Henk-Jan van der Klis

In de lente van 2010 vroeg Arko Oderwald, verantwoordelijk voor de activiteiten op het gebied van Literatuur & Geneeskunde van het VUMC aan Anna Enquist of ze wilde meewerken aan het project Schrijver op de afdeling. Arts/schrijver Bert Keizer was haar voorgegaan met Onverklaarbaar bewoond, een verslag over zijn belevenissen op de afdeling neurochirurgie. Enquist koos voor anesthesiologie. In haar eigen vak, psychoanalyse, wordt uitgegaan van de heilzame werking van het voelen van wat er in je omgaan. Bij anesthesiologie wordt de patiënt juist beschermd tegen het voelen. Pijnbestrijding staat centraal. De schrijfster verbleef in de herfst van 2010 en winter van 2011 een paar dagen in de week op de afdeling, interviewde mensen en verdiepte zich in achtergrondliteratuur om de nieuwe roman De verdovers te kunnen schrijven.

In deze bijzonder tot stand gekomen doktersroman staan de relaties tussen broer Drik de Jong (getrouwd met Roos) en zus Suzan (getrouwd met Driks beste vriend Peter) centraal. De leertherapie van Drik aan Allard Schuurman, student psychiatrie krijgt met de verhouding met supervisor Suzan uitdagingen aan de professional Drik (moet hij verraden dat hij Suzans zus is? Moet hij het ziekenhuis inlichten?). Is Allards klacht serieus, of heeft hij behoefte aan aandacht? Mist hij zijn vader? Is hij levensmoe? Kent hij de boeken over typische psychiatrische onderwerpen en aanpakken te goed? Naast paginalange verhandelingen over operaties, behandelingen op de afdeling, ontwikkelt Allards persoonlijkheid tot die van een suïcidaal gerichte jongeman. Een eerste poging op het dak van het ziekenhuis wordt verijdeld door net op tijd Drik in te schakelen. Waar de patiënten in het boek buiten bewustzijn worden gebracht, maar veilig weer ontwaken na hun operatie, is Allard niet genezen, noch van zijn verlangen naar Suzan, noch naar een zelfgekozen einde van het leven. Zijn tweede zelfmoordpoging slaagt wel. Met nog enkele familielijnen rond dood en leven, heeft dit ‘doktersromannetje’ qua verhaallijn niet meer om het lijf. Wat het knapper maakt is de toepassing van de theorie uit de boeken in de praktijk van het alledaagse ziekenhuispersoneel in opleiding. Ook de invloed van managementmethoden in de aansturing van een team van professionals is een aardig motief. Van veranderende overlegvormen tot verplicht speeddaten tijdens een personeelsbijeenkomst voor de kerst. Enquist wilde de spagaat tussen het wegstoppen en verdoven of juist voelbaar en naar de oppervlakte laten komen van trauma’s verkennen. Suzan, wiens persoonlijkheid juist weinig wordt uitgediept in deze roman, weet aan het slot bij haar volgende patiënt dat hij géén pijn heeft. “Traag zal hij uit de verdoving omhoog zwemmen en bovenkomen in een onbegrijpelijke, gruwelijke wereld.” Blader je dan na ruim 3 uur lezen weer terug naar het eerste hoofdstuk merk je de circulariteit andermaal. “Drik de Jong wacht op een nieuwe patiënt. Wil hij voelen hoe het voor zo iemand is om hier te zitten wachten? Onwaarschijnlijk.” Goed geconstrueerd, geen adembenemend meesterwerk.

Popularity: unranked [?]

Bert Reinds heeft een pedagogisch adviesbureau in Hattem Meandmyhouse en schreef in 1998 Vader zijn met hart en handen. Een boek over opvoeden en relaties opbouwen en onderhouden in het gezin voor de mannen onder ons. Peter van Dijk, uitgever bij Plateau, vroeg eind 2010 Reinds het boek te herschrijven. De 2.0 versie zag in januari 2011 het licht. Uitdagingen en moderne media zijn meegegroeid met de tijd. De auteur mocht schiften, schrappen en actualiseren. Zes jonge vaders, want de neiging om vanaf het veilige droge te beschrijven hoe je in het water moet zien te drijven, is heel natuurlijk. Het werd deels een cocreatie met praktijkvoorbeelden en inzichten van een primair alweer wat oudere vader die dan ook nog ervoor waakt niet teveel professionele pedagogiek in te brengen om het boekje aantrekkelijk en leesbaar te houden.

Bijbels vaderschap is meteen een beladen term. Zat voorbeelden in Gods woord hoe het niet moet, natuurlijk ook het beeld van God de Vader die we maar wat vaak invullen vanuit ons aardse beeld van een vader. De auteur destilleert een aantal principes: leidinggeven aan je gezin, voorbeeld zijn voor je kinderen en de eerstverantwoordelijke in de lijn zijn. Stuk voor stuk uitdagingen aan elk gezinshoofd en belangrijke punten om met je vrouw door te nemen en vóórdat je aan kinderen begint tot ‘common sense’ te maken. Wie je eigen vader was of is, bepaalt deels je eigen invulling van vaderschap. Wat is de erfenis die je meegekregen hebt? Ben je voldoende losgelaten? Laat je je eigen kinderen ook (weer) voldoende los? Wat is tot volwassenheid brengen?

Vader worden is een grote verandering, maar ook samen op weg zul je genoeg veranderingen meemaken en moeten inspelen op de vragen van je kinderen, je vrouw moeten blijven liefhebben en samen het hoofd bieden aan de stress die het gezin ook gewoon met zich meebrengt. En of je nu de adviezen voor mijlpaalmomenten, een wekelijkse avond uit met je vrouw, cadeaus geven of geloofsopvoeding nu allemaal 1:1 toepast of er je eigen draai aan geeft (toegegeven, bij mij wekt een aantal betuttelende adviezen kromme tenen op), Reinds heeft getracht zoveel mogelijk mee te geven. Deels heel open hartig en to-the-point, op met name seksueel vlak omzichtig op de praktische invulling van de week net te weinig op hetzelfde niveau als een vader die z’n kinderen en tieners in 2011 nog ‘onderhanden’ heeft.

Popularity: 2% [?]

David Kirkpatrick schreef eerder over Apple, IBM, Intel, Microsoft en dook in 2010 in de nog relatief prille geschiedenis van Facebook om The Facebook Effect , het verhaal achter het social media succes te duiden. Mark Zuckerberg, die Facebook oprichtte (oorspronkelijk als Thefacebook) als 19-jarige student aan Harvard, is op z’n 27e ongetwijfeld de succesvolste jongeling. Hoewel zijn service nog maar 8 jaar bestaat, maken er 750+ miljoen mensen wereldwijd gebruik van. Het gebruik van je echte naam in plaats van een nummer, willekeurig id, avatar o.i.d. is volgens Kirkpatrick een belangrijke drijfveer voor het succes. Ook het klein beginnen aan Harvard, vervolgens stapsgewijs de andere universiteiten van de Ivory League om het water te testen, pas bij voldoende deelnamegraad door te pakken en zo het schalen van de service niet helemaal onbeheerst te laten verlopen, is een andere. Hoe studentikoos en onbenullig de eerste aanzetten waren, hoe volledig niet uit het managementboekje de aansturing van dit avontuur, pas veel later is Facebook omgeturnd tot bedrijf, werd er serieus personeel geworven en kon ook steeds beter aan financiering gekomen worden, doet Kirkpatrick uit de doeken. Het blijft wel gissen, ook voor Zuckerberg c.s. zelf waarom Friendster en Myspace het uiteindelijk niet redden en Facebook wel. Geluk, geldschieters, momentum. Ook die aspecten kom je in het Facebook effect tegen. Aanpalende ontwikkelingen als LinkedIN, Twitter, Quora en Meebo, deels met ex-werknemers, deels in het eigen netwerk. Zuckerberg is op een eigen wijze omgegaan met belangstellende bedrijven, wikte lang op het punt expliciet te moeten maken Facebook vooral als zijn bedrijf te zien en ongeacht het bod niet te willen verkopen. Maar ook de adoptie van een echt bedrijfsmodel, het adopteren van reclame als inkomstenbron, heeft de nodige voeten in aarde gehad. Anno 2001 wordt het adverteren als ‘normaal’ uitgelegd aan gebruikers. Dat maakt het boek boeiend, gaat het veel om de persoon Zuckerberg, maar nog veel meer over het ontstaan en de groei(stuipen) van Facebook zelf. De successen als het Nieuwsoverzicht, de fotomodule en het applicatieplatform, maar ook de mislukkingen als de omgang met privacy-instellingen en het te laat reageren op gemobiliseerde gebruikers. Zuckerberg gelooft dat Facebook een heilzame macht op internet en in de samenleving blijft. ‘Je moet goed zijn om het vertrouwen van de mensen te winnen.’ Hij wil méér dan een bedrijf…iets bouwen wat echt een grote verandering in de wereld teweegbrengt. Hoe vanzelfsprekend Facebook anno 2011 ook is, het blijft een jong bedrijf… en de verandering in de wereld: het voorbeeld van de Colombiaanse Oscar Morales in de Proloog en de virale werking van het oproepen tot protesten in de Arabische landen in het voorjaar van 2011 zijn illustraties, maar nog geen bewijzen van een echt andere wereld. Daarvoor is er meer zowel online als offline gaande. Piet Verhagen maakte in 2011 de Nederlandse vertaling het Facebook effect. Die is ronduit straf en met teveel fouten. Het ‘lichten van opties’, ‘witbord’, ‘fakers’, een ‘definitieve geschiedenis’,'chef bewerking’, ‘ried aan’ (als verleden tijd van aanraden), ‘monetiseren’ en ‘ambassadoriale staatsman’ kunnen gewoon niet. De snelheid van ontwikkelingen maken een boek als dit verder snel verouderd. Eind 2011 terugblikkend, mis je natuurlijk Google+ en wie weet wat je in 2012 alweer mist of meer weet.

Van Kirkpatrick had ik een wat kritischer houding verwacht en wat meer coherent verhaal. Hoe staat het met in de begintijd geïnvesteerde privékapitaal uit de familie? Afgezien van een terloopse opmerking over ‘nerdy joden’ is weinig over de echte jeugd of wortels verteld. En wie momenteel zich de vriendin of vrouw van Zuckerberg mag noemen, blijft onbesproken. Facebook wordt te zeer als vanzelfsprekend beschouwd, terwijl de even jonge geschiedenis van Myspace, Hyves, Netscape Communicator, Internet Explorer, om nog niet te spreken van mobiele operators en platformen net zo snel kunnen stijgen en dalen in de publieke belangstelling. Met Facebook applicatief gezien nog een behoorlijk ‘walled garden’, hoewel met API’s wel verbonden is de strijdigheid met het gepreekte volledige transparantie nog altijd zichtbaar. Zolang we als gebruikers blijven toestromen, klikken op advertenties, betalen voor games of extra opties in de applicaties, zul je Zuckerberg c.s. niet horen klagen. Maar een transparantere, gezellige, intiemere wereld dankzij Facebook? Nee, dat effect is overdreven.

Related articles

• In Den Haag praten over internetvrijheid (peterteffer.com)
• Pitfalls for the #Dunglish (hildehuisman.com)

Popularity: unranked [?]

Eergisteren besprak ik Hot Issues – eerlijk over seks van Esther Kaper. Direct nadat ik het boek afgelopen week uit had, is Klazien het ook gaan lezen, hebben we diverse gesprekken naar aanleiding van het boek gehad en heb ik haar uitgenodigd haar indrukken te verwoorden. Samen hebben we ook het traject van verliefd naar getrouwd gevolgd, inclusief de ontdekking en waardering van seksualiteit in dat verband. Samen hebben we na ons trouwen een paar aanstaande echtparen begeleid bij hun huwelijksvoorbereiding. Nu, alweer bijna 14 jaar getrouwd (en nee, geen 7 vette, gevolgd door 7 magere jaren), is het prima om standpunten en inzichten te toetsen en zonodig bij te schaven. Relatief binnenkort zijn onze kinderen immers aan de beurt om begeleid te worden in hun groei van jonge tiener naar volwassene en hopelijk vinden van een levenspartner. Over naar Klazien:

Hot Issues is een leuk boek om te lezen. De schrijfster en haar man zijn eerlijk, zo ook de geïnterviewde stellen. Maar ik kan me zo voorstellen, dat als je in een ongetrouwde christelijke positie zit, en je hebt besloten dat je geen seks wilt hebben voor het huwelijk, dat het boekje niet echt handvaten biedt met betrekking tot wat wel mag en wat niet mag. Wel kun je veel goede adviezen, punten ter overdenking en eye-openers lezen in dit boek.

Hoe je ook denkt over seks voor het huwelijk, je mening zal altijd zijn gekleurd door o.a. je leeftijd en je levenservaring. Wat je nu heel belangrijk vindt, is wellicht niet meer van levensbelang als je …tig jaar verder bent.

In de categorie goede adviezen vond ik de volgende:

• Praat met elkaar over van alles en nog wat. Ook over de dingen waar je je misschien voor schaamt, maar ook over wat je verwacht van het leven en je huwelijk. Doe dit niet alleen met elkaar, maar ook bijvoorbeeld met bevriende stellen en vertrouwenspersonen binnen je kerk.
• Verwacht niet te veel van de huwelijksnacht: als je zo naar de trouwdag toeleeft en naar het getrouwde leven en je bent hier ontzettend druk mee geweest, kan dat in het begin tegenvallen bijv. door vermoeidheid.

In de categorie punten ter overdenking/eye openers de volgende:

• Inderdaad, als een stel in hetzelfde huis slaapt, gaan we er automatisch van uit, dat ze wel seks zullen hebben. Waarom?? Als een stel seks wil hebben, hebben ze daar plenty mogelijkheden voor. Zeker als ze al wat ouder zijn en zelfstandig wonen. Het gaat om de houding en de beslissing van de mensen zelf.
• Alles op de televisie is doordrenkt met seks: films, programma’s, videoclips….alles. En ja, dat beïnvloedt mensen, wat vind je kunnen en wat niet. Vergelijk dat met 30 jaar geleden en dan zie je een wereld van verschil. Bovendien, alles wat niet mag (of dat nu van jezelf niet mag of door een ander verboden is) is verleidelijk en spannend. Op deze manier komt er wel heel veel spanning op dit beladen thema te staan. De houding van iedereen om je heen, maakt dit niet veel beter. Er zijn er niet veel, die echt vrij over dit onderwerp praten, laat staan er een gesprek over beginnen.

Je reacties naar aanleiding van de boekbespreking van Henk-Jan of die van Klazien zijn meer dan welkom.

Popularity: unranked [?]

Paul Abspoels bespreking van Hot Issues op 31 december 2011 was aanleiding zelf een exemplaar te kopen. De inmiddels al in 3e druk zijnde paperback van journaliste en auteur Esther Kaper belooft ‘eerlijk over seks’ te gaan. En ja, dat is ze, over de rol van seksualiteit in haar eigen jeugd en relaties. Echtgenoot Job komt op diverse momenten langszij om zijn opmerkingen te maken. Verder zijn zes geanonimiseerde stellen geïnterviewd die elk hun eigen keuzes maken rond verkering, seksuele handelingen, verloving, trouwen, wachten met seks tot de huwelijskdatum, porno en zelfbevrediging.

Overtuigingen en hun fundament

Het boek gaat over seks vóór het huwelijk. De kloof tussen de theorie en de praktijk. Genoeg boeken over de theorie van het wachten met seks tot het huwelijk, allerhande overtuigingen, normen en tradities tot en met groepsdwang om bijvoorbeeld een Ware liefde wacht contract te tekenen. Zelfs het Australische vleesgeworden symbool hiervan, Rebecca St. James, komt in het boek nog even aan de orde. Zolang je zelf nog géén uitdagingen op dit terrein hebt ervaren, niet hebt gemerkt hoe heftig de ‘verliefdheidsstofjes’ en seksuele gevoelens in de praktijk werken als je een partner gevonden hebt, is het makkelijk praten. Als er in kerken en kringen, jeugdclubs en andere christelijke groepen al gepraat wordt, is het vaak in negatieve zin (seks is vies, seks vóór het huwelijk mag niet, porno en zelfbevrediging mogen niet, etc.). “Niet alleen de kerk is hiervoor verantwoordelijk, maar ook onze ouders en niet te vergeten wij als christelijke jongeren onderling.” (p.178) Het fascineerde Kaper dat christenen in dezelfde God geloven en dezelfde Bijbel lezen op seksueel gebied verschillende keuzes maken. En maken ze die keuzes zelf, samen, of wordt voor hen gekozen en wint traditie het van de eigen inzichten? Speel je de vermoorde onschuld? Houd je je seksuele activiteiten voor je in gesprekken met ouders en kerkleiding in de voorbereiding op je huwelijk? Of ben je zelf eerlijk over seks en draag je bij aan het uitdragen van een relaxed standpunt over seks, dat nog steeds duidelijk en radicaal kan zijn, maar weloverwogen, doorleefd en aansluitend bij de doelgroep?

Spiegels

Kaper houdt spiegels voor met haar persoonlijke verhaal. En daarom zijn de vragen na elk hoofdstuk geschikt om met elkaar (als partners of groepsgenoten) het gesprek aan te gaan. Want hoe verliep jouw seksuele ontluiking? Hoe en van wie kreeg je voorlichting? Wat was de reactie op een natte droom, een eerste menstruatie, een eerste vriend(in) en zoen? Bestaat gezonde zelfbevrediging, los van seksuele fantasieën, pornografie of – op diverse vlakken – verslaving? Wat zegt de Bijbel nu echt? Ja, over het huwelijk genoeg. Over begeren, echtscheiding, overspel, buitenechtelijke kinderen, polygamie, sodomie, incest, etc. ook veel. Maar over seks vóór het huwelijk? Partnerkeuze? Zelfbevrediging?

En wat leert de geschiedenis? Wat is de betekenis van het huwelijk in de 21e eeuw in onze westerse cultuur? Kaper legt het verschil tussen ons uitgaan en verkering hebben en de Amerikaanse dating cultuur uit, maar laat de theoretische uitstapjes ondergeschikt aan haar levensverhaal. Niet om de lezer een enig juiste weg te schilderen, er blijft genoeg te kiezen of oneens te zijn. Die ruimte siert het boek.

Grijze Gebied

Want onderbelicht in de meer bravere seksboeken van christelijke huize blijft het Grijze Gebied, kortom het terrein, dat Bill Clinton onterecht kwalificeerde als  “I did not have sexual relations with that woman”, Monica Lewinsky. Het zijn typisch de ‘hoever mag ik gaan?’ vragen die je als jeugdleider op ‘een avond over seks’ mag beantwoorden. Hier maakten Esther & Job en de geïnterviewde stellen boeiende keuzen die ik niet zal verklappen. Hamvraag is: wat is seks? En als je geslachtsgemeenschap wilt bewaren tot het huwelijk, waarom dan wel met volle teugen genieten van diverse vormen van orale bevrediging? Waarom dan wel samen op vakantie, op één kamer, al dan niet in één bed slapen? Maar wat als je, zoals sommige stellen hebben verkozen, ervoor kiest juist van elkaar af te blijven, elkaar pas tijdens of na de huwelijksnacht voor het eerst bloot te zien en te voelen? Is dat dan gezond of gewenst?

Focus of valkuil bij huwelijksvoorbereiding

Ik zou ervoor willen waarschuwen dit boekje als enige leidraad bij je eigen huwelijksvoorbereiding of gesprekken met aanstaande echtparen als oudsten, jeugdleiders of vertrouwenspersonen te gebruiken. Hot Issues focust op seks, de vele andere aspecten van het elkaar leren ontdekken, de voorbereiding van een gezamenlijk huishouden, carrière en ouderschap, financiën, keuze voor een kerk of gemeente, woonplaats, relaties met familie, etc. blijven namelijk buiten beeld. Terloops wordt geadviseerd vooral ‘leuke dingen te doen’ in de verkerings- of verlovingstijd, maar niet meer.

Eerlijk duurt het langst

Esther & Job wens ik vooral een goed huwelijk toe. Ik verwacht zeker van een journaliste in de toekomst een brede blik en volgende boeken mogen dan ook vooral over andere onderwerpen gaan. Hoe langer getrouwd, des te minder effectief is namelijk het over de brug willen komen naar jongeren. Die kloof in belevingswereld is namelijk in de perceptie steeds groter, ondanks alle goede bedoelingen van de generaties ouders, jeugdleiders, voorgangers en opvoeders vóór ons. Wat wel helpt is de openheid, ontspanning en eerlijkheid, als je, net als ik zelf, weer een volgende generatie, in ons gezin 3 kinderen, mag meehelpen om te gaan met seksualiteit.

Andere interessante recensies van Hot Issues staan in Nederlands Dagblad, Reformatorisch Dagblad en op Staat Geschreven. Overmorgen (22 januari 2012) hier de indrukken van Hot Issues verwoord door m’n vrouw, Klazien.

Popularity: unranked [?]