) (themillions.com)
• Murakami’s Super-Frog to appear on Vancouver stage (cbc.ca)

Popularity: unranked [?]

In 2008 schreef Anne Truitt Zelenka Connect! A Guide to a New Way of Working. Ik besprak het boek in maart 2008. Zelenka haalt de krenten uit de pap voor wat betreft werkplek, keuze van telefoon, computer en online diensten. Connect! biedt handige aanwijzingen om dingen gedaan te krijgen, efficiënt met de stroom e-mails, RSS-feeds en andere vragen/verstoringen/afleidingen om te gaan. Het schept helderheid in mogelijke werkvormen om van hobby werk te maken en andersom, betrekt zaken als persoonlijke financiën, het belang van ‘echte’ relaties, oog voor de gevaren van burnout, overspanning en frustratie. Kortom: de technische en persoonlijke component in Het Nieuwe Werken wordt belicht.

Dik Bijl, auteur van het in januari 2010 besproken boek Aan de slag met nieuwe werken, definieerde in Het Nieuwe Werken (2007) het begrip als:  “een visie waarbij recente ontwikkelingen in de informatietechnologie als aanjager gelden voor een beter(e) inrichting en bestuur van het kenniswerk. Het gaat om vernieuwing van de fysiek werkplek(ken), de organisatiestructuur en -cultuur, de managementstijl en niet te vergeten de mentaliteit van de kenniswerker en zijn manager.”

Als dan begin 2010 blogger Menno Lanting in boekvorm debuteert met Connect! De impact van sociale netwerken op organisaties en leiderschap, trekt dat natuurlijk de aandacht. Heeft Lanting leentjebuur gespeeld bij Zelenka? Organisaties en leiderschap riekt naar de zakelijke toepassing van of inderdaad minstens de impact van sociale netwerken op onze economie, met bedrijven en organisaties als waardetoevoegers. Hans van der Klis, inderdaad familie, interviewde in januari Lanting voor Manager & Literatuur en tekende op: “Ik wil proberen duidelijk te maken hoe mensen dit soort nieuwe digitale mogelijkheden gebruiken. Ik heb CEO’s gesproken die mij vertelden dat zij hun medewerkers misschien weer iets meer als mens moesten gaan behandelen. Dat is fijn om te horen. Online sociale netwerken lijken van een afstandje bezien misschien onpersoonlijk, maar dat zijn ze niet. Ze voorzien in een belangrijke behoefte: mensen willen met elkaar verbonden zijn.”

Popularity: unranked [?]

Hans Vermaak was afgelopen IPMA Congres (november 2009) dé spraakmaker in het ochtendprogramma met een presentatie naar aanleiding van zijn toen net verschenen boek Plezier beleven aan taaie vraagstukken, waarop hij eerder cum laude gepromoveerd is. Je moet wat om (project)managers te plezieren, nietwaar? De werkelijkheid in het omgaan met taaie vraagstukken blijkt vaak minder plezierig dan gewenst. Vermaak laat zien waarom. Taaie vraagstukken zijn inhoudelijk en sociaal complex. Ze zijn van iedereen en niemand, multiactor en multifactor issues. Ze persisteren doordat ze verknoopt zijn met eenzijdigheden in de organisatie. De context stimuleert aanpakken die de vraagstukken bestendigen. Uit 6 jaar advieswerk en onderzoek bij het ministerie van Buitenlandse Zaken en omvangrijke literatuurstudie op het vlak van organisatiekunde, veranderkunde, psychologie en sociologie, heeft Vermaak mechanismen gedestilleerd die interacties, cognities, procesontwerp en -verankering fixeren en welke ermee spelen, niet altijd quick wins opleveren, maar wel zaken in beweging zetten, small wins definiëren.

Vermaak benadrukt dat de mechanismen geen haarlemmerolie zijn. De kennis in het ruim 600 pagina’s tellende boek, naast het hoofdwerk een methodologische onderbouwing, literatuurlijst en coderingen van tussenproducten, is vooral geschikt voor taaie vraagstukken. Het lezen van het boek, hoe taai en volgestouwd met cases uit het praktijkonderzoek en talloze verwijzingen naar vakliteratuur, levert munitie voor veranderaars. De eerste toepassing betreft het omgaan met weerbarstigheid, de tweede het steunen van vernieuwing. In Jip-en-Janneke taal komt veel neer op het met een andere bril op kijken naar een vraagstuk, juist verbreden van de reikwijdte van het vraagstuk. De auteur rekent af met de ingenieursaanpakken voor sociale processen en -vraagstukken en een te ver met marketing verweven set managementboeken en organisatorische zelfhulpboeken. Wat taai en op eerste oog ongrijpbaar is, is gewoon niet gebaat met een zevenstappenplan of best practice van de plank. Door aan het eind van het boek ook kritisch naar zichzelf, de eigen aanpakken en succes ratio te kijken, blijft Vermaak zowel trots op de behaalde successen, maar erkent ook de imperfectie van de veranderaar. En dat tekent de vele paradoxen in het boek, waarvan de titel er slechts één is.

Popularity: unranked [?]

Michael Zadoorian debuteerde met zijn roman Second Hand en De vrijbuiters is de opvolger. De roman vertelt over de trip down memory lane van de tachtigers John & Ella Robina. John is sinds 4 jaar dement, terwijl kankerpatient Ella zo immobiel is, dat ze haar You Go rollator niet kan missen. Het echtpaar besluit op eigen wijze afscheid te nemen van het leven, door vanuit Detroit met hun camper The Leisure Seeker de Route 66 te volgen, met Disneyland als doel. John op de automatische piloot achter het stuur, gedirigeerd door een kaartlezende en zichzelf en haar dierbare man verzorgende Ella. De liefde om nog eens door het Amerikaanse achterland vergaat je al lezend. John kan niks beters verzinnen dan McDonald’s hamburgers, terwijl Ella niet verder komt dan de talloze Route 66 dinner restaurants en doorsnee steak houses. Hun kinderen, zelf al vijftigers, traceren aan de hand van credit card afboekingen waar papa en mamma uithangen, zoeken om de zoveel dagen telefonisch contact, maar niets en niemand kan het duo van hun plan afhelpen. Staat na staat doorkruisen ze het land, doorstaan allerhande lichamelijke ongemakken en vullen de avonden met dia’s kijken van trips met hun kinderen uit voorbije jaren. In wezen bekoort helemaal niets meer en de leegte van het land, het desolate van spookstadjes, vergane glorie bij restaurants, tankstations en campings weerspiegelt in het naderende levenseinde. Als ook de aanblik van de Stille Oceaan en Disneyland in Los Angeles niet brengen, zet Ella het middel koolmonoxydevergiftiging in om samen met Johan het leven te beëindigen. Humorvol en levensecht verteld over twee aan elkaar verknochte echtelieden in hun laatste weken.

Popularity: unranked [?]

Acht jaar geleden deelde ik als cadeautje aan een toenmalige projectgroep bij Univé het boekje Daar worden wij niet vrolijk van uit. Vaagtaal en management speak lijken sindsdien alleen maar verder verspreid te zijn. Juist niet de sms-taal, maar vaagtaal is de inburgeringscursus voorbij. En nee, dat zijn niet de neologismen als twitteren, zeilmeisje of swaffelen, maar holle kreten, veel geschreeuw en weinig wol, kandidaten voor Woord van het Jaar. Ik heb de laatste weken aantekeningen gemaakt van treffende voorbeelden.

Een release manager (een persoon die verantwoordelijk gehouden wordt, maar in feite alleen coördinatie voert over een aantal activiteiten die leiden tot de vrijgave op een moment van een samenhangende programma’s aan gebruikers) stelt zichzelf en zijn functie voor aan een groep projectmanagers, functioneel beheerders en analisten. Hij zegt een stukje ontwerp, een stukje bouw en een stukje te ‘doen’. Geen idee, wat daarvan terecht moet komen.

Een boze eindgebruiker beklaagt zich bij de functioneel beheerder nadat hij daags ervoor nieuwe programmatuur heeft geaccepteerd en dus akkoord bevonden heeft. Er blijken toch fouten in de programmatuur te zitten. Niet onoverkomelijk, maar de hinder is van die orde, dat de eindgebruiker dreigt te voorescaleren naar de divisiedirecteur. Of er ook tussenescalatie en na-escalaties bestaan, betwijfel ik. Volgens kun je escaleren (naar boven gaan in de hiërarchie in een poging je gelijk te halen), terwijl deëscaleren (wordt ook in het bedrijfsleven gebruikt) niet het tegenovergestelde is, maar bedoeld wordt de normale bedrijfsvoering (uitgedrukt als business as usual) te hervatten.

Paulien Cornelisse schreef vorig jaar Taal is zeg maar echt mijn ding, uit het leven van de slecht communicerende samenleving geschreven. Ook zonder boek heb ik nog meer praktijkvoorbeelden. Wat denk je zelf bij een manager die na je uitleg “Ik snap wat je zegt” als reactie geeft. Wedden, dat je op de “,maar” wacht of het snappen zelf in twijfel trekt? Of de man die zijn desinteresse of onoplettendheid iets te regelmatig verhult door met “Even voor mijn beeld, hè” je nogmaals om uitleg vraagt. Er zijn regelmatig momenten, dat ik terugdenk aan de militaire bevelstructuur, waar strepen tellen en bevelen opgevolgd worden, omdat ze geacht worden doordacht te zijn en ten bate zijn van de troepen.

Ben van Balen is nog radicaler en noemt dit soort taalverloedering gewoon irritaal. Op zijn weblog verzamelde hij voorbeelden van taalergernissen, irritant taalgebruik en taalbederf en compileerde vervolgens het boek Irritaal.

Wat bedoel je?

Vaag taalgebruik leidt snel tot leugens of wat anders bedoelen dan er gezegd wordt, voorbeelden van slechte of non-communicatie. Een ‘dag op de hei’ wordt er nooit doorgebracht, net zoals een periodieke roadshow om de plannen voor het volgend jaar aan de medewerkers op verschillende locaties te komen vertellen gewoon in de kantine plaatsvindt. Ik hoorde onlangs een groep marketeers (let op: gevoelige verschillen bestaan tussen product marketeers, actie marketeers, portfoliomanagers, branche specialisten en distributie coördinator) zinnen uitwisselen als: “En dan komt het hele accountmanager verhaal.” Verhaal, jakkes! Een gesprek heet al snel discussie en anders toch zeker bilateraal of workshop. En met achtervoegsels gebeuren (testgebeuren, implementatiegebeuren), stopwoorden of opvullingen (zeg maar, dan heb ik zoiets van, ding, dinges, dingetje) wordt communicatie als snel zo dicht mogelijk langs elkaar heen praten. Daar worden we als mensen niet vrolijk van. Als je weer echt wilt com-municeren (tweerichtingsverkeer, effectief, tijdig, nuttig, relevant, begrip, enzo) dan is zorgvuldig(er) omgang met de taal een eerste vereiste.

Popularity: unranked [?]